ول ما ول...
«ماعان ەبليازوۆتا نەڭ بار? ەكٸجٷزدٸ ەكەنسٸڭ ٶزٸڭ. بيلٸكتٸڭ تابانىن جالايتىن ەدەتٸڭ جوق ەدٸ عوي, باۋىرىم. ودان دا دومبىراڭدى قولتىقتاپ تىنىشىڭا جٷرمەيسٸڭ بە?» دەيدٸ كەيبٸرەۋلەر. جٷرمەيمٸن. جٷرە المايدى ەكەنمٸن. ۇلتقا, مەملەكەتكە قاۋٸپ تٶندٸرٸپ وتىرعان اداممەن قالاي الىسپايسىڭ, ايتىڭىزدارشى? نامىسىم جٸبەرمەيدٸ. ەبليازوۆتىڭ ەرەكەتٸنە قاراپ, جايباراقات جاتا المايمىن.
نەگە بٸلەسٸز بە? ەبليازوۆتىڭ قازاقتى ەل قىلامىن دەگەن ۋەجٸنە سەنبەيمٸن, سەبەبٸ. ەبليازوۆ قازاقتى قولشوقپار رەتٸندە عانا پايدالانۋى مٷمكٸن. ارانداتۋ, ايداپ سالۋ عانا كەلەدٸ ونىڭ قولىنان.
سوسىن مەنٸ ەكٸجٷزدٸ دەيتٸندەرگە, الدىمەن مۇنىڭ ماعىناسىن تٷسٸنٸپ العاندارىڭىز ابزال.
ادام قاشان ەكٸجٷزدٸ اتانادى? بٸر سٶزٸ بٸر سٶزٸنە قارسى كەلەتٸن تايعاناق ادامدى بٸردەن تانيسىڭ. ەبليازوۆ? مەن ول تۋرالى ەشقاشان جاقسى سٶز ايتقان ادام ەمەسپٸن.
ٸلگەرٸدە ايتتىم, مەنٸڭ تٷسٸنٸگٸمدە ەبليازوۆ قازاقتى ويلايتىن ادام ەمەس. ويلامايدى دا.
سٸزدەردەن ٶتٸنٸش: ەبليازوۆتى مارقۇم زامانبەك اعامەن, التىنبەك اعامەن سالىستىرماڭىزدار. بۇل ەندٸ تٸپتەن قيسىنسىز. يە, ولار كٷرەسكەر بولدى. بٸراق, حالىقتى ارانداتقان, ايتاقتاتقان كەزدەرٸ بولدى ما ولاردىڭ? ولار بيلٸكتٸڭ سيپاتىن جاقسى بٸلەتٸن. بٸزدٸڭ بيلٸك ادامدى ايامايدى. بۇعان جاڭاٶزەندەگٸ جاعداي دەلەل...
ال مۇحتار شە? مۇحتار مۇنى بٸلمەيدٸ ەمەس, بٸلەدٸ. سوعان قاراماي ەكٸ سٶزٸنٸڭ بٸرٸ الاڭعا شىعۋ, تٶڭكەرٸس جاساۋ.
مەن دە ميتينگٸگە شىققان اداممىن. كەز-كەلگەن تولقۋدىڭ توپ باسشىسى بولۋى كەرەك. الاڭعا شىققان حالىقتىڭ ارىزىن ايتاتىن, ماقسات-مۇراتىن جەتكٸزەتٸن, ارانداتۋشىلاردان اۋلاق ۇستايتىن.
كٷنٸ كەشە 10 مامىردا بولعان ميتينگٸنٸ كٶرٸپ جٷرەگٸم قان جىلادى. الاڭعا شىعۋ شىققانمەن, اداسقان حالىق. قازاقتى قوي قۇساتىپ سٷيرەتٸپ ەكەتٸپ جاتىر. بەيشارالاردى قورعايتىن نە زاڭگەرٸ جوق, نە باسقاسى جوق. ادام مۇنداي ميتينگٸ ۇيىمداستىرا ما?
مۇحتاردى ايتامىن. ٶزٸ جىراقتا جٷرٸپ جۇرتتى ايتاپ سالعانى نەسٸ?
ايتىڭىزدارشى, دەل ەبليازوۆ قازاق ٷشٸن نە ٸستەدٸ? قانداي جاقسىلىق جاسادى? بيلٸكتە بولدى, بانك باسقاردى, ساۋدامەن اينالىستى, اقشا جينادى. بولدى. بٸتتٸ. كەتتٸ.
