"2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىندا قازاقستاننىڭ تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتى ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 13,4%-عا قىسقاردى, ال يمپورت 0,3%-عا شامالى ٶستٸ. مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ ارتقانىنا قاراماستان, مۇناي ەكسپورتى كٷتپەگەن جاعدايدا قىسقارعان. بۇل قايشىلىقتىڭ سەبەپ-سالدارىنا قاتىستى, ەزٸرگە رەسمي تٷردە ەلٸ ەشكٸم تٷسٸنٸكتەمە بەرمەدٸ". Halyk Finance ساراپشىلارى دايىنداعان زەرتتەۋدە وسىلاي دەلٸنەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"2025 جىلدىڭ ٸ-توقسانىندا تەمٸر كەندەرٸنٸڭ ەكسپورتى ەلەمدٸك نارىقتاعى ۇسىنىستىڭ كٶپتٸگٸنەن تٶمەندەپ كەتتٸ. جەكەلەگەن جارتىلاي دايىن ٶنٸمدەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارى ەكسپورتىنىڭ ٶسٸمٸ تٶمەندەگەن جالپى كٶرسەتكٸشتٸ ٶتەۋگە جەتكٸلٸكسٸز. يمپورتتىڭ تۇراقتىلىعى جاعدايىندا بۇل سىرتقى ساۋدا پروفيتسيتٸنٸڭ قىسقارۋىنا ەكەلٸپ سوقتى", - دەيدٸ Halyk Finance تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى ايدوس تايبەكۇلى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ (ۇسب) دەرەگٸنە سٷيەنسەك, 2025 جىلدىڭ ٸ توقسانىندا تاۋار ەكسپورتى بىلتىرعى 18,5 ملرد-تان 16,3 ملرد دوللارعا دەيٸن تٶمەندەگەن (–13,4%). Halyk Finance-تىڭ ەسەپتەۋٸ بويىنشا شيكٸزات ەكسپورتى 14,4%-عا (15,0 ملرد-تان 12,8 ملرد دوللاعا دەيٸن), ارالىق ٶنٸم ەكسپورتى 6,7%-عا ($1,7 ملرد-تان $1,6 ملرد-قا) قىسقارعانىمەن, دايىن ٶنٸم ەكسپورتى, كەرٸسٸنشە 4,2%-عا, ياعني $1,7 ملرد-تان $1,8 ملرد-قا دەيٸن ٶسكەن.
"مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىنا قاراماستان مۇناي جەتكٸزۋ كٶلەمٸ دە (–14,0%), اقشالاي تٷسٸمٸ دە (–21,2%) قىسقارعان. الايدا "قازمۇنايگازداعى" ٶندٸرۋ كٶلەمٸ, سونىڭ ٸشٸندە تەڭٸز كەنٸشٸندەگٸ قۋاتتاردىڭ كەڭەيۋٸنە بايلانىستى 5,8%-عا ارتقان. ەدەتتە, مۇنداي جاعدايدا ٶندٸرٸستٸڭ ٶسٸمٸ ەكسپورتتىڭ ۇلعايۋىمەن قاتار جٷرۋٸ تيٸس ەدٸ. بٸراق بۇل قايشىلىققا قاتىستى بٸز رەسمي تٷسٸنٸكتەمە تاپپادىق", - دەيدٸ ساراپشى.
تەمٸر كەنٸ مەن مەتاللدار ەلەمدٸك نارىقتاعى باعا قىسىمىنا بايلانىستى تٶمەندەدٸ. مينەرالدىق شيكٸزات پەن رۋدالار ەكسپورتى جىلىنا 5%-عا, مەتالدىڭ باستاپقى ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەرٸ ەكسپورتى 11%-عا ازايعان.
ەلەمدٸك نارىقتا تەمٸر كەنٸنە دەگەن سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸ مەن ۇسىنىستىڭ ارتۋىنان, قازاقستاننان ەكسپورتتالعان تەمٸر كەنٸنەن تٷسەتٸن اقشا 30%-عا (154 ملن دوللار), ال ناقتى كٶلەمدە 21%-عا قىسقارعان. ال مىس كەنٸنٸڭ ەكسپورتى كٶلەمدٸك تۇرعىدان 9%-عا تٶمەندەگەنٸمەن, اقشالاي كٶرسەتكٸشتە 1%-عا ٶسكەن. اۋىل شارۋاشىلىعى شيكٸزاتىنىڭ ەكسپورتى بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 40%-عا ٶسكەنٸمەن, ونىڭ جالپى ەكسپورتتاعى ٷلەسٸ ($747 ملن) از بولعاندىقتان, جالپى جاعدايعا ايتارلىقتاي ەسەر ەتپەدٸ. بۇل ٶسٸم, كٶبٸنەسە 2023 جىلعى تٶمەن تٷسٸمنەن كەيٸنگٸ قالپىنا كەلۋ جاعدايىمەن بايلانىستى.
