ەندەشە ەلٸمٸزدە دٸني اقپاراتتى تارقاتىپ تٷسٸندٸرە الاتىن, بەلگٸلٸ بٸر دٸني دوگمالاردى تەرەڭنەن تولعاپ, ونى مەنٸ مەن مازمۇنىن اشۋعا قابٸلەتتٸ دٸنتانۋشىلار بار ما?
ولار اۋديتورييامەن قانشالىقتى بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەۋدە?
Dalanews.kz وسى تاراپتا بەلگٸلٸ عالىم, دٸنتانۋشى اينۇر ەبدٸرەسٸلقىزىنىڭ پٸكٸرٸن بٸلگەن ەدٸ.
ساراپشىنىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي, ەلٸمٸزدە دٸنتانۋ بٸلٸمٸنٸڭ ٸرگەتاسى وسىدان 30 جىل قازاقستان ەگەمەندٸك العان تۇستا قالانعان. سول تۇستارى ياسساۋي اتىنداعى قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ٸرگەسٸنەن “دٸني قۇندىلىقتار جەنە ەركٸن ويلاۋ” دەپ اتالاتىن ارنايى ماماندىق اشىلعان.
“ەلٸمٸزدەگٸ دٸنتانۋ سالاسى قۇلاشىن كەڭگە جايعان, از دا ەمەس, كٶپ تە ەمەس, 30 جىلدىق تەجٸريبەسٸ بار سالا. بٷگٸندە اتالعان وقۋ ورنىنىڭ قابىرعاسىنان تٷلەپ ۇشقان ونداعان, جٷزدەگەن مامان تەولوگييا دوكتورى دەيتٸن دەرەجەگە دەيٸن كٶتەرٸلٸپ, دٸني اقپاراتقا سۋساپ وتىرعان اۋديتوريياعا ٶزەكتٸ ەرٸ دۇرىس مەلٸمەت جەتكٸزۋگە تىرىسۋدا”, – دەيدٸ اينۇر ەبدٸرەسٸلقىزى.
ٶتكەن وتىز جىلدا ەلٸمٸزدە دٸنتانۋشى مامانداردى دايارلاۋعا ٷكٸمەت پەن قمدب تاراپىنان باسا كٶڭٸل بٶلٸنگەن. عۇمىرىن دٸني قىزمەتكە ارناعىسى كەلەتٸن ٷلكەن شوعىر قالىپتاسقان.
ساراپشىنىڭ مەلٸمدەگەنٸندەي, تەۋەلسٸزدٸك العالى بەرٸ ەلٸمٸزدە 5 بٸردەي دٸنتانۋ كافەدرالارى قۇرىلعان. سوڭعى جىلدارى دٸنتانۋ ماگيستەرلەرٸنٸڭ سانى دا بٸرنەشە ەسە ٶسكەن.
“يە, بۇلارعا قاتىستى قوعام تاراپىنان قويىلار ساۋال مەن ايتىلار سىن كٶپ. كەيبٸر ازاماتتار دٸنتانۋ سالاسىنىڭ ماگيسترلەرٸن “ولار دٸندٸ سىرتتاي عانا وقىدى, تازا دٸني دەڭگەيٸ بار ماماندار ەمەس” دەپ, مويىنداي بەرمەيدٸ.
ەيتسە دە بۇل ەلٸمٸزدە مۇنداي دەڭگەيدەگٸ ماماندار دايارلانبايدى دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. الماتىداعى نۇر-مٷباراك يسلام مەدەنيەتٸ ۋنيۆەرسيتەتٸ يسلامتانۋ نەگٸزدەرٸ باعىتىندا بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلايتىنىن كٶزٸ قاراقتى وقىرمان جاقسى بٸلەدٸ”, – دەيدٸ ساراپشى.
دەسە دە, ەلٸمٸزدە دٸنتانۋشى ماماندارعا سۇرانىس بار ما? وسى سالانى تاڭداعان ازامات ەرتەڭگٸ كٷنٸ تۇراقتى جۇمىس تابارىنا سەنٸمدٸ بولا ما?
