ەدەتتەگٸدەي, ۇزىن اتا اۋىلىنىڭ ديقاندارى دا كٷرٸش وراعىنا بەلسەنە كٸرٸسٸپ كەتكەن. 20 گەكتار كٷرٸشتٸك القابىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىن ورىپ ٷلگەرگەن «ايتكٷل – اتاقونىس» فەرمەرلٸك شارۋاشىلىعىنىڭ تٶراعاسى راحىمبەردٸ ايتمىرزاەۆ پەن وسى اۋىلدىڭ اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىندا ۇزاق جىلدار قاجىرلى ەڭبەك ەتٸپ, زەينەتكەرلٸككە شىققان ەل اعالارى پەردەباي قاپپاروۆ, مۇرات نۇرپەيٸسوۆ, بٷگٸنگٸ تاڭدا «قازماقتا» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ» اۋداندىق فيليالىنىڭ باس اگرونومى جۇماحان دٷيسەنوۆ سىندى ازاماتتار يٸلٸپ تۇرعان كٷرٸش ماساقتارىن ايالاي سيپاپ, بٸتٸك شىققان دەندەرٸنە سٷيسٸنە قارايدى.
كەڭەستٸك كەزەڭدە ۇزىن اتا اۋىلىندا 3-3,5 مىڭ گەكتار القاپقا كٷرٸش ەگٸلگەن. كەيٸن جەكەشەلەندٸرۋ باستالىپ, ەركٸم ٶز بەتٸنشە كٷن كٶرٸپ كەتكەن سوڭ بۇل داقىلدى ەگۋشٸلەر دە كٷرت ازايىپ كەتكەن-دٸ. ەندٸ سوڭعى 4-5 جىل بەدەرٸندە كٷرٸشكە قايتا دەن قويۋشىلار قاتارى كٶبەيٸپ كەلەدٸ. قوجالىق تٶراعاسى راحىمبەردٸ ايتمىرزاەۆتىڭ ايتۋىنشا بۇل اۋىلداعى كٷرٸش ەكولوگييالىق جاعىنان ەڭ تازا كٷرٸشتەردٸڭ قاتارىنان سانالعان.
– ۇمىتپاسام, 1988 جىلدارى بولسا كەرەك, كەڭشار ديرەكتورىنىڭ تٸكەلەي باستاماسىمەن حالىققا تازا ٶنٸم ۇسىنامىز دەپ 500 گەكتارعا ەشقانداي گەربيتسيد پايدالانباي كٷرٸش تۇقىمىن ٶسٸرۋگە كٸرٸستٸك. سول كەزدە بٸزدٸڭ كٷرٸشٸمٸز ەكولوگييالق تازا كٷرٸش بولىپ تانىلدى. وعان مەملەكەتتەن قولداۋ رەتٸندە 20-30 پايىزداي ٷستەمە اقى تٶلەنەتٸن. ياعني, بٸزدٸڭ شارۋاشىلىقتا ٶسٸرگەن كٷرٸشتٸڭ باعاسى ٶزگە ايماقتا ٶسٸرٸلگەن كٷرٸشتەن قىمبات جٷرەتٸن ەدٸ. مەن سول تەسٸل بويىنشا قازٸر دە گەربيتسيدسٸز ٶنٸم ٶندٸرٸپ كەلەمٸن. ەكولوگييالىق تازا ٶنٸم رەتٸندە بۇعان مەملەكەت تاراپىنان باياعىداعىداي جەڭٸلدٸكتەر بەرٸلۋ جاعىن قاراستىرۋىمىز كەرەك. سوندا اۋدانىمىزدا كٷرٸشپەن شۇعىلدانۋشىلار قاتارى مولايا تٷسەرٸ سٶزسٸز, – دەيدٸ راحىمبەردٸ ايتمىرزاەۆ.
42 جىل اۋىلدا جەمٸستٸ ەڭبەك ەتٸپ, زەينەتكەرلٸككە جۋىردا عانا شىققان مۇرات نۇرپەيٸسوۆ جەرگٸلٸكتٸ كٷرٸشتٸڭ باسقا ايماقتاعى كٷرٸشتەرگە قاراعاندا بٸرنەشە ەسە ارتىقشىلىعى بارىن اۋدان مەن وبلىستاردا ٶتكەن جيىنداردا ناقتى دەلەلدەرمەن ايتىپ جٷرگەن بٸلٸكتٸ ماماننىڭ بٸرٸ. ەۋ باستا كٷرٸش ٶسٸرۋگە جەر تاناپتارىن ارنايى دايىنداعان اۋدانداعى 6 كەڭشاردىڭ بٸرٸ وسى ۇزىن اتا اۋىلى. سول جەر تاناپتارى اۋىلدا سول كٷيٸ ساقتالىپ تۇر, كٷرٸش ٶسٸرۋگە داعدىلانعان كەنٸگٸ ديقاندار دا كٶپ. سۋ تاس تٶبەدەن قۇيىلىپ تۇر, اۋا-رايى كٷرٸش ٶسٸرۋگە اسا قولايلى.
قازٸرگٸ اۋا-رايىنىڭ شارۋالارعا قاراسىپ تۇرعانىن ايتقان راحىمبەردٸ ايتمىرزاەۆ وسى بٸر جاقسى كەزدٸ پايدالانىپ, ٶنٸمدٸ جاۋىن-شاشىنعا ۇرىندىرماي جيناپ الۋ ٷشٸن بار كٷشتٸ جۇمساۋ كەرەك دەيدٸ. بيىلعى گەكتار تٷسٸمٸ دە ويداعىداي – 75-80 تسەنتنەردەن اينالىپ وتىر. بىلتىرعى جىلى 26 گەكتارعا ەككەن كٷرٸش سالىسىن كٶرشٸ الاتاۋ باتىر اۋىلىنداعى بەلگٸلٸ كەسٸپكەر ەرجان قاراباەۆتىڭ ديٸرمەنٸندە تارتقىزىپتى. الىنعان ٶنٸمنٸڭ 40 پايىزىن قولجەتٸمدٸ باعامەن, ياعني 150 تەڭگەدەن اۋدان كٶلەمٸنە ساتىلىمعا شىعارسا, قالعان 60 پايىزى اۋعانستان مەملەكەتٸنە ەكسپورتقا شىعارىلعان. اۋىلداعى تۇرمىسى تٶمەن وتباسىلارىنا, بالاباقشالارعا كٷرٸشتەن قاراسىپ جاتقان قايىرىمدىلىق شارالارىن تالاي مەرتە ايتىپ كەلەمٸز.
اۋىل تۇرمىسى مەن جەر جاعدايىن جەتٸك بٸلەتٸن ۇتىمدى ۇيىمداستىرۋشى, بٸلٸكتٸ باسشى, قايىرىمدىلىق شارالاردىڭ بەل ورتاسىندا جٷرەتٸن دارحان پەيٸلدٸ ازاماتتىڭ قىرمانىنا بەرەكە تٸلەپ قوشتاستىق.
