سەنات بەيسەنبٸدە ٶتكەن پلەنارلىق وتىرىسىندا قارجى نارىعىن دامىتۋ, قارجىلىق قىزمەت تۇتىنۋشىلارىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, بايلانىس سالاسىن رەتتەۋشٸ زاڭ جوباسىن ەكٸ وقىلىمدا قاراپ, ٶز تٷزەتۋلەرٸن ەنگٸزٸپ, مەجٸلٸسكە كەرٸ قايتاردى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
زاڭ جوباسى بٸرقاتار ماڭىزدى باعىتتى قامتىپ وتىر. ەڭ الدىمەن, قۇجاتتا ازاماتتاردىڭ اتىنا زاڭسىز نەسيە رەسٸمدەۋگە توسقاۋىل قويۋ كٶزدەلگەن. سەناتور سەرگەي كارپليۋكتىڭ ايتۋىنشا, العاش رەت اتىنا نەسيە رەسٸمدەۋشٸ ازاماتتار بانككە نەمەسە ميكروقارجى ۇيىمىنا مٸندەتتٸ تٷردە ٶزٸ كەلۋٸ تيٸس. بۇل تالاپ ورىندالماسا, مۇنداي نەسيەلەر سوتقا جەتكٸزبەي-اق بٸردەن ەسەپتەن شىعارۋعا جاتادى.
سونىمەن قاتار, تۇتىنۋشىلىق, كەپٸلسٸز ونلاين-نەسيە رەسٸمدەۋدە 24 ساعاتتىق "سۋىتۋ كەزەڭٸ" ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل ازاماتتارعا نەسيە الماس بۇرىن قايتا ويلانىپ, ٶز شەشٸمدەرٸن تاعى بٸر رەت باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇدان بٶلەك, 21 جاستان كٸشٸ جەنە 55 جاستان اسقان ازاماتتار كەپٸلسٸز تۇتىنۋشىلىق نەسيە الۋى ٷشٸن ەلەكتروندى ٷكٸمەت پورتالى ارقىلى ارنايى كەلٸسٸم الۋعا مٸندەتتەلەدٸ. سونداي-اق, مەرزٸمدٸ ەسكەري قىزمەتٸن ٶتەپ جٷرگەن ساربازدارعا نەسيە مەن ميكروقارىز بەرۋگە تىيىم سالىنادى (!).
زاڭ جوباسىندا الاياقتىق جولمەن رەسٸمدەلگەن نەسيەلەردٸ بانكتەر مەن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ەسەبٸنەن ەسەپتەن شىعارۋدىڭ جاڭا نەگٸزدەرٸ كەڭەيتٸلگەن. سونداي-اق, بانكتەرگە كٷمەندٸ وپەراتسييالاردى انىقتاعان جاعدايدا كليەنتتٸڭ شوتىنداعى تٶلەمدەر مەن اقشا اۋدارىمدارىن 5 جۇمىس كٷنٸنە دەيٸن توقتاتىپ, كليەنتكە قىزمەت كٶرسەتۋدٸ شەكتەۋگە قۇزىرەت بەرٸلەدٸ. بۇل رەتتە, بانكتەر مەن موبيلدٸك وپەراتورلار ۇلتتىق بانكتٸڭ انتيفرود-ورتالىعىمەن تٸكەلەي بايلانىس ورناتىپ, كٷدٸكتٸ وپەراتسييالار بويىنشا اقپارات الماسىپ وتىرادى.
بايلانىس سالاسىنا دا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, SIM-كارتالاردى بيومەترييالىق تەكسەرۋدەن ٶتپەگەن ازاماتتارعا ساتۋعا تىيىم سالىنادى. بٸر ادامعا تٸركەلەتٸن SIM-كارتانىڭ سانى 10-نان اسپاۋى تيٸس. سونىمەن بٸرگە, ابونەنتتٸك نٶمٸردٸ باسقا بٸرەۋدٸڭ اتىنا رەسٸمدەۋگە رۇقسات ەتٸلمەيدٸ.
