سولجەنيتسىننٸڭ ساقالى مەن مەنٸڭ ساقالىمدى سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ
رەسەي قايدا, بٸز قايدا! رەسەي – جان-جاعىن جايپاعان ازۋى التى قارىس يمپەرييا. ال قازاقستان بولسا – تەۋەلسٸزدٸگٸ كەشە عانا قولىنا تيگەن, ەتەگٸن جاپپاققا ۇمتىلعان, ەسٸن جاڭا عانا جيىپ جاتقان كەشەگٸ وتار ەل.
يمپەرييا ازاماتىندا ٶزٸ قارتايسا دا, مۇرنى قارتايمايتىن يمپەرييالىك بۇقا-كٶكٸرەك بولادى. سولجەنيتسىندەر – سول كٶكٸرەكتٸڭ كٶرٸنٸسٸ. ال بٸز بولساق, تۇساۋىن شەشسە دە, كوس اياقتاپ سەكٸرگەن تارپاڭ ساناسىنان تامشى عانا قالعان, قۇلدىق ساناسى جاباعى جٷنٸ سەكٸلدٸ تٷسپەي قويعان تايتورىمىز.
بٸز – شابۋىلشى جۇرت ەمەس, قورعانۋشى ەلمٸز!
«ول تىقىر مەن بۇل تىقىر بٶلەك» دەگەندەي, ەيتەۋٸر اۋىزدىڭ استىنا ورنالاستى دەمەسەڭٸز, تٷسٸ دە, كٷشٸ دە باسقا, نيەتٸ بٶلەك سولجەنيتسىننٸڭ ساقالى مەن مەنٸڭ ساقالىمنىڭ ايىرماسىنداي مٷلدەم سالىستىرۋعا كەلمەيتٸن قۇبىلىس قوي!
جۇتقىسى كەلگەن جىرتقىش پەن جان ساۋعالاعان بەيباقتىڭ حالٸن ساراپتاۋ ٷشٸن كٶپ اقىل كەرەك ەمەس ەدٸ. قايتەسٸز ەندٸ «سىناۋشىمدى جەتەسٸز قىلىپ تەڭٸرٸم بەرگەن-دٸ», سۋبحان اللاھ!
قازاقتا بٸر ەفسانا بار. ادام كالىڭ وتقا ورانىپ جاتىر دەيدٸ. سوندا وت ٷستٸنەن ۇشقان قارلىعاش قاناتىمەن سۋ سەبەر دەيدٸ. سىرتكٶزدەردٸڭ: «قالىڭ وتتى تامشى سٶندٸرمەك تٷگٸلٸ تٷسپەي جاتش كەۋٸپ كەتەدٸ عوي, نەسٸنە ەۋرە بولاسىڭ», – دەگەن سٶزٸنە قارلىعاش: «نيەتٸمدٸ بٸلدٸرگەنٸم عوي» دەيدٸ ەكەن. سول وتتىڭ ٷستٸنەن ۇشقان قۇزعىن ماي تامىزار دەيدٸ.
وعان: «بٸرەر تامشى مايىڭنان ونسىز دا لاۋلاگان وت كٷشەيٸپ جارىتار دەيمٸسٸڭ, نەسٸنە ەۋرە بولاسىڭ», – دەگەنٸنە, قۇزعىن: «نيەتٸمدٸ بٸلدٸرگەنٸم عوي» – دەيدٸ ەكەن.
بٸز قالاي جەڭٸلدٸك?
ەۋرازييانىڭ اپايتٶس دالاسىندا اتوي سالىپ, ٷزەڭگٸسٸنە شٸرەنگەن جالپاق جۇرت جالتاق جۇرتقا اينالۋ سەبەبٸن بٸلۋ ٷشٸن تاريحي سانا كەرەك.
وتارلىقتىڭ قامىتىندا ومالىپ جاتىپ, شەرٸ ەمەتتٸڭ ۇرپاعى «شەرەمەتەۆو» بٸزدٸڭ تۋىس, تۋرگەنەۆتٸڭ تٷپ اتاسى تٷرگەن بٸزدەن, تيۋمەن بٸزدٸڭ تٶمەن, كۋرگان – قورعان ت.ب. س.س. شالقۋلار تٷسٸنٸكسٸز. راس, تۋىسى تۋىس. ەدٸل ەن جايلاعانىمىز دا راس. بٸراق نە پايدا?
تٷبٸن قۋىپ كەلسەڭ, قازاقتى قان قاقساتكان كازاكتار دا بٸزدەن الىس ەمەس. پلەۆاكو دا بٸزگە جيەن ەدٸ. ەكٸباستۇزدىڭ كٶمٸرٸن ٶتٸمسٸز ەتكەن امان تٶلەەۆ تە قانداسىمىز. ەرٸ-بەرٸدەن سوڭ مەسەلە قاندا دا ەمەس. مٷددەدە!
قاراڭىزشى ەندٸ! قازاق تٸلٸنٸڭ تاعدىرى الدىندا ەسٸلباەۆ بيٸك پە, كنياگينين بيٸك پە? ۇلتىندى ماسقارالاعان قاناعات جٷكەشەۆ قىمبات پا, ەلدە قازاق ٷشٸن شىرىلداعان اسىلى وسمانوۆا قىمبات پا? قازاق ٶنەرٸنٸڭ الدىندا برۋسيلوۆسكيي كانداي, ەرمەك تۇرسىنوۆ قانداي? وسى سالىستىرعان قانداستارىمىز نەنٸڭ جەمٸسٸ? جەنە بۇلار بٷگٸندە بٸرلٸ-جارىم عانا ەمەس, ولار كٶپ. شٸرٸگەن جۇمىرتقانى شٸرٸتكەن كٸمدەر?
