Freedom Inside '26

سوقپاقباەۆ تويى يۋنەسكو كٶلەمٸندە اتالىپ ٶتەدٸ

سوقپاقباەۆ تويى يۋنەسكو كٶلەمٸندە اتالىپ ٶتەدٸ
adyrna.kz

بيىل بٸرتۋار قالامگەر, قازاق جەنە بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ ۇلى كلاسسيگٸ, قارا سٶزدٸڭ قامباسى جازۋشى بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ تۋعانىنا - 100 جىل تولىپ وتىر. بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ وزىق ٶكٸلٸنٸڭ مەرەيتويى جەر جەردە اتالىپ ٶتۋدە. ەڭ باستى توي قالامگەردٸڭ مەرەيتويى يۋنەسكو كٶلەمٸندە اتالىپ ٶتەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz. 

بۇل تۋرالى مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ مەلٸمدەگەن بولاتىن.

"مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قالامگەردٸڭ 100 جىلدىعى تويلانا باستادى. بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ تۋعان اۋىلى نارىنقولدا ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸشٸ بوي كٶتەرەدٸ. سونداي-اق جازۋشىنىڭ ەسٸمٸ بٸرقاتار ساياباققا, بٸلٸم وشاعى مەن وبلىستىق كٸتاپحاناعا بەرٸلەدٸ", — دەپ جازىلعان حابارلامادا. 

بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ ارتىندا بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەرگە ارنالعان جيىرمادان ارتىق ەڭگٸمە جەنە پوۆەست, رومان قالدى. ايتالىق, "مەنٸڭ اتىم — قوجا" مەن "بالالىق شاققا ساياحات" جەنە "ٶلگەندەر قايتىپ كەلمەيدٸ" قاتارلى شىعارمالارى قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ التىن قازىناسىنا ەنگەن جاۋھارلار.

جازۋشىنىڭ مەرەيتويى ٶزٸ تۋعان توپىراقتا باستالىپ, الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قوناەۆ قالاسىندا قالامگەردٸڭ جٷز جىلدىعىنا ارنالعان مەدەني شارانىڭ شىمىلدىعى تٷرٸلدٸ.

بەردٸبەك سوقپاقباەۆ ەسٸمٸ ەڭبەكتەگەن بالادان, ەڭكەيگەن كەرٸگە دەيٸن تانىس. ولاي بولاتىن سەبەبٸ «مەنٸڭ اتىم – قوجا» فيلمٸن كٶرگەن كٶرەرمەندەردٸڭ الدى الپىستى القىمداعان اقساقال. بۇل فيلم كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن ٶز كٶرەرمەندەرٸن جوعالتپاعان, قازاق كينو ٶنەرٸنٸڭ التىن ارقاۋى.

ەكەسٸنٸڭ مەرەيتويى تۋرالى تولعانىسىن جاسىرا الماعان سامال سوقپاقباەۆا "بيىل ەكەمنٸڭ مەرەيتويى. ەكەمدٸ جەنە سوقپاقباەۆ ەڭبەكتەرٸن ەسكە الىپ, باعالاپ, ٷلكەن مەرەكە, ٸس شارا ٶتكٸزۋ – ەڭ باستىسى, بٸزدٸڭ ٶسٸپ كەلە جاتقان ۇرپاقتارىمىز بەن بالالارىمىز ٷشٸن ماڭىزدى دەپ ويلايمىن. مەنٸڭ ەكەم قانشاما شىعارمالار جازدى, قانشاما قىزىقتى ەڭگٸمەلەرٸ بار, كٸتاپتارى بار. تۋىندىلارىنىڭ بەرٸ ەكەمنٸڭ ٶز ٶمٸرٸنەن الىنعان. قالامگەر بٸردە بٸر ەڭگٸمەسٸن ويىنان شىعارىپ جازعان جوق. ول وقۋ بٸلٸمگە, كٸتاپقا قاتتى قۇشتار بولدى" -  دەپ, اعىنان جارىلدى.

سوقپاقباەۆ شىعارماشىلىعىنىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ول ٶزٸ ٶمٸر سٷرگەن ۋاقىتتى جازدى, زاماننىڭ شىنايى بەت بەينەسٸن, كەلبەتٸن سۋرەتتەدٸ. ەدەبيەت سىنشىلارى دا ونىڭ ەشقاشان ٶتٸرٸك جازباعانىن, بۇرا تارتپاعانىن, شىعارماشىلىعى تەك قانا شىندىققا قۇرىلعانىن, سونىسىمەن, بالالاردىڭ سٷيٸكتٸ قالامگەرٸ بولعانىن ايتادى. بالا ٶتٸرٸك جازعاندى, ەسٸرە سۋرەتتەۋدٸ جاقسى كٶرمەيدٸ. جازۋشى ٶمٸرٸنٸڭ سوڭعى 28 جىلىندا قولىنا قالام الماي كەتكەن, سەبەبٸ ٶتٸرٸك جازعىسى كەلمەگەن.

بۇل تۋرالى قالامگەردٸڭ قىزى سامال بەردٸبەكقىزى "ەكەم ماعان "مەن ٶتٸرٸك جازا المايمىن. ماعان ٶتٸرٸك جاز دەيدٸ. مەن ولاي جازا المايمىن. سوندىقتان جازۋدى قويىپ كەتتٸم", دەيتٸن" - دەدٸ بٸر سٶزٸندە.

جازۋشى تويى بيىل يۋنەسكو كٶلەمٸندە اتالىپ ٶتەدٸ. ونىڭ ٶزٸندٸك سەبەبٸ دە بار. بۇل قالامگەر قۋاتىنىڭ ايقىن كٶرٸنٸسٸ. بۇل تۋرالى اقىن, مەجٸلٸس دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجان بىلاي دەيدٸ: "حالىقارالىق دەڭگەيدە تٷركٸ مەملەكەتتەرٸندە عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردە بەردٸبەك سوقپاقباەۆتىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىس اۋديتورييا بار. شەتەلدٸڭ ەدەبي سىنشىلارى بار. سول حالىقارالىق دەڭگەيدە دە بٸزدٸڭ ەدەبيەت ٷشٸن ۇلت رۋحانيياتى ٷشٸن ٷلكەن بٸر وقيعا. ەلٸ دە بٸزدٸڭ قوعامدىق ٶمٸرٸمٸزگە قاتىستى دٷنيەلەردٸ سوقپاقباەۆتىڭ شىعارمالارىنان تابۋعا بولادى".

ال قازاقستارن جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما تٶراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ بولسا, "مەنٸڭ اتىم - قوجا" ەرەكشە بالا, سەلەندجەردٸڭ كٸتابى سيياقتى كٸتاپ دەگەن وي ايتتى. بيىل قازاقستان پرەزيدەنتٸ ق.توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ەدەبيەت بەيتەرەگٸنٸڭ عاسىر تويى – جٷز جىلدىعى جىل باسىنان بەرٸ جوعارى دەڭگەيدە تويلانا باستادى. جوسپار بويىنشا, قالامگەردٸڭ كٸندٸك قانى تامعان نارىنقولدا سوقپاقباەۆ ەسٸمٸ بەرٸلەتٸن ساياباقتا ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸش بوي كٶتەرەتٸن بولادى. سونىمەن بٸرگە, قالامگەردٸڭ اتىمەن اتالاتىن بٸلٸم وشاقتارى, وبلىستىق كٸتاپحانا, بٸرقاتار ساياباق بوي كٶتەرەدٸ.