1-تاراۋ. ازىق-تٷلٸك ريتەيلٸ نارىعىنىڭ اعىمداعى جاي-كٷيٸ
تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى قازاقستاندا ٶندٸرٸلەتٸن تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸ تۋرالى دەرەكتەردٸ كەلتٸرمەيدٸ, الايدا ٶنٸمدەردٸڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنىڭٶندٸرٸسٸ تۋرالى دەرەكتەردٸ جارييالايدى. ۇسب ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ نەگٸزگٸ 17 ساناتىن كەلتٸرەدٸ, ولار وسى زەرتتەۋدە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ بويىنشا 3 توپقا بٶلٸنگەن.
ەڭ كٶپ ٶندٸرٸلەتٸن تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ توپ 5فلاگماندىق توبىنا دەندٸ داقىلدار مەن ٶسٸمدٸك ۇنىنان جاسالعان ۇن (2023 جىلى ولار 3,38 ملن توننا ٶندٸرٸلدٸ), ٶسٸمدٸك مايى (672 مىڭ توننا), سۇيىق سٷت (619 مىڭ توننا), جاڭا پٸسكەن نان (513 مىڭ توننا), سونداي-اق ەت جەنە تاعامدىق سۋبٶنٸمدەر (408 مىڭ توننا) ساناتتارى كٸرەدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, ۇسب-دا ۇسىنىلعان ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ 17 نەگٸزگٸ ساناتىنىڭ ٸشٸندە دەندٸ داقىلداردان جاسالاتىن ۇن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ بويىنشا سوڭعى 5 جىل بويى (2019 جىلدان 2023 جىلعا دەيٸن) بٷكٸل ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ 50-53% -ىن تۇراقتى تٷردە يەلەنٸپ كەلەدٸ.
دەرەككٶز: ۇسب
اتالعان توپتىڭ ٸشٸندە 2023 جىلى ٶندٸرٸستٸڭ ەڭ ەلەۋلٸ ٶسٸمٸ - ەت پەن تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٶسٸمٸ 16% -دى قۇرادى. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل سانات ٷشتەن بٸرٸنەن استامكٶلەمگە ٶستٸ, بٸراق ٶسٸمدٸك مايى ٶندٸرٸسٸ ودان دا كٶپٶسٸمدٸ - 41% كٶرسەتتٸ.
ەكٸنشٸ نەمەسە ورتا توپ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ 4 ساناتىنان تۇرادى, ولاردىڭ ٶندٸرٸسٸ 2023 جىلى 100 مىڭتوننادان استامدى قۇرادى - بۇل قانت (252,8 مىڭ توننا), سٷتٶنٸمدەرٸ (249 مىڭ توننا), ماكارون (158,6 مىڭ توننا) جەنەكونديتەرلٸك ٶنٸمدەر (105,9 مىڭ توننا).
وسى ساناتتاردىڭ ٸشٸنەن بٸر جىلدا كونديتەرلٸكٶنٸمدەر ٶندٸرٸسٸ بارىنشا 7% -عا ارتتى, ال ەڭ ەلەۋلٸ تٶمەندەۋ قانت ٶندٸرٸسٸندە (بٸردەن تٶرتتەن بٸر بٶلٸككە) بايقالدى. بەس جىل ٸشٸندە ٶندٸرٸستٸڭ ەڭ كٶپ ٶسٸمٸ - سٷتٶنٸمدەرٸندە (8%) بولدى.
دەرەككٶز: ۇسب
ازىق-تٷلٸكتٸڭ قالعان توعىز ساناتى (3 توپ) 2023 جىلى 6,5 باستاپ 68,6 مىڭ تونناعا دەيٸنگٸ كٶلەمدەٶندٸرٸلدٸ. شۇجىق پەن ۇقساس بۇيىمدار 68,3 مىڭ توننا, شىرىندار - 68,1 مىڭ ليتر, مارگارين مەن تاعام مايلارى - 61,3 مىڭ توننا كٶلەمٸندە ٶندٸرٸلدٸ.