ەبليازوۆتىڭ اينالاسىن قاراڭىز. قۇداسى كٸم? حراپۋنوۆ. تازا جەمقور. ۇرى. ال مۇحتار بولسا, ونى ساياسي قۋعىن-سٷرگٸنگە ۇشىراعان ادام دەيدٸ. حراپۋنوۆتىڭ ساياسي قۋعىننىڭ قۇربانى ەكەنٸنە كٸم سەنەدٸ?
ەبليازوۆتىڭ سٶزٸنە الدانىپ الاڭعا شىققان ازعانتاي جۇرتتى بيلٸك بوساتادى دەپ ويلايسىزدار ما? بوساتپايدى. ايتتىم عوي, بٸزدٸڭ بيلٸك ادامدى ايامايدى دەپ.
سوسىن بيلٸكتٸڭ بىلىعىن بٸلٸپ وتىرعان جالعىز مۇحتار ەمەس, ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن قاريياعا دەيٸن بٸزدٸڭ بيلٸكتٸڭ قانداي ەكەنٸن. انىعى, قازٸرگٸ بيلٸكتٸڭ دە, ەبليازوۆتىڭ دا ەشقاشان, ەشۋاقىتتا قازاققا بٷيرەگٸ بۇرىلمايدى, جانى اشىمايدى. ەكٸ جاقتىڭ كٶكسەگەنٸ دە بيلٸك. بٸرٸ بيلٸكتەن ايىرىلعىسى جوق, بٸرٸ بيلٸككە ۇمتىلىپ ەۋرە.
دەل قازٸر قازاقتىڭ قولىنان كەلەتٸن جالعىز دٷنيە ەلٸپتٸڭ ارتىن باعۋ. كٷتۋ. شىداۋ. جەي عانا كٷتپەي ساياسي ساۋاتىمىزدى ارتتىرۋ, سانى مەن ساپامىزدى ٶسٸرۋ. بۇدان باسقا امال جوق قولدان كەلەر...
ساياسي احۋال ٶزگەرەتٸن كەز جاقىن. بٸزدە بەرٸن نازارباەۆتان كٶرەتٸندەر كٶپ. «نازارباەۆ كەتسە جاعداي تٷزەلەدٸ» دەيدٸ. جوق, قاتەلەسەدٸ. قازاقتى ٶزارا قىرىلىستىرىپ قويۋ سىرتقى كٷشتەرگە قولايلى بولۋى مٷمكٸن. وسىنى ەسكەرٸڭٸزدەر. ونى قالاي جاسايدى?
ەبليازوۆتى جاقتاۋشىلاردىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا: مۇحتار ميتينگٸنٸ نەگە 10 مامىرعا جوسپارلادى? سەبەبٸ, ونىڭ الدىندا عانا ەسكەري پاراد ٶتتٸ. ەسكەري تەحنيكا الىسقا ۇزاعان جوق. ەبليازوۆ وسى ارقىلى قانتٶگٸستٸ قالادى.
سوندىقتان اعايىندار, تٶزگەننەن باسقا قولدان كەلەر قايران جوق قازٸرگٸ ۋاقىتتا.
ەبليازوۆ دەمەكشٸ, قىتايداعى قانداستاردىڭ, اعايىن-تۋىستىڭ جاعدايى اسا اۋىر قازٸر. وسى جاعدايدى مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە كٶتەرٸپ, قىتايدىڭ قىسىمىنا قارسى ميتينگ ۇيىمداستىرايىق دەگەن ادامدى كٶرمەدٸم. ەشكٸم جوق.
ەبليازوۆ «ايلىقتارىڭدى 300 دوللارعا ٶسٸرەم» دەپ ەدٸ ەلدٸڭ بەرٸ مۇحتاردى سٶزٸن سٶيلەپ شىعا كەلدٸ. اينالىپ كەلگەندە كٶكەيدٸ تەسكەن اقشا. سانامىزدى جاۋلاعان اقشا. تەۋەلسٸز ەل بولدىق, ەندەشە باي بولۋىمىز كەرەك دەپ قابىلدايدى كٶپ ادام. ەڭ ٷلكەن اداسۋ وسى...
ەبليازوۆتىڭ ايتىپ جٷرگەنٸ جاڭالىق ەمەس? ون جىل بۇرىن ايتىستا ايتىلعان دٷنيەلەر. يە, سولاي. بۇل بيلٸكتٸڭ وڭبايتىنىن, بۇل بيلٸكتٸڭ جەمقور ەكەنٸن, بۇل بيلٸكتٸڭ حالىقتىڭ سٶزٸمەن ساناسپايتىنىن ايتىستا وسىدان 10 جىل بۇرىن ايتىلعان.