"ارالىق تاۋارلار ساناتىندا يادرولىق وتىنعا ارنالعان جارتىلاي ٶنٸم ەكسپورتىنىڭ ايتارلىقتاي ازايعانى بايقالادى: اقشالاي تٷردە –84%-عا, ناقتى كٶلەمدە –80%-عا. مۇنىڭ سەبەبٸ, ٶتكەن جىلى تۋىنداعان تەحنولوگييالىق كومپونەنتتەردٸڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن مەتالل پروكاتىنىڭ ەكسپورتى 9%-عا ($446 ملن-عا دەيٸن), سونداي-اق ٶسٸمدٸك مايلارى, مايلار مەن مال ازىعى سيياقتى جارتىلاي فابريكاتتاردىڭ ەكسپورتى 80%-عا ($351 ملن-عا دەيٸن) ٶستٸ", - دەيدٸ ايدوس تايبەكۇلى.
شيكٸزات ەكسپورتىنا تەمٸر رۋدالارى, مينەرالدار, ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستار (تن ۆەد 25, 26, 27), تەمٸر كەنٸنٸڭ قاراپايىم ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەرٸ, ٶڭدەلمەگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ جەنە ٶڭدەلمەگەن باعالى مەتالدار مەن مينەرالدار جاتادى.
ماشينا جاساۋ سالاسى مەن زەرگەرلٸك بۇيىمداردىڭ ٶسٸمٸ ۇلعايىپ, ماشينالار مەن جابدىقتار ەكسپورتى 12,9%-عا ($415 ملن-عا دەيٸن) ارتقان. الايدا ٸشتەن جاناتىن قوزعالتقىش سيياقتى تاۋارلاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ رەسەيگە باعىتتالعان رەەكسپورت بولۋى مٷمكٸن. زەرگەرلٸك بۇيىمداردىڭ ەكسپورتى دا 18,9%-عا ($244 ملن-عا دەيٸن) ارتتى.
2025 جىلدىڭ ٸ توقسانىندا يمپورت كٶلەمٸ $12,9 ملرد قۇراپ, بىلتىرعى كٶرسەتكٸشتەن 0,3%-عا عانا جوعارى بولدى. يمپورت قۇرىلىمىندا دايىن ٶنٸمنٸڭ ٷلەسٸ بىلتىرعى 76,8%-دان بيىل 77,2%-عا دەيٸن ۇلعايىپ, كەرٸسٸنشە شيكٸزاتتىڭ ٷلەسٸ تٶمەندەگەن.
بۇل يمپورت قۇرىلىمىنىڭ ەلٸ دە دايىن ٶنٸمگە باعدارلانعانىن كٶرسەتەدٸ. قىتايدان كەلەتٸن يمپورت كٶلەمٸ 10%-عا ازايعانىمەن, رەسەي يمپورتى 4,3%-عا ارتىپ, بۇعان دەيٸنگٸ تٶمەندەۋ تەندەنتسيياسىن بۇزدى. توقسان سوڭىندا رەسەيدٸڭ يمپورتتاعى ٷلەسٸ 29,1%, قىتايدىڭ ٷلەسٸ 26,8% بولدى. ال وسىعان دەيٸنگٸ ەكٸ ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىتاي العاش رەت رەسەيدٸڭ ورنىن باسىپ, يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ ەڭ ٸرٸ جەتكٸزۋشٸسٸنە اينالعان بولاتىن (ٷلەسٸ 28,8%).
"ساۋدا بالانسىنىڭ پروفيتسيتٸ ەكسپورتتىڭ تٶمەندەۋٸ ەسەبٸنەن جىلدىق مەندە 39%-عا ($5,6 ملرد-تان $3,4 ملرد-قا دەيٸن) ازايدى. بيىلعى العاشقى ەكٸ ايدا بۇل كٶرسەتكٸش 36%-عا تٶمەندەگەن ەدٸ. بٸزدٸڭ سارالاۋىمىز بويىنشا, شيكٸزاتتىق ەمەس ساۋدا بالانسى تاپشىلىق كٷيٸندە قالىپ وتىر جەنە بىلتىرعى جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا سەل ناشارلاپ, -8,1 ملرد دوللاردان -8,2 ملرد دوللارعا دەيٸن جەتتٸ", - دەيدٸ ايدوس تايبەكۇلى.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "2025 جىلعى ينۆەستيتسييا ٶسٸمٸ نەمەسە ساراپشىلار ٷكٸمەت ەسەبٸنەن تومپاق تۇستى انىقتادى" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن. سونداي-اق "التى ەل تەرٸس اينالدى". مۇنايدى بۇرقىراتىپ ٶندٸرٸپ جاتقان قازاقستان كٷتپەگەن جاعدايعا تاپ بولدى" دەگەن ماقالانى دا بٸزدەن وقي الاسىزدار.
