كەرتارتپا وي
يە, كٶپبالالى وتباسىلارعا كٶمەكتەسۋ كەرەك. بٸراق سايلاۋعا جۇمسالاتىن اقشانى باسقا ماقساتقا جۇمساپ, ٷنەمدەۋ تۇتاس ەلدٸ قۇردىمعا باستايتىن جول ەكەنٸن جادىمىزدان شىعارمايىق.
دەل قازٸر قاراپايىم حالىقتىڭ بيلٸككە دەگەن سەنٸمٸ از ەكەنٸن دە بٸلەمٸز. تٸپتەن, سايلاۋدىڭ كٶپشٸلٸك ويلاعانداي ەدٸل ٶتەتٸنٸنە دە كٷدٸكپەن قاراۋعا بولادى.
بٸراق ەشقاشان سايلاۋعا باعىتتالعان قارجىنى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرگە جۇمساپ, مەسەلەنٸ شەشۋ تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى ەمەس ەكەنٸن بەرٸمٸز تٷسٸنگەنٸمٸز ابزال.
سايلاۋ قالاي ٶتسە دە ول حالىق پەن بيلٸكتٸڭ اراسىن جاقىنداتاتىن, ەكٸ تاراپقا وي سالاتىن ماڭىزدى ساياسي شارا. ەربٸر سايلاۋ ارقىلى بٸز مىسىقتابانداپ بولسا دا العا جىلجيتىنىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
ۋكرايندەر قالاي داۋىس بەردٸ?
كٷنٸ كەشە عانا كەڭەس وداعىنىڭ شەكپەنٸنەن شىققان ۋكراينادا پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ەكٸ كەزەڭٸ ٶتٸپٸ, كوميك ۆلاديمير زەلەنسكيي جەڭٸسكە جەتكەنٸنە كۋە بولدىق. كٶپتەگەن ساياسي ساراپشىلار بۇل ۋكراينانىڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ ەكەنٸن ايتتى. بۇعان ەشقانداي تالاسىمىز جوق.
سول كٶپ وي-پٸكٸرلەردٸڭ اراسىنان بٸزگە بەلگٸلٸ جۋرناليست, ساياسي ساراپشى ۆيتاليي پورتنيكوۆتىڭ ايتقان ەڭگٸمەسٸ نازارىمىزدى اۋداردى. ول بىلاي دەيدٸ:
– ۋكراينانىڭ قاراپايىم حالقى ۆ.زەلەنسكيي پرەزيدەنتتٸك سايلاۋدا جەڭٸسكە جەتسە, ەلدەگٸ جەمقورلىققا توسقاۋىل قويىپ, شارىقتاعان كوممۋنالدىق تاريفتەردٸ تٶمەندەتٸپ, حالىقتىڭ جاعدايىن جاسايدى» دەگەن ەڭگٸمەگە سەنٸپ, داۋىس بەردٸ. حالىق ەلٸمٸزدە ورىن العان ساياسي كٷرەستەردٸڭ ارقاسىندا سايلاۋعا قاتىسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تٷسٸندٸ. بٸراق ٷمٸتكەرلەرگە قالاي داۋىس بەرۋ مەسەلەسٸن ەلٸ ٷيرەنگەن جوق.
جاسىراتىنى جوق, كٶپشٸلٸك ۆ.زەلەنسكيي كوممۋنالدىق قىزمەتتٸڭ باعاسىن تٶمەندەتەدٸ دەگەن ەرتەگٸ ەڭگٸمەگە سەنٸپ داۋىس بەردٸ. بٷگٸندە جۇرت پرەزيدەنتتٸڭ تاريفتەردٸ تٶمەندەتۋگە ەشقانداي قاتىستى جوق ەكەنٸن تٷسٸنبەيدٸ. تٸپتٸ, تٷسٸنگٸسٸ كەلمەيدٸ.
ەگەر پرەزيدەنتتٸك سايلاۋدا جەڭٸسكە جەتكەن ۆ.زەلەنسكيي بۇعان دەيٸنگٸ باسشىلار سەكٸلدٸ بەلدەن باسىپ, بٸراز ۋاقىتقا دەيٸن تاريفتەردٸ تٶمەندەتسە, وندا ونىڭ ۆيكتور يانۋكوۆيچتەن قانداي ايىرماشىلىعى بار?
سايلاۋشىلار ٶزدەرٸ داۋىس بەرگەن ٷمٸتكەردٸڭ تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ وڭ باعىتتا شەشەتٸن بازالىق باعدارلاماسى, ساياسي قۇرىلىمدارعا سٶزٸن ٶتكٸزە الاتىنداي مٷمكٸندٸگٸن ەسەپكە الىپ داۋىس بەرۋٸ كەرەك قوي. ال بٸزدەر بولساق, بولماشى نەرسەگە ٷمٸتتەنٸپ, داۋىس بەردٸك.
