Freedom Inside '26

ساعاديەۆ داۋى: دوس كٶشٸم نە دەيدٸ?

ساعاديەۆ داۋى: دوس كٶشٸم نە دەيدٸ?
بٸز مەدەنيەتتٸ, دەلەلدٸ پٸكٸرتالاسقا قاشان جەتەمٸز? Abai.kz سايتىندا جارييالانعان ماقالاسىندا بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, ساياساتتانۋشى دوس كٶشٸم ورتاعا وسىنداي ساۋال تاستاپتى. وسى ارقىلى ول بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ-دامايعا قاتىستى وي-پٸكٸرٸن بٸلدٸرگەن ەكەن. سونىمەن, كٶشٸم نە دەيدٸ? 

 "كەشەگٸ بٸر توپ قازاق فيلولوگتارىنىڭ جانايقايىنان سوڭ, ەۋەلٸ بٸلٸم مينيسترٸ (ٷش كٷننەن سوڭ) ەلەۋمەتتٸك جٷيەگە شىقتى, ال ودان سوڭ, بٸرنەشە وبلىستىڭ جوعارعى وقۋ ورىندارىنىڭ دەكاندارى مەن كافەدرا مەڭگەرۋشٸلەرٸ, ت.ب. «حالىقتى تىنىشتاندىرۋعا كٸرٸستٸ». 
مەنٸڭشە, بۇلاردىڭ بارلىعى دٷرلٸككەن جۇرتتى باسۋدان كٶرٸ, وتقا ماي قۇيعان سيياقتى ەسەر قالدىردى. تەلەديداردان بيۋدجەتتٸك وقۋ ورىندارىنىڭ جاۋاپتى باسشىلارنىڭ «ول اقپارات شىندىققا جاناسپايدى», «سەنبەۋلەرٸڭٸزدٸ ٶتٸنەمٸن», «بٸزدە ەزٸرشە بەرٸ ورىنشا» دەگەن سٶزدەرٸ جاۋاپتان كٶرٸ سۇراقتاردى كٶبٸرەك تۋدىرعان سيياقتى.

وسى «حالىقتى تىنىشتاندىرۋدى» ۇيىمداستىرعان جاندار – بۇرىنعى كەڭەس جٷيەسٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋ تەسٸلٸنەن شىعا الماي جٷرگەندەر دەپ بٸلەمٸن. ول ۋاقىتتا دا, بٸرەۋلەردٸ «حالىق جاۋى» قىلاتىن بولسا, نەمەسە ەندٸ بٸرەۋدەردٸ ماداقتايتىن بولسا, ادامداردىڭ اۋزىنا سٶز سالىپ, قولىنا قالام بەرەتٸن. گازەت بەتتەرٸندە بٸرەۋلەردٸ «يتتەي تالاپ» ەندٸ بٸرەۋلەردٸ ەۋليە دەرەجەسٸنە جەتكٸزەتٸن.

قازٸر ۋاقىت ٶزگەردٸ. سوندىقتان, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ حالىقتى ودان ەرٸ دٷرلٸكتٸرمەي, حاتتى جازىپ, باستاما كٶتەرگەن ازاماتتاردى قولدارىنداعى قۇجاتتارمەن, ناقتى دەرەكتەرمەن مينيسترلٸككە شاقىرىپ, ولاردىڭ دەرەكتەرٸن تەكسەرٸپ, جالعاندىعىن نە دۇرىستىعىن دەلەلدەۋلەرٸ قاجەت. مٷيٸزٸ قاراعايداي اكادەميك اعالارىمىز, اپالارىمىز بٸرەۋدٸڭ ايتاعىنا ەرەتٸن ازاماتتار ەمەس قوي, دەمەك (ولاردىڭ قولىنداعى قۇجاتتار جالعان بولسا) سول قۇجاتتى دايىنداعان, وعان قولدارىن قويعان, ونى تاراتقان جاندار انىقتالۋى شارت.  
مينيستر مىرزا «ونداي بولمايدى, بۇل ٶتٸرٸك» دەۋدٸڭ ورنىنا وسى مەسەلەنٸ تەكسەرٸپ, انىقتاپ, سودان كەيٸن عانا قوعامعا جاۋاپ بەرۋٸ كەرەك. ال قازٸر, بٸر جاعى «اتتان» دەسە, ەكٸنشٸ جاعى «ولاردىڭ ايتقانى جالعان» دەۋدەن اسا الماي تۇر. بۇل بازارداعى ۇرىسقاق ەيەلدەردٸڭ بٸر بٸرٸنە «ٶزٸڭ اقىماقسىڭ» دەگەنٸنە ۇقسايدى.  

ٶتكەن جىلى مەدەنيەت مينيسترٸ ارىستانبەك ٸنٸمٸزدٸ جامانداۋ ناۋقانى «قىزۋ» جٷرگەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز (60-تان اسقان كەزەكشٸ ەيەلدٸڭ ٶزٸ وتىز جىلدان كەيٸن ارەكەڭنٸڭ قىرىنداعانىن ەسٸنە تٷسٸرٸپ, ۇياتقا قالدى). مينيستر مىرزا وسىنىڭ بەرٸن جالا دەدٸ دە, سول جالانى تاراتقان جانداردى سوتقا بەردٸ.  الىپقاشپا, ارزان سٶزدەر سوندا عانا توقتادى.
قىسقاسى, بىلشىل سٶزدەردٸ توقتاتايىق!

بٸلەمٸن, ەرتەڭ مينيسترلٸك گازەت بەتتەرٸندە جٷزدەگەن مامانداردىڭ سٶزٸن بەرٸپ, تەلەديداردان كٶزدەرٸن جۇمىپ, «مينيستردٸكٸ دۇرىس» دەيتٸن باسقا اكادەميكتەردٸڭ پٸكٸرٸن ۇيىمداستىرۋى عاجاپ ەمەس.

وعان قارسى قازاق تٸلٸنٸڭ جاناشىرلارى دا قاراپ قالمايتىنى انىق. بۇل ايقاي كٸمگە كەرەك. ونىڭ ورنىنا جۇرتتى اتقا مٸنگٸزگەن قۇجاتتىڭ دۇرىس, بۇرىستىعىن انىقتاپ, نە جالعان قۇجاتتى جاساعان ادامداردى سوتقا بەرٸڭدەر, نە (ەگەر سول قۇجاتتى قازاق فيلولوگتارىنىڭ ٶزدەرٸ جاساعانى دەلەلدەنسە) جالعان اقپاراتتى تاراتقانداردى جاۋاپقا تارتىڭدار.