قازاقتىڭ تويى بٷگٸندە سىرت ەلدٸڭ ەنشٸلەرٸن ماگنيتتەي تارتىپ تۇر. كۋبالىق زەڭگٸلەر, قىزۋقاندى يتاليياندىقتار قازاقتىڭ بٸر-ەكٸ ەنٸن ٷيرەنٸپ, قازاق ەنشٸلەرٸنٸڭ ىرىسىنا ورتاقتاسىپ, قازاقتى سٷلٸكشە سورا باستاعانىنا بٸراز جىلدىڭ جٷزٸ بولدى. قازاقتىڭ تويى ٶز ەنشٸلەرٸمٸزدٸڭ ىرىسى. وعان شەتەلدٸڭ ەنشٸسىماقتارىنىڭ قول سۇعۋىنا قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ جول بەرمەۋٸ كەرەك ەدٸ. بۇعان بەي-جاي قاراۋعا بولمايدى. ەگەر وسىلاي ەنجارلىق تانىتا بەرەتٸن بولساق, الداعى ۋاقىتتا جانازا شىعارۋعا سىرتتان مولدا-قوجا شاقىرۋىمىز مٷمكٸن.
تاياۋدا
كتك تەلەارناسىنداعى «ناشا پراۆدا» باعدارلاماسىنا قوناققا كەلگەن سون پاسكال دەگەن ەنشٸنٸڭ قازاقتى قانشالىقتى سىيلايتىنىن كٶرٸپ, كٶزٸمٸز توستاعانداي بولدى. ٷيٸندە وتىرعانداي اياقتى اسىپ تاستاپ, ەڭگٸمە ايتقاندا قازاقستاندى قانشالىقتى جامان ٷيگە اينالدىرىپ العانىمىزدى كٶرٸپ, ٸشٸمٸز ۋداي اشىدى. مۇنىڭ شەگٸ بولۋى كەرەك. ارىستانبەك مىرزا بارشا جۇرتتى ىسىراپشىلىققا ۇرىندىرىپ, ەلەۋمەتتٸك كٷيزەلٸسكە تٷسٸرگەن تويعا تىيىم سالاتىن زاڭ دايىنداۋى كەرەك. ەگەر وعان شاماسى جەتپەسە, كازاقتىڭ تويىنان اقشانى كٷرەپ تاۋىپ جٷرگەن شەتەلدٸڭ ەنشٸلەرٸنە سالىق سالىپ, تاپقان تابىسىمەن بٶلٸسۋدٸڭ امالىن قاراستىرسىن. ەگەر بۇلايشا جالپاقشەشەيلٸككە سالىنا بەرسەك, بٸر كٷنٸ سون پاسكالعا مەدەنيەت قايراتكەرٸ اتاعان تاپسىرۋىمىز دا مٷمكٸن. سول كەزدە پاسكالٸڭٸز بٸزگە قالاي ەن سالۋدىڭ جٶن جوسىعىن ٷيرەتە باستايتىن بولادى.
بٷگٸندە عالامداسۋدىڭ يگٸلٸگٸن كٶرٸپ وتىرعان ٶزگە ەلدٸڭ ەنشٸلەرٸنٸڭ ەنٸ ەلٸمٸزدەگٸ كافە, مەيرامحانالاردا شىرقالعان ەندەرٸ ٷشٸن اۆتورلىق قۇقىقتى العا تارتىپ, اقشاسىن الىپ جٷر عوي. سول سيياقتى بٸزدە ولارمەن زامان تالاپتارىن العا تارتىپ, بايلانىس ورناتقانىمىز لەزٸم. پرەزيدەنتتٸڭ ٶزٸ وتاندىق ٶنٸمدٸ قولداۋ تۋراسىندا ارنايى تاپسىرما بەرگەنٸ بەلگٸلٸ. بۇل مەسەلە تەك قانا ەكونوميكاعا عانا قاتىستى بولماۋى كەرەك. ارىستانبەك مۇحامەديياۇلى ٶزگە ەلدٸڭ ەنشٸلەرٸنە سالىق سالۋ مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ, بيۋدجەتتٸڭ بٷيٸرٸن شىعارۋعا ٷلەس قوسۋى تيٸس.