اينۇر ەبدٸرەسٸلقىزىنىڭ ايتۋىنشا تەولوگتاردىڭ, دٸنتانۋ ماماندارىنىڭ 70-80 پايىزدايى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. اقپارات مينيسترلٸگٸنە قاراستى دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ دەرەگٸنشە ەلٸمٸزدە دٸن مەسەلەلەرٸن زەرتتەۋمەن اينالىساتىن 16 بٸردەي ورتالىق جۇمىس ٸستەيدٸ.
“دٸنتانۋ بٸلٸمٸنە جٷردٸم-باردىم قاراۋعا بولمايدى. مەسەلەن, ەلٸمٸزدەگٸ مەكتەپتەردە دٸنتانۋعا بەرٸلەتٸن ساعات سانى ەلٸ دە بولسا ماردىمسىز.
جاسىرارى جوق, قازاقستانداعى دٸني احۋال قۇبىلمالى, ونىڭ ٷستٸنە كٶپۇلتتى ورتادا ٶمٸر سٷرەتٸندٸكتەن دٸنتانۋ نەگٸزدەرٸنٸڭ ساعاتىن ۇلعايتۋ اسا اكتۋالدى. “دٸنتانۋ نەگٸزدەرٸ” پەنٸنٸڭ اياسىندا قازٸرگٸ قازاقستاندىق قوعامنىڭ قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ, مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ لاڭكەستٸك پەن ەكسترەميزمنٸڭ ٶزەگٸن اشىپ, سولارعا قارسى ٷگٸت جٷرگٸزۋ بٷگٸنگٸ جاعدايدا ماڭىزدى مەسەلە بولىپ تۇر”, – دەيدٸ ساراپشى.
وسى ورايدا كەلەسٸدەي ساۋال تۋىندايدى.
ەلٸمٸزدە كەيبٸر ازاماتتاردىڭ دەسترۋكتيۆتٸ اعىمداردىڭ جەتەگٸندە كەتۋٸ مەكتەپ قابىرعاسىندا بەرٸلگەن بٸلٸمنٸڭ وسالدىعىنان ەمەس پە?
“بٸزدەگٸ بٸر ٷلكەن كەمشٸلٸك, ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دٸني ساۋاتىن قالىپتاستىرۋدى بەلگٸلٸ بٸر پەننٸڭ اۋقىمىندا قاراستىرىپ, سونىڭ اياسىندا شەشۋگە تىرىسامىز.
مەنٸڭشە, گۋمانيتارلىق باعىتتاعى ٸلٸمدەردٸڭ قۇرىلىمىن كٷشەيتۋ كەرەك. مەكتەپ جاسىنداعى بالا مەن ستۋدەنتتەردٸڭ دٸني ٸزدەنٸسٸن تازا دٸني ٸزدەنٸسكە بالاۋ قاتەلٸك. بۇل كەۋدەسٸندە لىقسىپ تۇرعان سانداعان سۇراققا الاسۇرىپ جاۋاپ ٸزدەۋگە تىرىسقان رۋحاني ٸزدەنٸستٸڭ بەلگٸسٸ.
مەسەلە نەدە? جاستار ٶمٸردٸڭ جاۋابى دٸندە جازىلعان, بۇعان جاۋاپتى دٸننەن تابامىز دەپ تۇسپالدايدى. ەگەر بٸز ەردايىم تارازى باسىن تەڭ ۇستاپ, تاريحقا دا, ەدەبيەتكە دە, مەدەنيەتكە دە قىزىقساق, ٶنەرگە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا سٷيٸسپەنشٸلٸكپەن قارايتىن بولساق, تەرٸس دٸني اعىمداردىڭ ارباۋىنا تٷسپەس ەدٸك. رۋحاني وي-ٶرەسٸ مەن تانىم كٶكجيەگٸ تەرەڭ ادام مۇنداي اعىمدارعا ۇرىنبايدى. دٸنتانۋشىلارپەن پٸكٸرلەسكەن كەزدە دە ٶزٸنە قاجەتٸ الادى, بىلايشا ايتقاندا كٶزسٸز بوي ۇرمايدى. اينالىپ كەلگەندە, رۋحاني ٸزدەنٸس تەك دٸني بٸلٸممەن شەكتەلمەۋٸ تيٸس”, – دەيدٸ اينۇر ەبدٸرەسٸلقىزى.
