قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ٷشٸن قازٸر ەرتٸس جاعالاۋىنان باسقا بارار جەر جوق. سەمەيلٸكتەردٸڭ نەشە بۋىن ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن سٷيٸكتٸ دەمالىس ورنى بولىپ كەلگەن ورتالىق ساياباقتىڭ ەسٸگٸنە قارا قۇلىپ سالىنعالى ٷش جىلداي ۋاقىت بولدى. العاشقىدا جٶندەۋ جٷرگٸزٸلەدٸ دەگەندٸ ەستٸپ قۋانعان قالا تۇرعىندارى قازٸر جاڭارتىلعان ساياباقتى كٶرۋدەن ٷمٸت ٷزە باستاعانداي...
سوڭعى كەزدەرٸ بيلٸكتٸڭ ٷستٸنەن شاعىم ايتىپ, ٶزدەرٸن اقيقاتتىڭ جارشىسى, قيياناتتىڭ قۇربانى ەتٸپ كٶرسەتٸپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ جۇلدىزىنا اينالعان كەسٸپكەرلەر كٶپ.
«وسى ساقالدى قۇرىلىسقا اينالعان ساياباقتى جٶندەۋگە بٶلٸنگەن ميللياردتان اساتىن ٷلكەن جوبانىڭ مەردٸگەرٸ كٸم?» دەگەن ساۋال كٶپشٸلٸكتٸڭ ساناسىنا سالماق سالىپ كەلە جاتقانى قۇپييا ەمەس...
ٶتكەن جىلى, ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋى قارساڭىندا بەرٸلەدٸ دەپ كٷتكەن نىسان ەلٸ كٷنگە جابىق, تاياۋ كٷندەرٸ اشىلاتىن تٷرٸ دە بايقالمايدى.
جولعا جايىلعان تاس تٶسەنٸشتەر مەن ساياباق ورتاسىنداعى شەكەرٸم قۇدايبەرديەۆ ەسكەرتكٸشٸنٸڭ تۇعىرىنداعى قاپتامالارىنىڭ قوپارىلىپ جاتقانىن كٶرگەن سەمەيلٸكتەردٸڭ «قايران, سۋعا كەتكەن بيۋدجەت قارجىسى» دەپ ٶكٸنٸش بٸلدٸرۋدەن باسقا امالدارى جوق.
مامىر ايىنىڭ ورتاسىنان اۋىپ بارادى, الايدا سەمەيلٸكتەر بيىل دا ساياباقتا سايرانداي المايتىن سيياقتى. بوس ۋاقىتتارىندا ورتالىق ساياباقتى بەتكە الاتىن سەمەيلٸكتەر بۇل كٷندەرٸ ادام بويىنان اساتىن تەمٸر قورشاۋىنداعى تەسٸك-تەسٸكتەن سىعالاۋدان ەرٸ اسا الماي جٷر.
سونىمەن, سەمەيدەگٸ ورتالىق ساياباق قالاي ساقالدى قۇرىلىسقا اينالدى?
ورتالىق ساياباق قۇرىلىسى مەڭگٸلٸك ەل كٶشەسٸنٸڭ جاماقاەۆپەن قيىلىسىنان باستاپ شميدتكە (اربات) دەيٸن جٶندەۋ جوباسى نەگٸزٸندە باستالعان بولاتىن.
تاپسىرىس بەرۋشٸ - «تۇرعىن ٷي - كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى جەنە تۇرعىن ٷي ينسپەكتسيياسى» مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸ.
مەردٸگەر مەكەمە - «ەڭبەك-سەمەي» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك كەسٸپورنىنا قاراستى شارۋاشىلىق جٷرگٸزۋ قۇقىنا يە «ەڭبەك» فيليالى, «كٶكجارتاس-قۇرىلىس» جشس. جٶندەۋ جۇمىسى 2021 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىندا اياقتالۋعا تيٸس بولاتىن.
جۇمىسى 2019 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا باستالعان ساياباق ٸشٸندەگٸ جولدارعا تٶسەيتٸن تاستارمەن سارانباەۆ باسشىلىق ەتەتٸن «سەمەي - تابيعات» جشس قامتاماسىز ەتۋ كەرەك بولاتىن. جٶندەۋ جۇمىستارى اتالعان سەرٸكتەستٸكتٸڭ مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى مەرزٸمٸندە ورىنداي الماۋىنان ەلٸ كٷنگە اياقتالماي تۇر... ونىڭ سەبەبٸ نە دەيسٸزدەر عوي?!
