مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى بۇقتىرما سۋ قويماسى ارقىلى ٶتەتٸن ەلدەگٸ ەڭ ۇزىن كٶپٸر ٸسكە قوسىلدى,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جوبا ٶڭٸردەگٸ كٶلٸك بايلانىسىنىڭ كٶپجىلدىق مەسەلەسٸن شەشۋگە باعىتتالعان.
"جۇرت جىلدار بويى جازدا – پاروممەن, قىستا – مۇزدىڭ ٷستٸمەن جٷرەتٸن. بۇل ٶتە ىڭعايسىز ەرٸ قاۋٸپتٸ بولعانى تٷسٸنٸكتٸ. ەندٸ مەسەلە بٸرجولا شەشٸمٸن تاپتى",- دەدٸ قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا كٷرشٸمدەگٸ كٶپٸر شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كٷرشٸم, ٷلكەن نارىن, مارقاكٶل, كاتونقاراعاي, تارباعاتاي جەنە زايسان اۋداندارىن ٶسكەمەن قالاسىمەن بايلانىستىرا وتىرىپ, كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ جىل بويى قاۋٸپسٸز قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
العاشقى تٶرت ايدا كٶپٸر ارقىلى 170 مىڭعا جۋىق اۆتوموبيل ٶتكەن. ياعني, كٷن سايىن 1,5 مىڭعا جۋىق كٶلٸك كٶپٸردٸ پايدالانادى. بۇعان دەيٸن ايماق تۇرعىندارى 500 شاقىرىمعا دەيٸن اينالما جول جٷرۋگە مەجبٷر بولعانىن ايتا كەتكەن جٶن. بۇل جول جٷرۋ ۋاقىتى مەن كٶلٸك شىعىنىن ەدەۋٸر ارتتىردى.
كٶپٸردٸڭ قۇرىلىسىن شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى وتاندىق كومپانييا جٷزەگە اسىردى. بۇل ٶڭٸردٸ جاڭا جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ رەسۋرستاردى, مامانداردى تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.جوبا وزىق ينجەنەرلٸك تەحنولوگييالاردى قولدانۋ ارقىلى جەنە بارلىق ساپا ستاندارتتارىنا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلدى.
كٶپٸردٸڭ جالپى ۇزىندىعى - 1316 مەتردٸ, ەنٸ - 12,2 مەتردٸ قۇرايدى. بٸر جاعىندا جاياۋ جٷرگٸنشٸلەر جولاعى سالىنعان. قىسقى كەزەڭدە كونسترۋكتسييانى قورعاۋ ٷشٸن تٸرەكتەردٸڭ ەرقايسىسىندا ارنايى مۇزكەسكٸشتەر ورناتىلعان.
سونىمەن قاتار سۋ بەتٸنەن كٶپٸرگە دەيٸنگٸ قاشىقتىق 18 مەتردٸ قۇرايدى. بۇل ناۆيگاتسييا كەزەڭٸندە كەمەلەردٸڭ كٶپٸردٸڭ استىنان كەدەرگٸسٸز ٶتۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بۇقتىرما سۋ قويماسى ارقىلى ٶتەتٸن جاڭا كٶپٸردە 102 بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلعان, ونىڭ 62-سٸ كٶپٸردٸڭ جوعارعى بٶلٸگٸندە, 40-ى كٶپٸر استى ايماعىندا ورنالاسقان. كامەرالار ونلاين رەجيمدە جۇمىس ٸستەيدٸ, بۇل كٶپٸردٸڭ جاعدايىن ٷنەمٸ باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.
ٶڭٸر تۇرعىندارى كٶپٸر سۋ قويماسىنىڭ ەكٸ جاعىنداعى ەلدٸ مەكەندەر اراسىنداعى كٶلٸك قاتىناسى مەسەلەسٸن شەشكەنٸن ايتادى. اتالعان كٶپٸر ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸز قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتٸپ, تاۋار جەتكٸزۋ ۋاقىتىن جەدەلدەتتٸ.