ەگەر ۆ.زەلەنسكيي تاريفتەردٸڭ باعاسىن اۋىزدىقتاي الماسا, ودان تەرٸس اينالامىز با? – دەپ ويىن اشىپ ايتقان ەدٸ.
سايلاۋدىڭ قادٸرٸن تٷسٸندٸك پە?
يە, ۋكرايندىقتار سايلاۋعا قاتىسۋدىڭ ماڭىزىن تٷسٸندٸ. بٸراق ولار باتىس ەلدەرٸندەگٸدەي قالاي داۋىس بەرۋدٸ ەلٸ مەڭگەرگەن جوق.
ال بٸز بولساق, سايلاۋعا بٶلٸنگەن قارجىنى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرگە جۇمسايىق دەپ, ەلدٸ ورتا عاسىرعا سٷيرەيتٸن ەڭگٸمەنٸ ايتۋىمىز نە ساسقاندىق?
بۇل رەتتە بيلٸكتٸڭ سايلاۋدى ەدٸل ٶتكٸزبەيتٸنٸ جايىندا تاڭدى تاڭعا ۇرىپ ەڭگٸمە ايتۋعا بولادى. بٸراق بۇدان نە ٶزگەرەدٸ? ەشتەڭە ٶزگەرمەيدٸ.
بٸزگە بيلٸك قالاعان كانديداتىمىز بەن پارتييامىزعا داۋىس بەرۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرٸپ وتىر.
حالىق وسى مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانۋى كەرەك. سايلاۋعا قاتىسۋعا, داۋىس بەرۋگە, داۋىستى قورعاۋعا باسا مەن بەرەتٸن كەز جەتتٸ. سول كەزدە مەرەيمٸز ٷستەم بولادى.
كەز كەلگەن سايلاۋ حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸمٸن وياتادى. سوندىقتان ٶزٸن تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ ازاماتى سەزٸنەتٸن ەربٸر ادام سايلاۋعا بەلسەندٸ تٷردە قاتىسۋدى ٶزٸنٸڭ ازاماتتىق پارىزى ساناۋى تيٸس.
قازاقستاندا پرەزيدەنتتٸڭ ورنىنان كەتٸپ, ەلدە ٷلكەن ساياسي ٶزگەرٸستەر ورىن الاتىنى جايىنداعى ەڭگٸمەنٸڭ شەتٸ شىققانىنا بٸر-ەكٸ جىلدىڭ جٷزٸ بولدى.
مٸنە, سول ۋاقىتتان بەرٸ بيلٸك حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا كٶڭٸل بٶلٸپ, ەلدەگٸ ەلەكتوراتتىق كٶڭٸل كٷيدٸ جاقسارتۋعا نەگٸز بولاتىن بٸرنەشە شارالاردى قابىلداعانىن بٸلەمٸز.
بيلٸك سايلاۋعا دايىندالادى, حالىق شە?..
سونىڭ بٸرٸ رەتٸندە ٶتكەن جىلدىڭ كٷزٸندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا ەلٸمٸزدەگٸ مونوپوليستەردٸڭ كوممۋنالدىق تاريف باعالارىن نەگٸزسٸز ٶسٸرگەنٸن كٶتەرٸپ, تيٸستٸ ورىنداردى قازانعا سالىپ, قۋىرىپ العانى ەسٸمٸزدە.
وسى بٸر وقيعادان كەيٸن جوعارى شەندٸلەر ەسكەرتۋ الىپ, اۋدان دەڭگەيٸندەگٸ باسشىلاردىڭ ٷستٸنەن قىلمىستىق ٸس قوزعالدى. سول كەزدە حالىق تا بيلٸكتٸڭ بۇل ەرەكەتٸن قولدادى.
بۇدان باسقا الماتىدا كٶكجايلاۋ مەسەلەسٸنٸڭ توقتاتىلۋىن دا ەلەكتوراتتىق كٶڭٸل كٷيدٸ رەتتەۋگە باعىتتالعان شارا دەپ قابىلداۋعا بولادى.
دەمەك, بٸزدٸڭ بيلٸك تە سايلاۋ قارساڭىندا باس-اياعىن جيناپ, ساياسي ناۋقانعا ازدى-كٶپتٸ دايىندىقپەن اياق باساتىنىن بايقاۋعا بولادى.
مۇنداي جاعدايدا حالىقتىڭ سايلاۋعا اتٷستٸ قاراۋىنا قاقىسى جوق.
سايلاۋ – نەگٸزگٸ كٷش حالىقتىڭ قولىندا ەكەنٸن بيلٸكتٸڭ ەسٸنە سالىپ تۇراتىن باستى نۇسقاۋلىق.
مۇنداي جاعدايدا «سايلاۋدىڭ اقشاسىن باسقا مەسەلەگە جۇمسايىق» دەگەن بۇرا تارتۋشىلارعا ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە لايك باسىپ, قولداپ پٸكٸر جازۋىمىز ۇيات.
نۇرلان جۇماحان
