باقىتجان ساعىنتاەۆ قالاعا قوسىلعان شاعىن اۋدانداردا ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ بٸركەلك دامىماعانىن, ولاردىڭ مٷلدەم بولماعانىن نەمەسە جەكە مەنشٸكتە ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان قالاعا قوسىلعان اۋماقتاردا ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا ىقپال ەتەتٸن «جاڭا الماتى» كەشەندٸ دامۋ جوسپارى قابىلداندى جەنە جٷزەگە اسۋدا.
بٷگٸندە الماتى سۋمەن جوبالىق قۋاتى تەۋلٸگٸنە 1 ميلليون 377 مىڭ تەكشە مەتردٸ قۇرايتىن 6 نەگٸزگٸ سۋ كٶزدەرٸمەن قامتاماسىز ەتٸلۋدە. بۇلار – ٷلكەن جەنە كٸشٸ الماتى, اقساي, قارعالى ٶزەندەرٸ (تەۋلٸگٸنە 286,6 مىڭ تەكشە مەتر نەمەسە 21%), سونداي-اق الماتى جەنە تالعار جەر استى (376 سكۆاجينا, تەۋلٸگٸنە 1 090,5 مىڭ تەكشە مەتر نەمەسە 79%) سۋ كٶزدەرٸ. ونىڭ ٷستٸنە, قالا تۇرعىندارىنىڭ ناقتى تۇتىناتىن سۋ كٶلەمٸ 650 مىڭ تەكشە مەتردٸ قۇرايدى. رەزەرۆ – تەۋلٸگٸنە 700 مىڭ تەكشە مەتر سۋ.
قالادا ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋعا 1,8 ملن تۇرعىن قولجەتكٸزدٸ, بۇل قالالىقتاردىڭ جالپى سانىنىڭ 91%-ىن قۇرايدى. جەكە سكۆاجينالار الماتىلىقتاردىڭ 7%-ىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەدٸ, بۇلار – مەدەۋ, ناۋرىزباي, الاتاۋ, تٷركسٸب جەنە جەتٸسۋ اۋداندارىندا تۇراتىن 138,2 مىڭ ادام.
سۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸنٸڭ ۇزىندىعى 3,6 مىڭ كم قۇرايدى, ونىڭ 59%-ى توزىعى جەتكەن, پايدالانۋ مەرزٸمٸ 30 جىلدان اسقان جەنە اپاتتىق ٷلەسٸ جوعارى سۋ قۇبىرلارى. قولدانىستاعى جەلٸلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ كەڭەس جىلدارىندا سالىنعان جەنە 90-شى جىلدارى ەلدەگٸ ەكونوميكالىق جاعدايعا بايلانىستى تيٸستٸ قىزمەت كٶرسەتٸلمەگەن. كەرٸز جەلٸلەرٸنٸڭ ۇزىندىعى 1,8 مىڭ كم, توزعاندارى - 60%-عا جۋىق.
سۋمەن ٷزدٸكسٸز جابدىقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٶتكەن جىلى 14,6 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جەنە 1,8 شاقىرىم سۋدان بٶلۋ جەلٸلەرٸ رەكونسترۋكتسييالاندى.
تەۋلٸكتٸك قۋاتى 22 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن «اقساي» سۋ جينايتىن نىساننىڭ جسق-ىن ەزٸرلەۋ دە اياقتالۋعا جاقىن. جوبا تاستىبۇلاق, اقجار, تاۋجولى, شۇعىلا شاعىن اۋداندارىنىڭ 40 مىڭ تۇرعىنىن سۋمەن قامتاماسىز ەتەدٸ.
سونداي-اق, تەۋلٸكتٸك قۋاتى 9 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن «ەرمەنساي» سۋ جينايتىن نىساننىڭ جسق ەزٸرلەۋدٸ اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. بۇل بوستاندىق اۋدانىنىڭ نۇرلىتاۋ, رەميزوۆكا شاعىن اۋداندارىنىڭ وڭتٷستٸك-شىعىس بٶلٸگٸندەگٸ 22 مىڭ تۇرعىندى قامتاماسىز ەتەدٸ.
«جاڭا الماتى» كەشەندٸ جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا 24 شاعىن اۋداندا 140 كم سۋدان بۇرۋ جەلٸلەرٸ سالىنادى. بيىلعى جىلى 23 مىڭ ٷيدٸ جاڭا جەلٸلەرگە قوسۋ جوسپارلانۋدا. 2022-2024 جىلدارى 36,7 مىڭ ٷيدٸ قوسۋ جوسپارلانعان.
