قازاقستاندا ٷشٸنشٸ ەلدەردەن بٸرقاتار قۇرىلىس ماتەريالىن ەكەلۋگە قويىلعان شەكتەۋ تٶرت ايعا جۋىق ۋاقىتتان بەرٸ قولدانىلىپ كەلەدٸ. ول تسەمەنتتٸڭ, قۇرىلىس ەرٸتٸندٸلەرٸ مەن بەتوننىڭ كەيبٸر تٷرلەرٸن, تابيعي تاستان جاسالعان بۇيىمداردى, گيپس تاقتالارىن جەنە تاباق شىنىنى قامتيدى. ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرٸنەن كەلەتٸن ٶنٸمدەرگە بۇل تالاپ قولدانىلمايدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترٸنٸڭ 2026 جىلعى 15 مامىرداعى №237 بۇيرىعىنا سەيكەس, شەكتەۋ قاراشا ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن كٷشٸندە بولادى. ونى ۇزارتۋ جٶنٸندە ەزٸرگە رەسمي مەلٸمدەمە جاسالعان جوق. دەگەنمەن شەشٸم قابىلداماس بۇرىن شەكتەۋدٸڭ ەر ٶنٸم نارىعىنا قالاي ەسەر ەتكەنٸن باعالاۋ ماڭىزدى.
Qazaq Expert Club-تىڭ قۇرىلىس جەنە جىلجىمايتىن مٷلٸك سالاسىنداعى ساراپشىسى ديليارا سەيٸتنۇروۆانىڭ ايتۋىنشا, يمپورت ازايسا, شەتەلدٸك ٶنٸمنٸڭ ورنىن وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى باسۋى مٷمكٸن. بۇل جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپورىندارعا ٶندٸرٸستٸ ۇلعايتۋعا جول اشادى. الايدا ەر ماتەريالدىڭ نارىقتاعى جاعدايى ەرتٷرلٸ بولعاندىقتان, يمپورتقا قويىلعان شەكتەۋدٸڭ ەسەرٸن جەكە باعالاۋ قاجەت.
"تسەمەنت ٶندٸرٸسٸندە جاعداي اناعۇرلىم جاقسى. 2025 جىلى قازاقستاندا رەكوردتىق 14,4 ملن توننا تسەمەنت شىعارىلدى, ال ەلدٸڭ ٶز قاجەتتٸلٸگٸن ٶتەۋ دەڭگەيٸ شامامەن 92,5 پايىزعا جەتتٸ. يمپورت پەن ەكسپورت كٶلەمٸ دە شامالاس — ەرقايسىسى 1,1–1,2 ملن توننا. دەمەك, بۇل سالادا قازاقستاننىڭ قۋاتتى ٶندٸرٸستٸك بازاسى بار. ٷشٸنشٸ ەلدەردەن كەلەتٸن ٶنٸمگە قوسىمشا شەكتەۋ قويۋ جاعدايدى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتپەيدٸ", – دەيدٸ ساراپشى.
ال شىنى نارىعىنداعى احۋال بٶلەك. قىزىلوردادا ەلدەگٸ جالعىز ٸرٸ تاباق شىنى ٶندٸرۋشٸ Orda Glass جۇمىس ٸستەيدٸ. الايدا بٸر كەسٸپورىن نارىققا قاجەت ٶنٸمنٸڭ بارلىق تٷرٸن جەنە سۇرانىستىڭ تولىق كٶلەمٸن قامتاماسىز ەتە المايدى. تٷستٸ, شىڭدالعان جەنە ەنەرگييا ٷنەمدەيتٸن شىنىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەلٸ دە شەتەلدەن جەتكٸزٸلەدٸ.
ساراپشى كەلتٸرگەن قۇرىلىس سالۋشىلار وداعىنىڭ باعالاۋىنشا, وتاندىق كەسٸپورىندار گيپسوكارتون مەن قۇرعاق قوسپالارعا سۇرانىستىڭ شامامەن 60–65 پايىزىن ٶتەيدٸ. ٶڭدەلگەن تاس نارىعىندا دا جاعداي ۇقساس. قازاقستاندا شيكٸزات بولعانىمەن, تەرەڭ ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸ يمپورتتالادى.
سٶيتٸپ, ٶندٸرٸسٸ جاقسى دامىعان تسەمەنت سالاسىندا قوسىمشا قورعاۋعا قاجەتتٸلٸك ازداۋ, ال يمپورتتى الماستىرۋ ماڭىزدى ٶنٸم تٷرلەرٸندە وتاندىق قۋات ەزٸرگە جەتكٸلٸكسٸز. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قىسقا مەرزٸمدٸ شەكتەۋ بۇل الشاقتىقتى ٶزدٸگٸنەن جويا المايدى.
"نەگٸزگٸ مەسەلە — ساۋدا ساياساتى مەن ٶندٸرٸستٸ دامىتۋعا قاجەت ۋاقىتتىڭ سەيكەس كەلمەۋٸندە. شەكتەۋ التى ايعا ەنگٸزٸلەدٸ, ال زاۋىت سالۋعا بٸرنەشە جىل كەرەك. يمپورتقا جارتى جىلعا توسقاۋىل قويىلدى ەكەن دەپ قانا بيزنەس جاڭا كەسٸپورىنعا قارجى قۇيا قويمايدى. زاۋىت ٸسكە قوسىلعانشا نارىقتاعى ەرەجە ٶزگەرٸپ, شەتەلدٸك تاۋار قايتا ورالۋى مٷمكٸن", – دەپ تٷسٸندٸرەدٸ ديليارا سەيتنۋروۆا.