جارما مەن ۇن 55,3 مىڭ توننا, ٸرٸمشٸك پەن سٷزبە - 44,9 مىڭ توننا, سارى ماي مەن سٷت سپرەدتەرٸ - 30,9 مىڭ توننا, جٷگەرٸ كراحمالى - 22,8 مىڭ توننا, قاتتى تٷردەگٸ سٷت - 6,5 مىڭ توننا ٶندٸرٸلدٸ.
بۇل ٶنٸمدەردٸڭ ٸشٸندە بٸر جىلدا جٷگەرٸ كراحمالىٶندٸرٸسٸ 46% -عا ٶستٸ. سونداي-اق, سارى ماي مەن سٷتسپرەدتەرٸ ٶندٸرٸسٸندە (18%), سونداي-اق ٸرٸمشٸك پەن سٷزبەٶندٸرٸسٸندە (13%) ايتارلىقتاي ٶسٸم بايقالۋدا. ەڭايتارلىقتاي تٶمەندەۋ - جارما مەن ۇن ٶندٸرٸسٸندە (ەكٸ ەسەگەجۋىق - 45%).
بەس جىل ٸشٸندە وسى ساناتتاعى ٶنٸمدەردٸڭ ٸشٸندە ەڭكٶپ ٶسٸم - قاتتى نىسانداعى سٷت ٶندٸرٸسٸندە (ەكٸ ەسەدەناستام) جەنە جٷگەرٸ كراحمالىندا (89%) بايقالدى. ەڭ ەلەۋلٸ تٶمەندەۋ - جارما مەن ۇن ٶندٸرٸسٸندە (38%).
دەرەككٶز: ۇسب
تٶمەندە جىلدار بويىنشا ٶندٸرٸستٸڭ ٶسۋ ديناميكاسىبويىنشا جيىنتىق كەستە بەرٸلگەن, وندا ساناتتار از كٶلەمنەن (قاتتى تٷردەگٸ سٷت), ەڭ كٶبٸنە (ۇن) سۇرىپتالعان. بۇل جەردە ٷزدٸك 5 ساناتتا 2019 جىلدان باستاپ ٶسٸمدٸكمايىنىڭ (جىلىنا 11%) جەنە ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸ بار ەتتٸڭ(8%) ەڭ جاقسى ورتاشا جىلدىق ٶسۋ قارقىنى بار ەكەنٸنكٶرۋگە بولادى. ەڭ از ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمدەردٸڭ ٶسۋ قارقىنىايتارىلقتاي جوعارى, مىسالى, قاتتى سٷتتە - 27% اتاپ ٶتۋگە بولادى. بارلىق ٶندٸرٸستٸك كٶلەمنٸڭ جارتىسىن الاتىنمايدا تارتىلعان ۇن توقىراۋدا جەنە جىلىنا ورتاشاٶسٸمنٸڭ 1% -ىن عانا كٶرسەتٸپ وتىر.
دەرەككٶز: ۇسب جەنە Freedom Finance Global جەكە ەسەپتەۋلەرٸ
ۇسب باسقا ساناتتارى
باسقا دەرەكتەرٸندە ۇسب باسقا دا ساناتتاردى, سونداي-اق كەيبٸر جاعدايلاردا تاۋارلاردىڭ كٸشٸ ساناتتارىن بٶلٸپ كٶرسەتەدٸ. بٸر جىل ٸشٸندە (2022 جىلدان 2023 جىلعا دەيٸن) ماقسارى, مايبۇرشاق جەنە راپس مايى سيياقتى ٶنٸمدەردٸڭ ٶندٸرٸسٸ كٶبٸرەك ٶستٸ. بٸر جىل ٸشٸندە ولاردىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ تيٸسٸنشە 3,2 جەنە 1,5 ەسەگە ٶستٸ. بٸر جىلدا ايتارلىقتاي ٶسٸم كٶرسەتكەن تاعى بٸر ٶنٸم - كونياك. ونىڭ ٶندٸرٸسٸ 1,5 ەسەگە, 2022 جىلعى 18,1 ملن ليتردەن 2023 جىلى 27,2 ملن ليترگە دەيٸن ٶستٸ. الايدا, اتالعان 4 ٶنٸمنٸڭ ٶندٸرٸسٸ 2024 جىلعى قاڭتار-ماۋسىم ارالىعىندا ايتارلىقتاي تٶمەندەدٸ, 2023 جىلعى قاڭتار-ماۋسىممەن سالىستىرعاندا كونياك جەنە راپس مايى ٶندٸرٸسٸ شامامەن ەكٸ ەسەگە, مايبۇرشاق جەنە ماقسارى مايى ٶندٸرٸسٸ 16-20% -عا تٶمەندەدٸ.
