ۆيتسە-پرەمەر-ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين 17 ماۋسىمدا «ورتالىق ازييا-قحر» ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ ەكٸنشٸ وتىرىسىنىڭ اشىلۋىندا سٶز سٶيلەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قازاقستان ۆيتسە-پرەمەرٸ كەڭەستٸڭ ورتالىق ازييا ەلدەرٸ مەن قىتاي اراسىندا ورنىقتى ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتۋدا ماڭىزدى الاڭعا اينالعانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاعى مەملەكەتتەردٸڭ ەلەۋەتٸن قحر ەكونوميكالىق, تەحنولوگييالىق مٷمكٸندٸگٸمەن بٸرٸكتٸرۋ ىنتىماقتاستىقتىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيٸنە جول اشىپ وتىر.
– ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستى دامىتۋ باستى نازاردا. 2024 جىلى ورتالىق ازييا مەن قىتاي اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 95 ملرد دوللارعا جەتسە, ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا رەكوردتىق 44 ملرد دوللارعا دەيٸن ٶسكەن. وسى رەتتە الداعى جىلدارى ٶزارا ساۋدا كٶلەمٸن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋ نيەتٸندەمٸز, - دەدٸ سەرٸك جۇمانعارين.
ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزگٸ باعىتىنىڭ بٸرٸ – ەلەكتروندىق كوممەرتسييانى بەلسەندٸ دامىتۋ. قازاقستاندا Alibaba جەنە JD.com. سيياقتى ەلەكتروندىق ساۋدا الاڭدارىندا ۇلتتىق پاۆيلوندار قۇرۋدىڭ وڭ تەجٸريبەسٸ بار. سونداي-اق, قازاقستان قحر تٶراعاسىنىڭ «جٸبەك جولىنىڭ ەلەكتروندىق كوممەرتسيياسى» پيلوتتىق ايماعىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ باستاماسىن ٸسكە اسىرۋدا ىنتىماقتاستىققا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
ورتالىق ازييا – ەلەمدە ەگٸنشٸلٸكتٸ دامىتۋداعى نەگٸزگٸ ايماق. ورتالىق ازييا مەن قىتاي اراسىنداعى اۋىلشارۋاشىلىعى ساۋداسىنىڭ اۋقىمى جىلما-جىل ارتىپ كەلەدٸ. ۆيتسە-پرەمەر اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋ مەن قايتا ٶڭدەۋ بويىنشا بٸرلەسكەن كەسٸپورىندار قۇرۋعا, ٶندٸرٸستٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن اگرارلىق سەكتورعا يننوۆاتسييالىق, سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋگە مٷددەلٸ قىتاي ينۆەستورلارى ٷشٸن كٶپتەگەن مٷمكٸندٸكتٸ اتاپ ٶتتٸ.
قىتاي ٷشٸن وراسان زور مٷمكٸندٸكتٸ عاسىرلار بويى شىعىس, باتىس, سولتٷستٸك پەن وڭتٷستٸكتٸ بايلانىستىراتىن ماڭىزدى ساۋدا جولىنىڭ قيىلىسىنداعى ورتالىق ازييانىڭ ترانزيتتٸك جەنە لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸ بەرٸپ وتىر.
بٷگٸندە قىتايدان ەۋروپاعا جەرٷستٸ جٷك تاسىمالىنىڭ 80%-دان استامى قازاقستان اۋماعى ارقىلى ٶتەدٸ. 2024 جىلى ورتا دەلٸز بويىنشا تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 60%-عا ٶسٸپ, 4,5 ملن تونناعا جەتتٸ. 2030 جىلعا قاراي كٶرسەتكٸشتٸ 10 ملن تونناعا دەيٸن ەكٸ ەسە ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ٶڭٸرلٸك ساۋدا مەن ترانزيتكە جاڭا كٶكجيەك اشادى.
– ورتالىق ازييا – نەگٸزگٸ ساۋدا جولىنىڭ قيىلىسى. بٸز قىتايلىق ەرٸپتەستەردٸ جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى بٸرلەسٸپ ٸسكە اسىرۋعا شاقىرامىز, - دەدٸ ۆيتسە-پرەمەر.
سەرٸك جۇمانعارين ٸسكەرلٸك كەڭەستٸڭ وتىرىسىن جىل سايىن ٶتكٸزۋ دەستٷرٸن ۇسىنىپ, قوس تاراپتىڭ بيزنەس-قاۋىمداستىعىن الداعى مٷمكٸندٸكتەردٸ بەلسەندٸ پايدالانۋعا شاقىردى.
«ورتالىق ازييا – قىتاي» ٸسكەرلٸك كەڭەسٸ 2023 جىلعى مامىردا سيان قالاسىندا (قحر) ٶتكەن «ورتالىق ازييا – قىتاي» بٸرٸنشٸ سامميتٸ شەڭبەرٸندە قۇرىلعان. كەڭەس قۇرۋ باستاماسى قىتاي, قازاقستان, ٶزبەكستان, قىرعىزستان, تەجٸكستان مەن تٷركٸمەنستان كٶشباسشىلارى قول قويعان سيان دەكلاراتسيياسىندا بەكٸتٸلدٸ. ونىڭ قۇرىلتاي وتىرىسى 400-دەن استام بيزنەس ٶكٸلٸن بٸرٸكتٸرٸپ, ورتالىق ازييا ەلدەرٸ مەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا-ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە نەگٸز بولۋدا.
