جالپىۇلتتىق كواليتسييانىڭ باستاماسى اياسىندا قۇرىلعان ٶڭٸرلٸك كواليتسييانىڭ بٷگٸن العاشقى وتىرىسى ٶتٸپ, وعان ساياسي پارتييالاردىڭ ٶڭٸرلٸك فيليالدارى تٶراعالارى, قوعامدىق ۇيىمدار, زييالى قاۋىم, مەسليحات دەپۋتاتتارى, ساراپشىلار, قوعام بەلسەندٸلەرٸ, ازاماتتىق سەكتور مەن جاستار ٶكٸلدەرٸ جەنە كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ مٷشەلەرٸ قاتىستى, دەپ حابارلايدى Dala News.
وتىرىستا سٶز العاندار جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى قۋاتتى ەرٸ ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قالىپتاستىرۋدىڭ بەرٸك نەگٸزٸ بولاتىنىن, سونداي-اق ساياسي جٷيەنٸڭ قۇرىلىمىن قوعامنىڭ زاماناۋي تالاپتارىنا سەيكەس تٷبەگەيلٸ جاڭارتاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى – ەلدەگٸ ساياسي جاڭعىرۋلاردىڭ زاڭدى ەرٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷزەگە اسىپ كەلە جاتقان رەفورمالاردىڭ جالعاسى. بۇل قۇجات مەملەكەتتٸلٸكتٸ نىعايتىپ قانا قويماي, بيلٸك پەن قوعام اراسىنداعى ٶزارا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتەدٸ, ازاماتتاردىڭ شەشٸم قابىلداۋ ٷدەرٸسٸنە بەلسەندٸ ارالاسۋىنا جول اشادى. نەگٸزگٸ قۇندىلىق – ادام جەنە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى. سوندىقتان اتا زاڭ حالىقتىڭ مٷددەسٸنە قىزمەت ەتەتٸن, ەدٸلەتتٸ ەرٸ اشىق قوعام قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ تەتٸكتەردٸ قامتۋى تيٸس. سونىمەن قاتار, كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە, مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ اشىقتىعى مەن ەسەپتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, قوعامداعى سەنٸم مەدەنيەتٸن ورنىقتىرۋعا نەگٸز بولادى. بۇل باستامالار ەل بٸرلٸگٸن بەكەمدەپ, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق پەن ورنىقتى دامۋعا بەرٸك نەگٸز قالايدى. بٸزدٸڭ باستى مٸندەتٸمٸز – وسى ٶزگەرٸستەردٸڭ مەنٸ مەن ماڭىزىن ٶڭٸر تۇرعىندارىنا جان-جاقتى تٷسٸندٸرٸپ, ولاردىڭ پٸكٸرٸن ەسكەرۋ ارقىلى قوعامدىق ديالوگتى كٷشەيتۋ», – دەدٸ «AMANAT» پارتيياسى وبلىستىق فيليالىنىڭ تٶراعاسى, وبلىستىق كواليتسييا جەتەكشٸسٸنٸڭ ورىنباسارى جاندوس بازارتاي.