سونداي-اق ٶندٸرٸستٸڭ توقساننان استام ٶسۋٸن بٸر جىلدا تەتتٸ نان (41% -عا, 28-دەن 39,7 مىڭ تونناعا دەيٸن), كونسەرۆٸلەنگەن جەمٸستەر مەن جاڭعاقتار (37% -عا, 7,5-تەن 10,2 مىڭ تونناعا دەيٸن), بالمۇزداقتار (25,5% -عا, 42-دەن 52,7 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶسٸم) كٶرسەتتٸ.
دەرەككٶز: ۇسب جەنە Freedom Finance Global جەكە ەسەپتەۋلەرٸ
ٶندٸرٸسٸ بٸر جىلدا ەڭ كٶپ تٶمەندەگەن ٶنٸمدەرگە ۇسب جوعارىدا ايتىلعان ۇندى (3-سۋرەتتٸ قاراڭىز), ٸرٸ قارامالدىڭ قوسالقى ٶنٸمدەرٸن (44% -عا, 4,58-دەن 2,55 مىڭتونناعا دەيٸن تٶمەندەۋ), شىمىرلى شاراپتى (44% -عا, 2,82-دەن 1,58 ملن ليترگە دەيٸن تٶمەندەۋ) جاتقىزادى. ماقتامايى مەن شۇبات ٶندٸرٸسٸ شامامەن سول 40% -عا تٶمەندەدٸ. قانت (2-سۋرەتتٸ قاراڭىز), جاڭا اۋلانعان بالىق (51,2-دەن37,8 مىڭ تونناعا دەيٸن), كٷنباعىس مايى (160,5-تەن 120,2 مىڭ تونناعا دەيٸن) ٶندٸرٸسٸ شيرەك ەسەگە تٶمەندەدٸ. شاراپٶندٸرٸسٸ تاعى 20% -عا تٶمەندەدٸ (32,9 ملن ليتردەن 26,2 ملنليترگە دەيٸن).
دەرەككٶز Freedom Finance Global ۇسب جەنە جەكە ەسەپتەۋلەرٸ
تيەپ جٶنەلتۋ جەنە قالدىقتار
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنەن كٶرٸنٸپوتىرعانداي, سوڭعى بەس جىلدا ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭكٶپتەگەن ساناتتارى بويىنشا تيەپ جٶنەلتۋ (ياعني تاۋاردىتاسىمالداۋشىعا نەمەسە ساتىپ الۋشىعا بەرۋ) كٶلەمٸبٸرنەشە ەسە ٶسكەن. مەسەلەن, بٸر جىل ٸشٸندە كونياكتاايتارلىقتاي ٶسٸم بايقالدى (4,7 ەسە, 4,4-تەن 21 ملن ليترگەدەيٸن – ونىڭ 16 ملن-ى الماتى وبلىسىنىڭكەسٸپورىندارىنا تيەسٸلٸ, تاعى 1,05 ملن ليتر قالدىقرەتٸندە ەسەپكە الىنعان). سونداي-اق, شاراپ جٶنەلتۋبويىنشا ايتارلىقتاي ٶسٸم بايقالۋدا (1,4 ەسە, 3,36 ملنليتردەن 7,93 ملن ليترگە دەيٸن - ونىڭ 4,1 ملن-ى جامبىلوبلىسىنا, 3,8 ملن-ى الماتى وبلىسىنا, 319 مىڭ ليترٸقالدىقتارعا تيەسٸلٸ).
