بٷگٸندە عىلىمدى دامىتىپ, وعان وعان كٶڭٸل بٶلگەن ەلدەر دامىعان ەلدەردٸڭ كٶشٸن باستاۋدا. كەز كەلگەن ەلدٸڭ دامۋىنىڭ ٶزەگٸندە عىلىمي-تەحنيكالىق «بۋم» جاتقانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. بۇل رەتتە قازٸرگٸ دامىعان باتىس ەلدەرٸنٸڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولىنا نازار اۋدارساق, كٶپ جايتقا كٶز جەتكٸزگەن بولار ەدٸك.
كەڭەس زامانىندا قانىش سەتباەۆ باستاعان قازاق عالىمدارى قازاق عىلىمنىڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, وداق كٶلەمٸندە قازاقستانداعى عىلىمنىڭ دامۋىنا جوعارى دەڭگەيگە شىعاردى. ال كەيٸنگٸ توقىراۋ جىلدارى عىلىم سالاسى جٷدەپ, جاداپ پۇشايمان كٷيگە تٷسكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. تەك سوڭعى ونشاقتى جىلدىڭ كٶلەمٸندە عىلىمعا مەملەكەت تاراپىنان بٸرشاما كٶڭٸل بٶلٸنٸپ, سالانى قارجىلاندىرۋ ٸسٸندە ٸلگەرٸلەۋ ورىن الدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمدى دامىتۋ مەسەلەسٸن جىل سايىنعى قازاقستان حالقىنا ارنالاتىن جولداۋلارىندا قاداپ تۇرىپ ايتىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەرٸپ كەلەدٸ. پرەزيدەنت ٶزٸنٸڭ سوڭعى جولداۋىندا ەلٸمٸزدەگٸ قولدانبالى عىلىمدى جوعارى وقۋ ورىنداردىڭ قابىرعاسىندا جان-جاقتى دامىتۋ تۋراسىندا ناقتى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وسى رەتتە Dalanews.kz تٸلشٸلەرٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا قر جوعارى وقۋ ورىندارى جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ قانداي ٸس-شارالاردى جٷزەگە اسىرىپ, قانداي جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرىپ جاتقانىنان از-كەم تالداۋ جاساۋدى جٶن ساناپ وتىر.
قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ عىلىم مەن تەحنولوگييانى دامىتۋ سالاسىندا 25 مىڭ ادام بەل جازباي ەڭبەك ەتۋدە. دەمەك, قازاقستاننىڭ عىلىمدى دامىتىپ, ونىڭ نەتيجەلەرٸن ناقتى ەكونوميكاعا ەنگٸزٸپ, پايدا تابۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن عىلىمي كادرلىق ەلەۋەتٸ بار. پرەزيدەنت وسى عىلىمي ەلەۋەتتٸ پايدالانىپ, ەل ەكونوميكاسىن ٶركەندەتۋدٸ كٶزدەپ وتىر.
ەلٸمٸز نارىقتىق كەزەڭگە اۋىسقان جىلدارى ەلٸمٸزدە عىلىمي جۇمىستار بٸلتە شامنىڭ جارىعى سەكٸلدٸ ٶلەۋسٸرەپ جانىپ تۇردى. وسى قيىن كەزەڭدە قازاق عىلىمنىڭ وتىن ٶشٸرمەۋگە تىرىسقان ازاماتتارعا العىس ايتۋىمىز كەرەك. ٶيتكەنٸ, جۇرتتىڭ بەرٸ الا قاناردى ارقالاپ, بازار جاعالاپ كەتكەندە جانكەشتٸ جانداردىڭ ارقاسىندا قازاق عىلىمى ٶزٸنٸڭ دەستٷرلٸ ساباقتاستىعىن جوعالتقان جوق.
كەيٸننەن مەملەكەتٸمٸز ەكونوميكالىق دامۋ جولىنا تٷسٸپ, بٸرشاما قوڭ جيناعان سوڭ, «بولاشاق» باعدارلاماسى پايدا بولىپ, جاستارىمىز شەتەلدە بٸلٸم الىپ, عىلىم قايتادان تارتىمدى سالاعا اينالدى.
