زەرتتەۋ جۇمىستارى «قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك-شىعىس جەنە شىعىس ايماقتارىنىڭ (شۋ-ٸلە القابى, تارباعاتاي جەنە الاكٶل ويىسى) مەدەني مۇراسىن پەنارالىق ارحەولوگييالىق جەنە تاريحي-ەتنوگرافييالىق زەرتتەۋ» اتتى ماقساتتى قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا جٷرگٸزٸلدٸ.
دالالىق جۇمىستار بارىسىندا اۋىلدىڭ وڭتٷستٸك شەتٸندەگٸ كٸشٸ الماتى ٶزەنٸ جاعالاۋىنداعى قورعان زەرتتەلدٸ. قورعاننىڭ ديامەترٸ – 30 م, بيٸكتٸگٸ – 0,5 م. ورتالىق بٶلٸكتەن 1,2 م تەرەڭدٸكتەن بٸر دەڭگەيدە جاتقان, بٸراق جەرلەۋ رەسٸمٸندە ايىرماشىلىقتارى بار ەكٸ قابٸر ارشىلدى.
بٸرٸنشٸ جەرلەۋ ورنى باتىستان شىعىسقا قاراي باعىتتالىپ, ۇساق تاستاردىڭ ٷستٸندە جاتىر. جەرلەنگەن ادامنىڭ باس جاعىنا جانۋارلاردىڭ سٷيەكتەرٸ, سونداي-اق قۇمىرالار, الاسا شىنىاياقتار مەن توستاعاندار تٷرٸندەگٸ قىش ىدىستار قويىلعان. سونىمەن قاتار, جەرلەۋ ورنىنان قولا اينا مەن التىن فولگاعا ورالعان مونشاق تا تابىلدى.
جەرلەنگەن ادامنىڭ سول جاعىنان 3 كەراميكالىق بۇيىم تابىلدى. جەرلەۋ شۇڭقىرىنىڭ شىعىس بٶلٸگٸندە توناۋشىلاردىڭ ٸزٸ بايقالدى, بۇل قاڭقا سٷيەكتەرٸنٸڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ جوق بولۋىن جەنە بٸرتۇتاس ەشەكەي بۇيىمدى قۇراعان التىن مونشاقتاردىڭ كٶپ بٶلٸگٸنٸڭ جوق بولۋىن تٷسٸندٸرەدٸ.
باعالى تاستارمەن كٶمكەرٸلگەن التىن سىرعا دا باس سٷيەك قوراپشاسى جانىنان تابىلدى. تاعى دا التىن مونشاق بٶلٸگٸ الىندى. مەيٸت ۇزىنىنان سوزىلىپ جاتىر, ونىڭ اياق سٷيەكتەرٸ ساقتالماعان. سونداي-اق, وڭ قول ساۋساقتارىنىڭ تۇسىنان ساقتارعا تەن اكيناك (قانجار) تابىلدى. تەمٸر اكيناكتىڭ ۇزىندىعى 30 سم, سونىمەن قاتار قىناپتىڭ التىن جابىنىنىڭ قالدىقتارى دا انىقتالدى. ەكٸ ساۋساقتى ۇستاعىشى مەن سۋاعارى بار كەراميكالىق ىدىستاردىڭ بٸرٸ ٷيسٸن زامانىمەن مەرزٸمدەلۋٸ ىقتيمال.
جەرلەۋ رەسٸمٸنە قاراعاندا بۇل قابٸرلەر ەر تٷرلٸ ۋاقىت ارالىعىندا سالىندى دەپ ايتۋعا بولادى. ەكسپەديتسييا جەتەكشٸسٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, قورعان ٷيٸندٸسٸنٸڭ استىندا تاعى دا جەرلەۋ ورىندارى بولۋى مٷمكٸن. كەلەشەكتە قورعان تولىعىمەن زەرتتەلمەك. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تابىلعان بارلىق ولجالار دالالىق زەرتحانا جاعدايىندا زەرتتەلۋ ٷستٸندە. تابىلعان ارحەولوگييالىق كەشەندەر جەتٸسۋلىق كٶنە تۇرعىنداردىڭ زاتتىق جەنە رۋحاني مەدەنيەتٸنەن مەلٸمەت بەرەدٸ.
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