جٷن مەن تەرٸ ٶندٸرٸسٸندە دە ايتارلىقتاي ٶسٸمبايقالادى (1,3 ەسە, 367-دەن 839 تونناعا دەيٸن). سونداي-اق, كٷنباعىس مايىن جٶنەلتۋ كٶلەمٸ ٶسۋٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ جوعارى- (57% -عا, 178,6-دان 280,6 مىڭ تونناعا دەيٸن, ونىڭ 122,5 مىڭى اباي وبلىسىنىڭ كەسٸپورىندارىنا تيەسٸلٸ, تاعى 42,8 مىڭ توننا قالدىقتا).
ٸرٸ قارا مال ەتٸن جٶنەلتۋ ٶسٸمٸ 33% -دى قۇرادى - (24,5 مىڭ توننادان 32,5 مىڭ تونناعا دەيٸن, ونىڭ شامامەن 9 مىڭتونناسى پاۆلودار جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىنىڭكەسٸپورىندارىنا تيەسٸلٸ, قالدىقتا - 727 توننا), 28%-عا - قۇس ەتٸ (40,9-دان 52,4 مىڭ تونناعا دەيٸن, ونىڭ 51,2 مىڭىاقمولا وبلىسىنىڭ كەسٸپورىندارىنا تيەسٸلٸ, 153 تونناقالدىقتا), سارى ماي مەن سٷت سپرەدتەرٸندە ٶسٸمنٸڭ تٶرتتەنبٸر بٶلٸگٸنە (18,7 مىڭ توننادان 23,4 مىڭ تونناعا دەيٸن, ونىڭ 8,7 مىڭى – كەسٸپورىنداردا).
تيەپ جٶنەلتۋدٸڭ تٶمەندەۋٸ جارما جەنە ۇن (بٸر جىلدا ەكٸ ەسە, 50,5-تەن 25,8 مىڭ تونناعا دەيٸن), قانت جەنە ماقتا مايى (43%), سارى ماي (22%) جەنە شامپان (20%) ساناتتارىندا ەڭ كٶپ بايقالادى. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا ماقتا مايى (ەكٸ ەسەدەن استام), شامپان (32%), نان (23%) جەنە قانت (19%) جٶنەلتٸلٸمدەرٸنٸڭ نەعۇرلىم كٷشتٸ تٶمەندەۋٸ بايقالادى.
ەاەو-عا كٸرمەيتٸن ەلدەردەن قازاقستانعا ازىق-تٷلٸك يمپورتى
قازاقستانعا تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ يمپورتى مەن ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸن باعالاۋ ەكونوميكالىق قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ تاۋار نومەنكلاتۋراسىنىڭ كودتارىنا (سەق تن) سەيكەس جٷرگٸزٸلەتٸن ۇسىنىلاتىن ستاتيستيكانىڭ بەلگٸلٸ بٸر قيىندىقتارىمەن بايلانىستى. سونداي-اق, ەاەو ەلدەرٸنٸڭ اۋماعىنان/اۋماعىنا تاۋارلاردى ەكەلۋ مەن ەكەتۋدٸ ەسەپتەۋ قيىندىق تۋدىرادى.
2023 جىلى قازاقستانعا ەكەلٸنگەن ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ نەگٸزگٸ ساناتتارى - ەاەو-عا كٸرمەيتٸن ەلدەرمەن يمپورت پەن ەكسپورت تۋرالى ايتقاندا, «باسقا جەردە اتالماعان نەمەسە ەنگٸزٸلمەگەن تاماق ٶنٸمدەرٸ» (سەق تن كودى 2106) بولدى. وسى ساناتتاعى ەكەلٸنگەن تاۋارلاردىڭ قۇنى 172,5 ملن دوللاردى قۇرادى. بۇل ناقتى قانداي ٶنٸم ەكەندٸگٸن دۇرىس انىقتاۋ مٷمكٸن ەمەس - تٸپتٸ 10 بەلگٸدەن تۇراتىن ساناتقا بٶلٸنگەندە دە بۇل سومانىڭ 121,7 ملن دوللارى «باسقالارى» ساناتىنا تيەسٸلٸ. الايدا, كەيبٸر اشىق دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, سەق تن (2106909808) وسى ساناتىنا تاعامدىق قوسپالار (اتاپ ايتقاندا, باق-تىڭ كەيبٸر تٷرلەرٸ) جاتقىزىلۋى مٷمكٸن.