كٷرشٸمدەگٸ كٶپٸر – جاي عانا قۇرىلىس ەمەس, بارلىق ٶڭٸر ٷشٸن جاڭا ٷدەرٸس پەن جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸڭ سيمۆولى ٸسپەتتەس.
"قىستا بۇقتىرما سۋ قويماسىنىڭ ارعى جاعىنا ٶتۋ ٷشٸن قالىڭ مۇزدىڭ قاتۋىن كٷتكەنٸمٸز ەسٸمدە. ەندٸ بٸز بۇل تۋرالى ويلامايمىز! كٶلٸككە وتىراسىڭ – ارعى جاعادان شىعاسىڭ. بٸز ٷشٸن بۇل كٶپٸر ٷلكەن ەلەمگە اشىلعان ەسٸك سيياقتى. قالاعا بارۋ ەلدەقايدا جەڭٸل, جىلدام جەنە قاۋٸپسٸز", - دەيدٸ جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىن ايبار ەرٸكوۆ.
شاعىن كەسٸپ يەسٸ ايناش ورازباەۆا ٶڭٸردەگٸ ساۋدا جاندانا تٷسكەنٸن مەلٸمدەيدٸ:
"بۇرىن بٸزگە تاۋارلاردى جەتكٸزۋ ناعىز كۆەست بولاتىن: جازدا – پاروم, قىستا – مۇز ٷستٸمەن, ال ماۋسىمنان تىس ۋاقىتتا ەشتەڭە ەكەلمەيتٸن. ەندٸ تاۋارلار ٷزٸلٸسسٸز جەتكٸزٸلٸپ, دٷكەندەردەگٸ اسسورتيمەنت ٶستٸ, باعالار تۇراقتالدى. كٶپٸر ارقىلى جۇمىس ٸستەۋ ەلدە قايدا وڭاي, ال ادامداردىڭ ٶمٸر سٷرۋٸنە ىڭعايلى جاعداي جاسالدى".
اۋىر جٷك كٶلٸگٸنٸڭ جٷرگٸزۋشٸسٸ مۇرات رامازانوۆ جولدى جەنە جولداعى ۋاقىتتى ٷنەمدەۋ تۋرالى ايتىپ بەردٸ:
"ەگەر بۇرىن ماعان بۇقتىرما سۋ قويماسىن اينالىپ ٶتۋ ٷشٸن قوسىمشا 500 شاقىرىم جٷرۋ كەرەك بولاتىن. سەبەبٸ مەن تابيعاتىمنان ەكسترەمالدى جاقسى كٶرمەيمٸن جەنە كٶلٸگٸمنٸڭ سالماعىمەن مۇزدىڭ بەرٸكتٸگٸن تەكسەرگٸم كەلمەدٸ. ەندٸ مەن كٶپٸردەن ٶتٸپ بارا جاتىرمىن. بۇل جانار مايدى عانا ەمەس, ۋاقىتتى دا ٷنەمدەپ, جٷيكەنٸڭ دە شارشاماۋىنا ٷلكەن مٷمكٸندٸك".
كٷرشٸمدەگٸ كٶپٸر شىعىس قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا سەرپٸن بەرٸپ قانا قويماي, تۇتاستاي العاندا ەلدٸڭ كٶلٸك-لوگيستيكالىق سالاسىنىڭ دامۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزٸپ, لوگيستيكالىق باعىتتاردى جاقسارتىپ, شەكارا ماڭىنداعى ەلدەرمەن ٷزدٸكسٸز بايلانىستاردى قامتاماسىز ەتتٸ. سونداي-اق كٶپٸر ايماقتىڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ, ٶڭٸردەگٸ جەنە بۇقتىرما سۋ قويماسىنىڭ كٶركەم كٶرٸنٸسٸن تاماشالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەرٸ سٶزسٸز.