زاڭ جوباسىندا ازاماتتاردىڭ سوتتان تىس بانكروتتىق رەسٸمٸن جەڭٸلدەتەتٸن نورمالار قاراستىرىلعان. مىسالى, نەسيە بيۋرولارىنا ەنگٸزٸلمەگەن مٸندەتتەمەلەر اۆتوماتتى تٷردە ەسەپتەن شىعارىلادى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶرايىمى مەدينا ەبٸلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى قازاقستاندا شەتەلدٸك بانكتەردٸڭ فيليالىن اشۋ تەرتٸبٸن جەڭٸلدەتۋگە باعىتتالعان. بۇعان دەيٸن ەلٸمٸزدە شەتەلدٸك بانكتٸڭ فيليالىن اشۋ ٷشٸن نەگٸزگٸ كومپانييانىڭ اكتيۆٸ كەم دەگەندە 20 ملرد دوللار بولۋى تيٸس ەدٸ. الايدا بەس جىل ٸشٸندە بۇل تالاپتىڭ كەسٸرٸنەن بٸر دە بٸر شەتەلدٸك بانك قازاقستانعا كەلمەگەن. ەندٸ بۇل تالاپ 10 ملرد دوللارعا دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ. اگەنتتٸك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس قيزاتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل قادام ەلٸمٸزگە شەتەلدٸك بانكتەردٸڭ كٸرۋٸن تەزدەتۋگە ىقپال ەتەدٸ.
شەتەلدٸك بانكتەردٸڭ فيليالدارىنا ۆاليۋتالىق اقشا ايىرباس وپەراتسيياسى, كاستودياندىق قىزمەت, ترانسفەر-اگەنتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ, سينديكاتتالعان قارجىلاندىرۋعا قاتىسۋ جەنە تٶلەم كارتالارىن شىعارۋ سيياقتى جاڭا قىزمەت تٷرلەرٸن ۇسىنۋعا رۇقسات بەرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, بانك ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸنەن باسقارۋشىلىق تەجٸريبە تالاپ ەتٸلمەيدٸ, ال بانك جەتەكشٸلٸگٸنە ميكرونەسيە ۇيىمدارىنداعى ەڭبەك ٶتٸلٸ دە ەسكەرٸلەدٸ.
قۇجاتتا ساقتاندىرۋ جەنە باعالى قاعازدار نارىعىن دامىتۋ باعىتىندا دا ماڭىزدى قادامدار قاراستىرىلعان. ساقتاندىرۋ كومپانييالارى IT سالاسىنداعى ينۆەستيتسييالىق مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتەدٸ. ولار ەندٸ ساقتاندىرۋ قىزمەتٸن اۆتوماتتاندىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ باعدارلامالىق ٶنٸمدەردٸ ٶزدەرٸ ەزٸرلەپ, ەنشٸلەس IT-كومپانييالار قۇرا الادى.
ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان وسال توپتاردىڭ قارجى قىزمەتٸنە قولجەتٸمدٸلٸگٸ دە كەڭەيتٸلەدٸ. تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە زارداپ شەككەن ازاماتتار مەن ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارعا جاتاتىن ادامداردىڭ نەسيە قارىزدارىن رەتتەۋ كەزٸندە قوسىمشا قورعانىس شارالارى ەنگٸزٸلەدٸ. سونداي-اق, بانكتٸك نەسيەلەر بويىنشا بٸرقاتار ايىپپۇلدار الىنىپ تاستالىپ, نەسيە كەلٸسٸمشارتتارى بويىنشا الىناتىن كوميسسييالاردىڭ شەكتٸ مٶلشەرٸنە شەكتەۋ قويىلادى.
تاعى بٸر ماڭىزدى جاڭالىق – "وتباسى بانكٸنە" مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ جيناقتاۋ جٷيەسٸ اياسىندا بٸلٸم بەرۋ نەسيەلەرٸن بەرۋگە قۇقىق بەرٸلەدٸ.
بۇعان دەيٸن 2024 جىلدىڭ شٸلدەسٸندە باە-نٸڭ Abu Dhabi Commercial Bank PJSC (ADCB) بانكٸ قازاقستانداعى ەنشٸلەس ۇيىمى – Al Hilal يسلام بانكٸن ساتىپ الۋعا جەنە بانكتٸك حولدينگ مەرتەبەسٸن الۋعا رۇقسات العان بولاتىن.
قۇجاتقا ەنگٸزٸلگەن وسى ٶزگەرٸستەر مەجٸلٸستە قايتا قارالادى. سەنات ەنگٸزگەن ۇسىنىستار مەن تولىقتىرۋلار ەلٸمٸزدەگٸ قارجى نارىعىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ازاماتتاردىڭ قارجى قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