سەبەبٸ - سەرٸكتەستٸك قۇنى ميللياردتان اساتىن جوبانى ىسىرىپ قويىپ, باسقا تاپسىرىستى ورىنداۋعا كٸرٸسكەن. ساياباقتاعى جٶندەۋ جۇمىسىنىڭ اياقتالماي تۇرۋىنىڭ باستى سەبەبٸ جولعا تٶسەيتٸن تاستاردىڭ مەزگٸلٸندە جەتكٸزٸلمەۋٸنەن.
ناقتى ايتقاندا, ساياباققا تيەسٸلٸ تٶسەنٸش تاستار ەۋەزوۆ داڭعىلىنىڭ بويىنداعى «اباي جولىنا» جٶنەلتٸلگەن.
سەمەي قالالىق تۇرعىن ٷي - كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ بۇرىنعى باسشىسى امانتاي ٶتەلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, «سەمەي – تابيعات» جشس قۇرىلتايشىسى رەسمي تٷردە باسقا ادام بولىپ تٸركەلگەنٸمەن, جۇمىس ەسٸمٸ كٶپشٸلٸككە تانىس رافايل حازيپوۆتىڭ (تٶمەندە سۋرەتتە) تٸكەلەي باسشىلىعىمەن جٷرگٸزٸلگەن. تاپسىرىس بەرۋشٸلەر تاراپىنان بٸرنەشە مەرتە ەسكەرتۋ جاسالعان. الايدا رافايل حازيپوۆ كٷندە ەرتەڭمەن, نەمەسە «ەنە كەلەدٸ», «مٸنە كەلەدٸمەن» شارشاتقان سىڭايلى.
باس مەردٸگەر مەن قالانىڭ بۇرىنعى ەكٸمٸ ەرماك سەلٸموۆتٸڭ تاراپىنان قاتتى تالاپ قويىلماعاندىعى دا نىساننىڭ ساقالدى قۇرىلىسقا اينالىپ كەتۋ سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ ەكەندٸگٸ سٶزسٸز.
بيىل قىس ماۋسىمىندا سەمەيلٸكتەر ٷشٸن ساياباقتىڭ ەسٸگٸنٸڭ اشىلۋى كەزدەيسوق جاعداي بولدى. اشىلاردان از ۋاقىت بۇرىن عانا, ناقتى ايتقاندا قاراشا ايىندا, ساياباق ٸشٸندەگٸ جولدارعا تاستار تٶسەلگەن بولاتىن. قاراشادا!!! بٸزدٸڭ جاقتا قىس ەرتە تٷسەتٸنٸ بەلگٸلٸ.
قاراشادا - قازاقستاننىڭ شىعىسىندا العاشقى سۋىق تٷسٸپ, جەر قاتىپ, قىس حابارىن بەرەتٸن ۋاقىتتا - تٶسەنٸش تاستار جەتكٸزٸلٸپ, جەردٸڭ قاتىپ قالعانىنا دا قاراماستان جايىلعان. قاتىپ قالعان جەرگە! جەر قاتىپ قالاتىن ۋاقىتتا تاقتاتاس تٶسەۋ قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ تەحنيكالىق تالاپتارىنا قايشى ەكەندٸگٸن بٸلۋ ٷشٸن مامان بولۋ قاجەت ەمەس دەپ ويلايمىز... سونىمەن, قۇرىلىس تالاپتارىنا قايشى اتقارىلعان ٸس ٶز «نەتيجەسٸن» بەردٸ. كٷن جىلىنىپ, قار ەري باستاعاندا قاراشادا تٶسەلگەن تاستار قوپارىلىپ قالدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ساياباقتاعى قاتەلٸكتەر سالدارىن قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى قولعا الىنىپ جاتىر. ەرينە, تاپسىرىستى ورىنداۋعا تيٸستٸ مەردٸگەر ەسەبٸنەن. «كٶكجارتاس» فيرماسى جەرگە تاس تٶسەۋ كونكۋرسىن ۇتىپ العان.
سٶيتٸپ, «سەمەي - تابيعات» جشس-نٸڭ جاۋاپسىزدىعىنان بولعان ەرەكەت سەمەيلٸكتەردٸڭ جالعىز ساياباعىن ۇزاق ۋاقىتقا جابۋعا سەبەپ بولىپ وتىر.