باسقىنشى جۇرتتىڭ عاسىرلار بويى جٷرگٸزگەن ساياساتى. بٸردە كٷشپەن, بٸردە ٸسپەن جٷرگٸزٸلدٸ ول ساياسات. بٶلٸپ-بٶلٸپ بيلەدٸ. بٸرٸنە بٸرٸن ايداپ سالدى. دٷنيەقوڭىزىن ساتىپ الدى, باتىرىنىڭ باسىن الدى. ۇرپاقتىڭ ميىن ۋلادى. مانساپقورىنا تاق, شولاق ويلىعا شوقپار, ٶسەكشٸسٸنە اقپار بەردٸ. اقىر سوڭى جەڭدٸ. بيلەدٸ. دٸتتەگەنٸنە جەتتٸ. نەتيجەسٸندە تٸلٸڭ شالا-پۇلا, دٸنٸڭ الا-قۇلا بوپ, جەڭٸلدٸڭ.
اقساقال جەڭٸلدٸم دەپ تۇرعان جوق
نەمەرەسٸمەن ورىسشا شٷلدٸرلەسكەن اقساقال جەڭٸلدٸم دەپ تۇرگان جوق. جەتٸستٸم دەپ مەز. سەبيٸنە «پوروسەنوك موي» دەپ ەلجٸرەگەن كەلٸنشەك باسقىنشىنى ارمانىنان شىعارىپ, «دوڭىزدىڭ باسقان شٶبٸن تۇلپارىنا جەگٸزبەگەن» كەنەسارىنىڭ ارمان-مۇراتىن اياقاستى ەتٸپ تۇرعانىنان بەيحابار. باس سٷيەگٸنٸڭ كٷلسالگىش بولعانىنان دا, بالاسىنا ەلجٸرەگەن ەلگٸ ەيەلدٸڭ وسى قىلىعى حان كەنەگە اۋىر بولاتىنىن سەزۋ ٷشٸن دە تاريحي سانا قاجەت!
باسقىنشى جۇرت باۋىرلارىمىزدى ەدٸلدٸڭ ارعى بەتٸنەن بەرٸ ىعىستىرىپ, جولاي بەيبٸت اۋىلدىڭ قىز-قىرقىنىنىڭ ابىرويىن تٶگٸپ, ەركەككٸندٸگٸن قىرىپ سالدى.
ۇرپاقتىڭ جٷرەگٸنە جارا, قايسارىنا - كەك, جۋاسىنا - ٷرەي بولىپ سٸڭگەن كٶرٸنٸستٸ سەزٸنۋ ٷشٸن تاريحي سانا كەرەك ەدٸ.
ەندٸ اتاڭنىڭ قۇنى, اناڭنىڭ ارى كەتكەن باسقىنشى جۇرتتىڭ تٸلٸندە سٶيلەۋدٸ ماقتانىش تۇتقان ساناسى قۇلدانعان ۇرپاقتا اقىل بار ما, ەس بار ما?
شوشقادان جيٸركەنبەيتٸن قازاقتار ٶسٸپ كەلەدٸ
ەرٸ-بەرٸدەن سوڭ, انا تٸلٸن بٸلە تۇرا ەدەمٸ سٶيلەگەن ورىسشاسىن ماقتان تۇتقان كەمباعال كەيٸپ, وڭباعان سانا قايدان?! كەشەگٸ قۇلدىقتان. ەندٸ وسى سورلى احۋال ساناڭا سالتانات قۇرىپ تۇرگاندا شىن مەملەكەتشٸلدٸك قالىپتاسا ما? ەي, قايدام! سٶز جوق, تٸل – ۇلتتىڭ باستى سيپاتى. ازاماتتارىمىزدىڭ ۇلتتىق سيپاتقا دەگەن قۇلشىنىسى – ۇلتتىق قۋاتىمىزدىڭ ٶلشەمٸ بولماق.
ول دەگەنٸمٸز – دٷكەندە, ەۋەجايدا, كٶشەدە, شاڭىراعىندا, جانارماي بەكەتٸندە كەرەگٸڭدٸ ەۋەلٸ مەملەكەتتٸك تٸلدە تالاپ ەتۋ.
تٸلدٸ بٸلمەگەنگە ساۋاتتى, مەدەنيەتتٸ تٷردە مەملەكەتتٸك سيمۆولعا دەگەن قۇرمەتتٸ ٶركەنيەتتٸلٸكتٸڭ بەلگٸسٸ ەكەندٸگٸن ەسكەرتٸپ بارىپ, ورىسشا, اعىلشىنشا سۇراي جاتارسىز. تٸل – قوعامدا قاجەتتٸلٸك تۋعان جاعدايدا عانا قۇلاش جاياتىن نەرسە. قاجەتتٸلٸكتٸ تۇتىنۋشى تۋدىرادى. ەگەر سەن, مەن, ول, جٷز ادام, مىڭ, سوسىن ميلليوندار, ەڭ قۇرىعاندا, دٷكەندە كەرەگٸن قازاقشا سۇراسىنشى.
دٷكەن يەسٸ تٸلگە جاناشىرلىقتان ەمەس, تاۋارى ٶتۋ ٷشٸن قازاقشا سٶيلەيتٸن ادامدى ساتۋشى ەتٸپ قويادى. سوندا سەن تٸلٸڭە دەگەن قاجەتتٸلٸك تۋدىرۋدان بٸر قازاقتىڭ جۇمىس تابۋىنا سەبەپ بولدىڭ.