ونىڭ سٶزٸنشە, ينۆەستورعا ۇزاق مەرزٸمگە ارنالعان تۇراقتى ەرەجەلەر, شيكٸزات پەن ەنەرگيياعا قولجەتٸمدٸلٸك, ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىلاندىرۋ جەنە بٸرنەشە ايمەن شەكتەلمەيتٸن ٶتكٸزۋ نارىعى قاجەت.
سونىمەن بٸرگە يمپورتتالاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ بەرٸن قازاقستاندا ٶندٸرۋ ەكونوميكالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ بولا بەرمەيدٸ. كەيبٸر ٶنٸمگە قاجەتتٸ شيكٸزات تا, سۇرانىس تا جەتكٸلٸكتٸ. ال ٶزگە تاۋارلار ٷشٸن جەكە زاۋىت سالۋ نارىق كٶلەمٸمەن سالىستىرعاندا تىم قىمباتقا تٷسۋٸ مٷمكٸن.
ساراپشى يمپورتتى الماستىرۋدىڭ بٸر مىسالى رەتٸندە Orda Glass كەسٸپورنىن اتايدى.
"قىزىلورداداعى Orda Glass ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن قازاقستاندا تاباق شىنى ٶندٸرٸسٸ پايدا بولدى. بۇرىن نارىق يمپورتقا تەۋەلدٸ بولسا, كەسٸپورىن جۇمىسىن باستاعان سوڭ قالىڭدىعى تٶرت ميلليمەترلٸك تاباق شىنىنىڭ بٸر شارشى مەترٸنٸڭ باعاسى 2 200 تەڭگەدەن 1 250 تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەدٸ", - دەيدٸ ول.
دەگەنمەن سەيتنۋروۆا بۇل زاۋىتتىڭ قىسقا مەرزٸمدٸ تىيىمنىڭ نەتيجەسٸندە پايدا بولماعانىن ەسكەرتەدٸ. جوبانى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ينۆەستور, شيكٸزات, ٶندٸرٸستٸك ينفراقۇرىلىم جەنە ٶتكٸزۋ نارىعى قاتار قاجەت بولدى.
ساراپشىنىڭ پايىمىنشا, يمپورتتى شەكتەۋ مەن ونى وتاندىق ٶنٸممەن الماستىرۋدىڭ ايىرماسى وسىندا. بٸرٸنشٸسٸ شەتەلدٸك تاۋاردىڭ نارىققا كەلۋٸن ۋاقىتشا ازايتادى. ەكٸنشٸسٸ قاجەتتٸ كٶلەمدٸ, ساپانى جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ باعانى قامتاماسىز ەتە الاتىن ٶندٸرٸستٸ قالىپتاستىرادى.
ەگەر وتاندىق ۇسىنىس جەتكٸلٸكسٸز سالادا يمپورت شەكتەلسە, باعانىڭ ٶسۋ قاۋپٸ بار. سىرتتان كەلەتٸن ٶنٸم جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەرگە بەسەكە تۋعىزىپ, باعانىڭ كٷرت كٶتەرٸلۋٸن تەجەيدٸ. بۇل, ەسٸرەسە, بٸر ٸرٸ ٶندٸرۋشٸ نەمەسە ساناۋلى جەتكٸزۋشٸ جۇمىس ٸستەيتٸن نارىق ٷشٸن ماڭىزدى. سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعى شەكتەۋلەر سالدارىنان قۇرىلىس ماتەريالدارى 25–30 پايىزعا قىمباتتاۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتكەن.
سوندىقتان ساراپشى يمپورتتى شەكتەۋدٸ وتاندىق ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە قاراستىرعان جٶن دەپ ەسەپتەيدٸ. بٸراق مۇنداي شارانىڭ نەتيجەسٸ ٶندٸرٸس اشۋعا قاجەتتٸ جاعداي جاسالعاندا عانا تۇراقتى بولماق.
"ينۆەستورلار بٸرنەشە جىل العا جوسپار قۇرا الۋى كەرەك. ولار ۋاقىتشا شەكتەۋ اياقتالعان سوڭ نارىق قانداي بولاتىنىن, كەسٸپورىن قولجەتٸمدٸ قارجى تابا الا ما, ەنەرگييا قانشا تۇرادى, قاجەتتٸ شيكٸزات بار ما جەنە زاۋىت تۇراقتى ەكٸمشٸلٸك قورعاۋسىز يمپورتپەن بەسەكەلەسە الا ما — وسىنىڭ بەرٸن بٸلۋگە تيٸس. بۇل سۇراقتارعا جاۋاپ تابىلعاندا عانا يمپورتتى شەكتەۋ تۋرالى ەمەس, ونى شىن مەنٸندە الماستىرۋ تۋرالى ايتۋعا بولادى", – دەپ تٷيٸندەدٸ ديليارا سەيتنۋروۆا.