شەتەل ەنشٸلەرٸ قازاقستانعا نەگە ٷيٸر? ولار قازاقتىڭ اقشاسى مەن قىزدارىنا قىزىعادى. بٸراق ولار وسى بٸر ويلارىن بيٸك ٶنەرمەن بٷركەمەلەي بەرەتٸنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز.
ەندٸ نەگٸزگٸ ەڭگٸمەمٸزگە قايتا ورالساق, ٶز باسىم سون پاسكالدٸ ەنشٸ دەپ اتاماس ەدٸم. گيتاراسىن دىڭعىرلاتىپ, تويشىل قازاقتىڭ قالتاسىن قاعىپ جٷرگەن قۋاياق دەپ اتاعان جٶن شىعار. ەگەر ول ەنشٸ بولسا الدىمەن ٶزٸنٸڭ يتاليياسىن مويىنداتىپ السىن. سودان كەيٸن قازاقستاننىڭ تابالدىرىعىن اتتاعانى جٶن بولار ەدٸ. بٷگٸنگٸ جاھاندانۋ دەۋٸرٸ وسىنداي ديۋانالاردىڭ ەل ارالاپ, قۇلاقتى تەسەر ەلاۋلايمەن ساۋىقشىل جۇرتتىڭ كٶڭٸلٸن اۋلاپ, قالتاسىن قاعۋعا قولايلى سەت بولىپ تۇر عوي. ال سولاردىڭ شاشباۋىن كٶتەرۋشٸلەر قازاق ٶنەرٸ جاھاندانىپ, جاڭا بيٸككە كٶتەرٸلدٸ دەپ اڭقاۋ ەلدٸ ودان بەتەر اداستىرۋدا.
سون پاسكال قازاقستاننىڭ شوۋ-بيزنەسٸنٸڭ كٶشٸن ٶرگە سٷيرەپ, جاڭا دەڭگەيگە (پاسكالدا دەڭگەي بار ما ەدٸ) كٶتەردٸ دەپ ايتۋعا اۋزىڭ بارمايدى. ول قازاق ٶنەرٸن ٶشٸرمەسە, ٶسٸرمەيتٸنٸ انىق. يتالييا مەن بريتانييادان تيياناق تاپپاعان (ولار مۇنداي ديۋانانى قايتسٸن) پاسكالٸڭٸز قازاقستاننان ٶزٸ اڭساعان «جەرۇيىعىن» تاپقانداي. بٸردٸ-ەكٸلٸ فيلمگە تٷسٸپ, ازدى-كٶپتٸ تانىمالدىققا يە بولعان ەنۋار نۇرپەيٸسوۆ دەگەن نە ەنشٸ, نە اكتەر ەكەنٸ بەلگٸسٸز بٸر جٸگٸت بار. كٶڭٸلٸ قالماسىن, ٶنەر ادامى دەپ ايتايىقشى (پاسكالعا ەنشٸلەپ بەرگەن اتاقتى ەنۋاردان ايايمىز با?). سول مىڭ بولعىر وسى سون پاسكالدى يىن يەكتەتكەندەي يەكتەپ, ەلٸمٸزگە ٷيٸر قىلىپ, تەگٸن پروديۋسەرلٸك قىزمەتٸن ۇسىنىپ جٷرسە كەرەك. شاماسى ەنۋار ەنشٸلٸك پەن اكتەرلٸكتەن تاپپاعان تيياناقتى سون پاسكالدى باپتاپ تابۋدى كٶزدەسە كەرەك (شىندىعىندا ەنۋاردىڭ ٶزٸنە بٸر پروديۋسەر كەرەك-اۋ). يتالييانىڭ ماڭدايىنا سىيماعان سەرٸ جٸگٸت جارتى ەلەمنەن تاپپاعان پروديۋسەرٸن قازاقستاننان تاپقانىنا تاڭعالدىق. پاسكال پاقىرىڭىزدىڭ شىرىلداۋىق شەگٸرتكە سيياقتى ەن سالىپ جٷرگەنٸنە بٸراز ۋاقىتتىڭ جٷزٸ بولدى. بٸراق جۇرتتىڭ نازارىن اۋداراتىنداي حيت ەندەر تۋدىرىپ, جۇرتتى دٷر ەتكٸزگەنٸن كٶرمەدٸك. ول قازاق شوۋ-بيزنەسٸندە بەتەگەدەن بيٸك, جۋساننان الاسا بولىپ, تالاي تويعا قاتىسىپ, تالاي قارا كٶزدەرٸمٸزگە كٶزٸن سٷزگەنٸ انىق. وسى رەتتە مىنا بٸر مەسەلەنٸڭ بەتٸن اشىپ العان جٶن شىعار. شەتەل ەنشٸلەرٸ قازاقستانعا نەگە ٷيٸر? ولار قازاقتىڭ اقشاسى مەن قىزدارىنا قىزىعادى. بٸراق ولار وسى بٸر ويلارىن بيٸك ٶنەرمەن بٷركەمەلەي بەرەتٸنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز.