ەندٸگٸ كەزەكتە عالىمدارىمىز عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ, ونىڭ نەتيجەسٸن تارتپاعا سالىپ قويماي, الداعى ۋاقىتتا عىلىمي-زەرتتەۋلەردٸڭ نەتجيلەرٸن ەل ەكونوميكاسىن ٶركەندەتۋگە باعىتتاۋىمىز كەرەك. بٸر سٶزبەن ايتساق, عىلىم مەن ٶندٸرٸستٸ ۇشتاستىراتان كەز كەلەدٸ.
سول سەبەپتٸ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمدى قولدانبالى باعىتتا دامىتۋ مەسەلەسٸن بەكەر كٶتەرٸپ وتىرعان جوق.
ەلٸمٸزدە 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان قر جوعارى بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا سەيكەس, ٶتكەن جىلى قابىلدانعان قۇجات اياسىندا ەرەكشە نازار كەلەسٸ باعىتتارعا اۋدارىلدى. بۇل قۇجات جوعارى وقۋ ورنىندارانىڭ قابىرعاسىندا عىلىمدى دامىتۋدى كٶزدەپ وتىر. وسى رەتتە پرەزيدەنتتٸڭ جارلىعىمەن عىلىم جەنە تەحنولوگييالار جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلعانىن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك. وسى رەتتە ەلٸمٸزدٸ عىلىمدى دامىتۋدىڭ جاڭا تۇعىرناماسىنىڭ ارقاسىندا سەرپٸندٸ جۇمىستار جٷرٸپ جاتقانىن قر جوعارى وقۋ ورىندارى جەنە عىلىم ۆيتسە-مينيسترٸ دارحان احمەت-زەكي ويىن ورتاعا سالعان بولاتىن.
– 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان قر جوعارى بٸلٸم مەن عىلىمدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا سەيكەس, ەلٸمٸزدە قارقىندى جۇمىستار جٷرٸپ جاتىر. بۇل قۇجاتتىڭ ارقاسىندا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ٸسٸ 3,5 ەسەگە ٶستٸ. سونىمەن قاتار ەلەمنٸڭ الدىڭعى قاتارلى ورتالىقتارىندا 800-دەن استام ادام عىلىمي تاعىلىمدامادان ٶتۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولادى. قازٸر عىلىمدى دامىتۋٷشٸن ينفراقۇرىلىمدى دامىتىپ, وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. بٷگٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 14%-دى قۇرايدى.
بۇدان باسقا ەلٸمٸزدٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن عىلىم جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ نەتيجەلەرٸن ەنگٸزۋگە, عىلىمدى دامىتۋعا جەنە تەحنولوگييالىق ساياساتتى ٸسكە اسىرۋعا, سونداي-اق عىلىمي قىزمەتتٸڭ ستراتەگييالىق, كەسٸبي جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرٸن شەشۋگە باعىتتالعان «عىلىم جەنە تەحنولوگييالىق ساياسات تۋرالى» زاڭ قابىلداندى, – دەيدٸ ۆيتسە-مينيستر.
عىلىمدى دامىتۋدا دٷنيەجٷزٸندەگٸ وزىق ەلدەردٸڭ ٸس-تەجٸريبەلەرٸن جاتسىنباي الىپ, كەدەگە جاراتۋدىڭ ماڭىزى زور. وسى رەتتە قازاقستان وڭتٷستٸك كورەيا ەلٸنٸڭ ۇلتتىق يننوۆاتسييالىق دامۋ باعىتىن تاڭداپ الدى. بٸز بٸلەتٸن كورەيادا جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەر ەكونوميكانىڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتەتٸن عىلىمي-يننوۆاتسييالىق باعىتتاردى انىقتاپ, ونى ٶندٸرٸسپەن بٸرگە بايلانىستىرىپ دامىتادى.
وسىلايشا ەلٸمٸز عىلىمدى دامىتۋدا ٶزٸنٸڭ مەملەكەتتٸك بارلىق پوزيتسيياسىن ايقىندادى. ەندٸگٸ كەزەكتە تىنىمسىز ەڭبەك ەتٸپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جٷكتەگەن تاپسىرمانى ورىندامۋىمىز كەرەك.