بٸر تاپسىرىستى ورىنداماي, ەكٸنشٸ نىسان قۇرىلىسىن باستاعان اتالعان سەرٸكتەستٸكتٸڭ بەرەكەسٸزدٸگٸ بۇل عانا ەمەس سيياقتى... ٶتكەن جىلى «اباي جولى» بويىنا تٶسەلگەن تاستاردىڭ بٷگٸنگٸ جاعدايى قالاي? ابايدىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋى قۇرمەتٸنە اقىن مۇراجايى ماڭىندا اتقارىلعان قۇرىلىس جۇمىستارىنا اتالعان سەرٸكتەستٸكتٸڭ قاتىسى بار ما? وسى ساۋالدارعا تيٸستٸ ورىنداردىڭ جاۋاپ بەرۋٸن سۇراعىمىز كەلەدٸ.
سەمەيدەگٸ جەڭٸس ساياباعىنا تاياۋ ورنالاسقان مەڭگٸلٸك ەل كٶشەسٸنٸڭ بويىنداعى ارباتتا وتىرعىزىلعان شىرشالار جايلى دا ايتا كەتكەن ورىندى بولار. ٶتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا شىرشالاردىڭ ساۋاتسىز وتىرعىزىلعاندىعى سەمەيلٸكتەر تاراپىنان از نارازىلىق تۋعىزباعان بولاتىن. ارادا بٸر جىل ٶتكەندە سول نارازىلىقتىڭ ورىندى ەكەندٸگٸنە كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶزٸ جەتتٸ. شىرشالار قازٸر تٷگەلدەي دەرلٸك قۋراپ قالدى. وتىرعىزۋعا جۇمسالعان قانشا بيۋدجەت قارجىسى ىسىراپ بولدى?!
شىرشالار جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىعى قۇرمەتٸنە كاتونقاراعايدان ارنايى سىيلىققا جٸبەرٸلگەن بولاتىن. الايدا بۇل كٷندەرٸ قۋراپ قالعان شىرشالاردى كٶرگەندە, «جۇمىستى ورىنداۋشى كٸم?» دەگەن ساۋالدىڭ كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶكەيٸندە بولۋى زاڭدى. راس-ٶتٸرٸگٸن كٸم بٸلسٸن, بۇل اعاشتاردى وتىرعىزعان قوسىمشا مەردٸگەر دە «حازيپوۆ» جك دەگەندٸ ەستٸدٸك.
رافايل حازيپوۆ ٶزٸن سەمەيدٸڭ پاتريوتى ەتٸپ كٶرسەتەدٸ. ەگەر شىن مەنٸندە قالاعا جانى اشيتىن ازامات بولسا (قالالىق مەسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ەكەندٸگٸ ٶز الدىنا), وسىنداي كەلەڭسٸزدٸكتەرگە جول بەرٸلمەس پە ەدٸ?
ساقالدى قۇرىلىستار قاتارىنا كٸرگەن ساياباق, مەڭگٸلٸك ەل كٶشەسٸنٸڭ بويىنداعى قۋراپ قالعان شىرشالار, «اباي جولىنا» ساپاسىز تٶسەلگەن تاستارعا سۇراۋ بولا ما? بٸز تاپسىرىستى مەزگٸلٸنەن كەشٸكتٸرٸپ, ساپاسىز اتقارعان مەردٸگەرلەردٸ, قر «مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس, «جاۋاپسىز ورىنداۋشى» تٸزٸمٸنە كٸرگٸزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمٸز.
ورتالىق ساياباق جاققا جالتاقتاعان حالىقتىڭ تاياۋ كٷندەرٸ اشىلادى دەگەن ٷمٸتٸ دە ٷزٸلە باستادى. ساياباقتىڭ تۋرا ورتاسىندا شەكەرٸم بابامىز ىسىراپ بولعان ميللياردتان استام قارجى مەن جاۋاپسىز مەردٸگەرلەردٸڭ جۇمىسىنان تٷڭٸلٸپ, بٷگٸن-ەرتەڭ قاماۋدان شىعا المايتىنىنا كٷيٸنٸپ وتىرعانداي...
ريزا مولداشەۆا,
دەرەككٶز: سەمەي تاڭى
