Májilis depýtaty Ábýtálip Mutáli zamanaýı avtomobılder, onyń ishinde qytaılyq kólikter de qazaqstandyqtardyń jeke derekterin jınaıtyn quralǵa aınalýy múmkin ekenin aıtty. Ol bul týraly búgin májilis otyrysynda depýtattyq saýalyn jarıalady,dep habarlaıdy Dalanews.kz.

Depýtattyń aıtýynsha, qazirgi tańda elde zańsyz tyńshylyqqa qoldanylýy múmkin tehnıkalyq qurylǵylardyń aınalymy is júzinde rettelmeı otyr.

«Naryqta GPS-trekerler, GSM-maıaktar, mını-kameralar, dıktofondar jáne ózge de elektrondy qurylǵylar erkin satylyp jatyr. Olardy ınternet arqyly eshqandaı lısenzıasyz nemese sertıfıkatsyz satyp alýǵa bolady - bank kartasy men ınternetke qoljetimdilik bolsa jetkilikti», - dedi Mutáli Májilis otyrysynda.

Onyń aıtýynsha, mundaı qurylǵylar azamattardyń jeke ómirine jáne otbasy qupıasyna qol suǵylmaý jónindegi konstıtýsıalyq quqyqtaryna tikeleı qaýip tóndiredi.

Depýtat Qylmystyq kodekstiń 399-babynda tyıym salynǵanyna qaramastan, jasyryn aqparat jınaýǵa arnalǵan qurylǵylardyń keńinen taralýy jalǵasyp jatqanyn atap ótti.

Onyń sózinshe, reıdter barysynda quqyq qorǵaý organdary dıktofony bar qalamdardy, turmystyq zattarǵa jasyrylǵan beınekameralardy, kózildirikter men fleshkalarǵa ornatylǵan tyńshylyq qurylǵylaryn tárkilegen.

«Almatyda, Temirtaýda jáne basqa óńirlerde mını-kameralar men GSM-júıeler tárkilendi, keıbir satýshylar qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy. Biraq bul - jekelegen ǵana sharalar, al naryq jumysyn jalǵastyryp, tipti keńeıip keledi», - dedi parlamentarıı.

Ábýtálip Mutáli jańa býyn avtomobılderine, sonyń ishinde qytaı markalaryna erekshe toqtaldy. Onyń aıtýynsha, mundaı kólikter sheteldik serverler men paıdalanýshy akkaýnttary arqyly jumys isteıdi, al bul qazaqstandyqtardyń derekteriniń el aýmaǵynan tys jerde óńdelýine ákeledi.

«Bul - adamdardyń qozǵalys baǵyttary, paıdalanýshy týraly málimetter jáne ózge de belsendilik. İs júzinde sheteldik kompanıalar azamattarymyzdyń qaıda júrgenin baqylap, taldaı alady», - dedi depýtat.

Sonymen qatar ol keıbir kólikterdiń jekelegen fýnksıalarynyń qashyqtan shektelgen nemese óshirilgen jaǵdaılary tirkelgenin aıtty.

«Mundaı qurylǵylardyń qaýiptiligi syrtqy túrine baılanysty emes. Munda bastysy - baǵdarlamalyq qamtamasyz etý men ony paıdalaný tásili. Tipti zańdy ári sándi qurylǵy da jasyryn túrde aqparat jınaýy múmkin», - dedi Mutáli.

Májilismen halyqaralyq tájirıbede mundaı elektrondy qurylǵylar qatań baqylaýda bolatynyn - olar mindetti túrde sertıfıkattalyp, lısenzıalanatynyn jáne azamattyq pen arnaıy maqsattaǵy tehnıkanyń ara-jigi naqty ajyratylatynyn eske saldy.

Onyń aıtýynsha, keshendi retteýdiń bolmaýy «kez kelgen azamat jasyryn baqylaýdyń nysanyna aınalýy múmkin» degen jaǵdaı týǵyzyp otyr.

Osyǵan baılanysty depýtat Úkimetke birqatar usynys joldady. Atap aıtqanda, ol azamattardyń jeke ómirge qol suǵylmaý quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtýdi, jasyryn baqylaý qurylǵylaryn satýǵa mindetti sertıfıkattaý men lısenzıalaý engizýdi, sondaı-aq olardyń aınalymyn İİM, salalyq vedomstvolar men Bas prokýratýranyń qatysýymen baqylaý tetikterin ázirleýdi usyndy.

Buǵan qosa, Mutáli jańa býyn avtomobılderiniń derekterin óńdeıtin serverler men paıdalanýshy akkaýnttaryn Qazaqstan aýmaǵynda ornalastyrý múmkindigin qarastyrýdy jáne olardyń jumysyn ulttyq zańnamaǵa sáıkestendirýdi usyndy.

«Bizge jedel ári keshendi quqyqtyq jáne baqylaý tetigi qajet. Qazirgi jaǵdaı qatty alańdatady», - dep túıindedi depýtat.