بٸردٸ-ەكٸلٸ فيلمگە تٷسٸپ, ازدى-كٶپتٸ تانىمالدىققا يە بولعان ەنۋار نۇرپەيٸسوۆ دەگەن نە ەنشٸ, نە اكتەر ەكەنٸ بەلگٸسٸز بٸر جٸگٸت بار. كٶڭٸلٸ قالماسىن, ٶنەر ادامى دەپ ايتايىقشى (پاسكالعا ەنشٸلەپ بەرگەن اتاقتى ەنۋاردان ايايمىز با?). سول مىڭ بولعىر وسى سون پاسكالدى يىن يەكتەتكەندەي يەكتەپ, ەلٸمٸزگە ٷيٸر قىلىپ, تەگٸن پروديۋسەرلٸك قىزمەتٸن ۇسىنىپ جٷرسە كەرەك. شاماسى ەنۋار ەنشٸلٸك پەن اكتەرلٸكتەن تاپپاعان تيياناقتى سون پاسكالدى باپتاپ تابۋدى كٶزدەسە كەرەك (شىندىعىندا ەنۋاردىڭ ٶزٸنە بٸر پروديۋسەر كەرەك-اۋ).
قازاقتىڭ توبىقتان ۇرىپ, سٷرٸندٸرەتٸن ەلسٸز جەرلەرٸن ايداي ەلەمگە كٶرسەتۋدٸ ماقسات تۇتقان «ناشا پراۆدا» باعدارلاماسىندا سون پاسكالٸڭٸز قازاق شوۋ-بيزنەسٸن ٶرگە سٷيرەپ جٷرگەن بايان ەسەنتاەۆامەن سٶز تالاستىرىپ, سوڭىندا ستۋدييادان قۋىلعانىنا كۋە بولدىق. بايانىمىز اياقتى اسىپ تاستاعان ەنشٸسىماققا ەسكەرتۋ جاساپ, شەتەلدٸك ەنشٸنٸ قاتتى رەنجٸتٸپ العانى بەلگٸلٸ. ٶز كەزەگٸندە ٶز دٷنيەسٸنەن گٶرٸ ٶزگەنٸڭ قاڭسىعىن ارتىق كٶرەتٸن بٸرشاما جاستار سون پاسكالدى جاقتاپ سٶيلەگەنٸن كٶرگەندە ەلٸ بٸراز ۋاقىتقا دەيٸن شەتەلدٸڭ ەنشٸسىماقتارىنا جەم بولاتىنىمىزدى بايقاپ, زىعىردانىمىز قاينادى. وسى رەتتە قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك اعامىز ارىستانداي اقىرىپ, سون پاسكالدى قازاقستاندى سىيلاماعانى ٷشٸن ەلدەن قۋىپ شىقسا قانداي جاراسىمدى بولار ەدٸ. سوندا ەل بولىپ ارەكەڭدٸ ارىستانعا تەڭەر ەدٸك.
نۇرلان جۇماحان.
