Májilis depýtaty Ábýtálip Mutáli zamanaýi avtomobilder, onyń ishinde qytailyq kólikter de qazaqstandyqtardyń jeke derekterin jinaityn quralǵa ainalýy múmkin ekenin aitty. Ol bul týraly búgin májilis otyrysynda depýtattyq saýalyn jariialady,dep habarlaidy Dalanews.kz.
Depýtattyń aitýynsha, qazirgi tańda elde zańsyz tyńshylyqqa qoldanylýy múmkin tehnikalyq qurylǵylardyń ainalymy is júzinde rettelmei otyr.
«Naryqta GPS-trekerler, GSM-maiaktar, mini-kameralar, diktofondar jáne ózge de elektrondy qurylǵylar erkin satylyp jatyr. Olardy internet arqyly eshqandai litsenziiasyz nemese sertifikatsyz satyp alýǵa bolady - bank kartasy men internetke qoljetimdilik bolsa jetkilikti», - dedi Mutáli Májilis otyrysynda.
Onyń aitýynsha, mundai qurylǵylar azamattardyń jeke ómirine jáne otbasy qupiiasyna qol suǵylmaý jónindegi konstitýtsiialyq quqyqtaryna tikelei qaýip tóndiredi.
Depýtat Qylmystyq kodekstiń 399-babynda tyiym salynǵanyna qaramastan, jasyryn aqparat jinaýǵa arnalǵan qurylǵylardyń keńinen taralýy jalǵasyp jatqanyn atap ótti.
Onyń sózinshe, reidter barysynda quqyq qorǵaý organdary diktofony bar qalamdardy, turmystyq zattarǵa jasyrylǵan beinekameralardy, kózildirikter men fleshkalarǵa ornatylǵan tyńshylyq qurylǵylaryn tárkilegen.
«Almatyda, Temirtaýda jáne basqa óńirlerde mini-kameralar men GSM-júieler tárkilendi, keibir satýshylar qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy. Biraq bul - jekelegen ǵana sharalar, al naryq jumysyn jalǵastyryp, tipti keńeiip keledi», - dedi parlamentarii.
Ábýtálip Mutáli jańa býyn avtomobilderine, sonyń ishinde qytai markalaryna erekshe toqtaldy. Onyń aitýynsha, mundai kólikter sheteldik serverler men paidalanýshy akkaýnttary arqyly jumys isteidi, al bul qazaqstandyqtardyń derekteriniń el aýmaǵynan tys jerde óńdelýine ákeledi.
«Bul - adamdardyń qozǵalys baǵyttary, paidalanýshy týraly málimetter jáne ózge de belsendilik. Is júzinde sheteldik kompaniialar azamattarymyzdyń qaida júrgenin baqylap, taldai alady», - dedi depýtat.
Sonymen qatar ol keibir kólikterdiń jekelegen fýnktsiialarynyń qashyqtan shektelgen nemese óshirilgen jaǵdailary tirkelgenin aitty.
«Mundai qurylǵylardyń qaýiptiligi syrtqy túrine bailanysty emes. Munda bastysy - baǵdarlamalyq qamtamasyz etý men ony paidalaný tásili. Tipti zańdy ári sándi qurylǵy da jasyryn túrde aqparat jinaýy múmkin», - dedi Mutáli.
Májilismen halyqaralyq tájiribede mundai elektrondy qurylǵylar qatań baqylaýda bolatynyn - olar mindetti túrde sertifikattalyp, litsenziialanatynyn jáne azamattyq pen arnaiy maqsattaǵy tehnikanyń ara-jigi naqty ajyratylatynyn eske saldy.
Onyń aitýynsha, keshendi retteýdiń bolmaýy «kez kelgen azamat jasyryn baqylaýdyń nysanyna ainalýy múmkin» degen jaǵdai týǵyzyp otyr.
Osyǵan bailanysty depýtat Úkimetke birqatar usynys joldady. Atap aitqanda, ol azamattardyń jeke ómirge qol suǵylmaý quqyǵyn qorǵaýdy kúsheitýdi, jasyryn baqylaý qurylǵylaryn satýǵa mindetti sertifikattaý men litsenziialaý engizýdi, sondai-aq olardyń ainalymyn IIM, salalyq vedomstvolar men Bas prokýratýranyń qatysýymen baqylaý tetikterin ázirleýdi usyndy.
Buǵan qosa, Mutáli jańa býyn avtomobilderiniń derekterin óńdeitin serverler men paidalanýshy akkaýnttaryn Qazaqstan aýmaǵynda ornalastyrý múmkindigin qarastyrýdy jáne olardyń jumysyn ulttyq zańnamaǵa sáikestendirýdi usyndy.
«Bizge jedel ári keshendi quqyqtyq jáne baqylaý tetigi qajet. Qazirgi jaǵdai qatty alańdatady», - dep túiindedi depýtat.