مۇحتاردىڭ بۇعان الىپ قوسقانى بولسا, ايلىقتارىڭدى كٶبەيتەم دەگەنٸ شىعار. سوعان بولا بٸزدٸڭ قازاق بٸر كٷندە قۇبىلىپ شىعا كەلدٸ. «ەبليازوۆ دۇرىس ايتادى» ەكەن دەستٸ. ونىڭ سٶزٸنە الدانۋعا بولمايدى, اعايىن.
ٶزگەسٸ...
بيلٸك? ماعان كەرەگٸ جوق ونىڭ. ەشقاشان بيلٸككە ۇمتىلعان ادام ەمەسپٸن. باتپاققا باتىپ, باقاعا اينالعىم جوق.
وعىز دوعان? دۇرىس. ٶتە دۇرىس. قازاق تٸلٸن قورلايتىندارعا قارسى وسىلاي كٷرەسۋ كەرەك. ەربٸر قازاق وسىنداي ەرەكەتكە باراتىن بولسا مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸ دە ٶسەدٸ.
بەكبولات تٸلەۋحان? ٶنەر ادامى رەتٸندە جالىندى جىرلارىن سٷيٸپ تىڭدايمىن ول كٸسٸنٸڭ. ال ساياساتكەر, دەپۋتات رەتٸندەگٸ پٸكٸرٸم اسا جاقسى ەمەس. ونى ٶزٸ دە بٸلەدٸ. بەكبولات اعانىڭ ٶنەرگە ورالعانىن قالايمىن ٶز باسىم.
ساعاديەۆ? قازٸرگٸ مەكتەپ باعدارلاماسى بالا تۇرماق, ەرەسەك ادامنىڭ ٶزٸ تٷسٸنبەيتٸن دەرەجەدە. دەرەجە دە ەمەس بۇل, دەرەجەسٸزدٸك. تاڭ قالامىن. سٶيتسەم قازٸر «وتىز پايىز ۇستاز وقىتادى, جەتپٸس پايىز بالانىڭ ٶزٸ وقيدى» دەگەن قاعيدا بار ەكەن. نە ساندىراق بۇل سوندا? مۇعالٸم ٶزٸ ٷيرەتپەگەن نەرسەسٸن بالادان قالاي سۇرايدى? سونى تٷسٸنە الماي-اق قويدىم.
بٸلٸم سالاسىنداعى بىلىقتىڭ رەتتەۋدٸڭ جالعىز جولى قازٸرگٸ مينيستردٸ ورنىنان كەتٸرۋ جەنە بۇل سالاعا جاني اشيتىن, سالانى بٷگە-شٸگەسٸنە دەيٸن بٸلەتٸن بٸر ادامدى ەكەلۋ.
قازٸرگٸ مينيسترلٸك بٷتٸن بٸر ۇرپاقتى دٷبەرا قىلۋدا. اينالىپ كەلگەندە مۇنىڭ بەرٸنە ساعاديەۆ جاۋاپتى.
لاتىن ەلٸپبيٸ? ورىستان تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزدىڭ دەلەلٸ بۇل. كيريلليتسا قۇتىلۋدىڭ ەڭ باستى العىشارتى وسى.
جيرينوۆسكيي? سولوۆەۆ? ەستٸپ جٷرمٸز نە دەگەندەرٸن. اۋزىنا كەلگەنٸن ايتۋدا ەكەۋٸ. قازاقتا مەملەكەت بولماعان دەگەنگە دەيٸن باردى. انىعى, مۇنىڭ ارتىندا جالعىز جيرينوۆسكيي نەمەسە سولوۆەۆ ەمەس, كٷللٸ رەسەيدٸڭ ۇستانىمى جاتىر.
ورىس اسىپ تاسپاسىن, بٸراق. تازا ورىس ۇلتىنىڭ ەش كٷشٸ جوق قازٸر. رەسەي ىدىرايتىن بولسا ورىستىڭ تاس-تالقانى شىعادى. ال بٸزگە ولاردىڭ ايتقانىنان قورقۋدىڭ قاجەتٸ جوق. كەرٸسٸنشە, وسى ارقىلى ورىستىڭ بٸزبەن كٶرشٸ بولسا دا, دوس بولماسىن تٷسٸنە تٷسەمٸز.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
https://www.youtube.com/watch?v=T-Q2iIZpt2M
