ءماجىلىس دەپۋتاتى ءابۋتالىپ ءمۇتالى زاماناۋي اۆتوموبيلدەر، ونىڭ ىشىندە قىتايلىق كولىكتەر دە قازاقستاندىقتاردىڭ جەكە دەرەكتەرىن جينايتىن قۇرالعا اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى. ول بۇل تۋرالى بۇگىن ءماجىلىس وتىرىسىندا دەپۋتاتتىق ساۋالىن جاريالادى،دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا ەلدە زاڭسىز تىڭشىلىققا قولدانىلۋى مۇمكىن تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ اينالىمى ءىس جۇزىندە رەتتەلمەي وتىر.
«نارىقتا GPS-ترەكەرلەر، GSM-ماياكتار، ميني-كامەرالار، ديكتوفوندار جانە وزگە دە ەلەكتروندى قۇرىلعىلار ەركىن ساتىلىپ جاتىر. ولاردى ينتەرنەت ارقىلى ەشقانداي ليسەنزياسىز نەمەسە سەرتيفيكاتسىز ساتىپ الۋعا بولادى - بانك كارتاسى مەن ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىك بولسا جەتكىلىكتى»، - دەدى ءمۇتالى ءماجىلىس وتىرىسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قۇرىلعىلار ازاماتتاردىڭ جەكە ومىرىنە جانە وتباسى قۇپياسىنا قول سۇعىلماۋ جونىندەگى كونستيتۋسيالىق قۇقىقتارىنا تىكەلەي ءقاۋىپ توندىرەدى.
دەپۋتات قىلمىستىق كودەكستىڭ 399-بابىندا تىيىم سالىنعانىنا قاراماستان، جاسىرىن اقپارات جيناۋعا ارنالعان قۇرىلعىلاردىڭ كەڭىنەن تارالۋى جالعاسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ سوزىنشە، رەيدتەر بارىسىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ديكتوفونى بار قالامداردى، تۇرمىستىق زاتتارعا جاسىرىلعان بەينەكامەرالاردى، كوزىلدىرىكتەر مەن فلەشكالارعا ورناتىلعان تىڭشىلىق قۇرىلعىلارىن تاركىلەگەن.
«الماتىدا، تەمىرتاۋدا جانە باسقا وڭىرلەردە ميني-كامەرالار مەن GSM-جۇيەلەر تاركىلەندى، كەيبىر ساتۋشىلار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ءبىراق بۇل - جەكەلەگەن عانا شارالار، ال نارىق جۇمىسىن جالعاستىرىپ، ءتىپتى كەڭەيىپ كەلەدى»، - دەدى پارلامەنتاريي.
ءابۋتالىپ ءمۇتالى جاڭا بۋىن اۆتوموبيلدەرىنە، سونىڭ ىشىندە جۇڭگو ماركالارىنا ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي كولىكتەر شەتەلدىك سەرۆەرلەر مەن پايدالانۋشى اككاۋنتتارى ارقىلى جۇمىس ىستەيدى، ال بۇل قازاقستاندىقتاردىڭ دەرەكتەرىنىڭ ەل اۋماعىنان تىس جەردە وڭدەلۋىنە اكەلەدى.
«بۇل - ادامداردىڭ قوزعالىس باعىتتارى، پايدالانۋشى تۋرالى مالىمەتتەر جانە وزگە دە بەلسەندىلىك. ءىس جۇزىندە شەتەلدىك كومپانيالار ازاماتتارىمىزدىڭ قايدا جۇرگەنىن باقىلاپ، تالداي الادى»، - دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار ول كەيبىر كولىكتەردىڭ جەكەلەگەن فۋنكسيالارىنىڭ قاشىقتان شەكتەلگەن نەمەسە وشىرىلگەن جاعدايلارى تىركەلگەنىن ايتتى.
«مۇنداي قۇرىلعىلاردىڭ قاۋىپتىلىگى سىرتقى تۇرىنە بايلانىستى ەمەس. مۇندا باستىسى - باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ مەن ونى پايدالانۋ ءتاسىلى. ءتىپتى زاڭدى ءارى ءساندى قۇرىلعى دا جاسىرىن تۇردە اقپارات جيناۋى مۇمكىن»، - دەدى ءمۇتالى.
ماجىلىسمەن حالىقارالىق تاجىريبەدە مۇنداي ەلەكتروندى قۇرىلعىلار قاتاڭ باقىلاۋدا بولاتىنىن - ولار مىندەتتى تۇردە سەرتيفيكاتتالىپ، ليسەنزيالاناتىنىن جانە ازاماتتىق پەن ارنايى ماقساتتاعى تەحنيكانىڭ ارا-جىگى ناقتى اجىراتىلاتىنىن ەسكە سالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كەشەندى رەتتەۋدىڭ بولماۋى «كەز كەلگەن ازامات جاسىرىن باقىلاۋدىڭ نىسانىنا اينالۋى مۇمكىن» دەگەن جاعداي تۋعىزىپ وتىر.
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ۇكىمەتكە ءبىرقاتار ۇسىنىس جولدادى. اتاپ ايتقاندا، ول ازاماتتاردىڭ جەكە ومىرگە قول سۇعىلماۋ قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتۋدى، جاسىرىن باقىلاۋ قۇرىلعىلارىن ساتۋعا مىندەتتى سەرتيفيكاتتاۋ مەن ليسەنزيالاۋ ەنگىزۋدى، سونداي-اق ولاردىڭ اينالىمىن ءىىم، سالالىق ۆەدومستۆولار مەن باس پروكۋراتۋرانىڭ قاتىسۋىمەن باقىلاۋ تەتىكتەرىن ازىرلەۋدى ۇسىندى.
بۇعان قوسا، ءمۇتالى جاڭا بۋىن اۆتوموبيلدەرىنىڭ دەرەكتەرىن وڭدەيتىن سەرۆەرلەر مەن پايدالانۋشى اككاۋنتتارىن قازاقستان اۋماعىندا ورنالاستىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى جانە ولاردىڭ جۇمىسىن ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەستەندىرۋدى ۇسىندى.
«بىزگە جەدەل ءارى كەشەندى قۇقىقتىق جانە باقىلاۋ تەتىگى قاجەت. قازىرگى جاعداي قاتتى الاڭداتادى»، - دەپ تۇيىندەدى دەپۋتات.