جيىن بارىسىندا كونستيتۋتسييالىق رەفورما جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ مٷشەسٸ, قىزىلوردا وبلىستىق مەسليحاتىنىڭ تٶراعاسى, وبلىستىق كواليتسييا تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى مۇرات تلەۋمبەتوۆ, «اق جول» قازاقستان دەموكراتييالىق پارتيياسى قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنىڭ تٶراعاسى باۋىرجان ساندىباەۆ, «اۋىل» پارتيياسى قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنىڭ اپپارات باسشىسى دينارا يبادۋللاەۆا, «Respublica» پارتيياسى قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنىڭ تٶراعاسى دەۋرەن سەيتجانوۆ, «قازاقستان حالىق پارتيياسى» قىزىلوردا وبلىستىق فيليالىنىڭ مٷشەسٸ تالعات تەلەۋباەۆ, زييالى قاۋىم جەنە ازاماتتىق سەكتور ٶكٸلدەرٸ پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى ەلدٸڭ ساياسي جٷيەسٸن جاڭعىرتۋعا, ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ كٷشەيتۋگە, كەسٸپكەرلٸككە قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا, عىلىم مەن مەدەنيەتتٸ جەنە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ٶركەندەتۋگە باعىتتالعان ۇزاقمەرزٸمدٸ ستراتەگييالىق ماقساتتارمەن تولىق ٷندەسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
سونداي-اق, ەلدٸڭ ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان جاڭا ساپالىق كەزەڭگە قادام باسقانى ايتىلدى. «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» قاعيداتى ٸس جٷزٸندە بەكٸپ, بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸك نىعايا تٷستٸ. كونستيتۋتسييالىق باقىلاۋ تەتٸكتەرٸ جەتٸلدٸرٸلٸپ, زاڭسىز يەمدەنگەن اكتيۆتەردٸ مەملەكەت مەنشٸگٸنە قايتارۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە, ۇلتتىق رەسۋرستاردى ەدٸل بٶلۋ ۇستانىمى كٷشەيتٸلۋدە. بارلىق شەشٸمدەر ەدٸلدٸك, تەڭدٸك جەنە كەلەر ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸك قاعيداتتارىنا سٷيەنەتٸنٸ ەرەكشە اتالدى.
قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا نەگٸزگٸ زاڭ قوعامداعى تەرەڭ ٶزگەرٸستەرگە, دٷنيەتانىمى جاڭارعان ەرٸ مەملەكەتكە جوعارى تالاپ قوياتىن جاڭا بۋىننىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ رەتٸندە قابىلدانۋدا. بۇل ٷمٸتتەردٸڭ تٷپ-تٶركٸنٸ – ادالدىق, زاڭ ٷستەمدٸگٸ, ادام قادٸر-قاسيەتٸن قۇرمەتتەۋ جەنە قۇقىقتارعا بەرٸك كەپٸلدٸك ورناتۋ. جاڭا كونستيتۋتسييا دەل وسى قوعامدىق قاجەتتٸلٸكتەرگە ناقتى ەرٸ مازمۇندى جاۋاپ بەرەدٸ.
ايتا كەتۋ قاجەت, قوعامنىڭ ەرتٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك توپتارىن ورتاق قۇندىلىقتار تٶڭٸرەگٸنە توپتاستىرىپ, ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە بٸرلەسە قادام باسۋدى ماقسات ەتكەن جالپىۇلتتىق كواليتسييا – كەڭ اۋقىمدى قوعامدىق الاڭعا اينالدى. ونىڭ قۇرامىنا ەلدەگٸ بەس جەتەكشٸ ساياسي پارتييامەن قاتار, مىڭداعان ازاماتتىڭ مٷددەسٸن بٸلدٸرەتٸن 300-دەن استام قوعامدىق ۇيىم ەندٸ. بۇل – باستامانىڭ كەڭ قوعامدىق قولداۋعا يە ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن ماڭىزدى كٶرسەتكٸش. وسىنىڭ جالعاسى رەتٸندە وبلىستا ساياسي پارتييالاردىڭ ٶڭٸرلٸك فيليالدارى مەن قوعامدىق ۇيىمدار جالپى قۇرامى 349 ازاماتتان تۇراتىن ايماقتىق جەنە اۋماقتىق كواليتسييالار قۇرىلدى. ولاردىڭ جانىندا بەلسەندٸ ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان 200-دەن اسا ەرٸكتٸلەر قىزمەت اتقارادى. كواليتسييانىڭ الداعى كەزەڭگە ارنالعان 695 ٸس-شارادان تۇراتىن كەشەندٸ جۇمىس جوسپارى ەزٸرلەنگەن. جوسپار اياسىندا تۇرعىندارمەن كەزدەسۋلەر, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى, قوعامدىق تالقىلاۋلار جەنە اشىق ديالوگ الاڭدارى ۇيىمداستىرىلادى. بۇل فورماتتار ارقىلى ٶڭٸر جۇرتشىلىعىنا جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىندا ۇسىنىلعان ٶزگەرٸستەر جان-جاقتى تٷسٸندٸرٸلٸپ, ازاماتتاردىڭ پٸكٸرٸن تىڭداۋعا جەنە اشىق وي الماسۋعا باسىمدىق بەرٸلمەك.