وسى اۋقىمدى جەنە بەلگٸسٸز ساناتتاعى نەگٸزگٸ يمپورتتاۋشى يتالييا (39,1 ملن دوللار سوماعا), اقش (24,2 ملن دوللارعا), فرانتسييا جەنە گەرمانييا (13,8 جەنە 13,1 ملن دوللار) بولدى. وسى ورايدا ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل سانات ەڭ ٸرٸ عانا ەمەس, ەڭ جىلدام ٶسەتٸن ساناتتاردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى: 2022 جىلى يمپورت كٶرسەتكٸشٸ 124,2 ملن دوللاردى قۇرادى (2023 جىلى - 39%), ال 2024 جىلدىڭ جارتىسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 198,7 ملن دوللاردى قۇرادى.ۇسب بولجامى بويىنشا وسىنداي ديناميكادا جىل سوڭىنا قاراي كٶرسەتكٸش شامامەن 400 ملن دوللاردى قۇرايدى.
دەرەككٶز: قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸككٸرٸستەر كوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ماڭىزدىلىعى بويىنشا ەكٸنشٸ سانات – «قۇرامىندا تەمەكٸ, قالپىنا كەلتٸرٸلگەن تەمەكٸ, نيكوتين نەمەسە تۇتاندىرۋسىز تارتۋعا ارنالعان تەمەكٸنٸ نەمەسە نيكوتيندٸ الماستىرعىشتارى بار ٶنٸم; قۇرامىندا نيكوتين بار جەنە نيكوتيننٸڭ ادام اعزاسىنا تٷسۋٸنە ارنالعان ٶزگە دە ٶنٸمدەر» (سەق 2404 تن). بۇل ساناتتاعى يمپورتتىڭ جالپى سوماسى 2023 جىلى 118,6 ملن دوللاردى قۇرادى. ولاردىڭ 96,2 ملن دوللارى (ولاردىڭ 96 ملن-ى قىتايعا تيەسٸلٸ) «قۇرامىندا نيكوتين بار ٶزگە دە ٶنٸمدەر» دەپ اتالاتىن 2404120000 كودىنا تيەسٸلٸ بولدى, الايدا اشىق كٶزدەردەگٸ اقپاراتقا قاراعاندا, بۇل نيكوتيندٸ جەتكٸزۋدٸڭ ەلەكتروندىق جٷيەلەرٸنە ارنالعان سۇيىقتىقتار, ياعني ۆەيپتەرگە ارنالعان سۇيىقتىقتار تۋرالى بولىپ وتىر. بۇل رەتتە ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنان باستاپ قازاقستاندا ۆەيپ ساتۋعا تىيىم سالىنعان جەنە 2024 جىلدىڭ شٸلدەسٸندەگٸ دەرەكتەر بويىنشا اتالعان سانات ايتارلىقتاي «وتىرىپ قالماق». سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا (2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا) وسى ساناتتاعى يمپورت قۇنى 18 ملن دوللاردى قۇرادى - تىيىم سالۋ كٷشٸنە ەنگەنگە دەيٸن دە تٶمەندەۋٸ انىق. ەگەر بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتاعى كٶرسەتكٸشتٸ جىل بويى ەكستراپولاتسييالايتىن بولساق, 2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 36,1 ملن دوللار كٶلەمٸندە يمپورتتى كٷتۋگە بولار ەدٸ, الايدا, ۆەيپتەرگە تىيىم سالىنۋىن ەسكەرسەك, كٶرسەتكٸش شامامەن 18 ملن. دەڭگەيٸندە قالۋى ىقتيمال. ايتا كەتەيٸك, 2023 جىل وسى ساناتتاعى ٶسٸم بويىنشا رەكوردتىق كٶرسەتكٸش بولدى: 2022 جىلى 2404 كودى بويىنشا يمپورت كٶلەمٸ بار بولعانى 14,6 ملن دوللاردى قۇرادى.
دەرەكككٶز: قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸككٸرٸستەر كوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
يمپورتتىڭ كٶلەمٸ بويىنشا ٷشٸنشٸ ساناتى – «كٶلەمٸ80% -دان كەم شوعىرلانعان دەناتۋراتسييالانباعان ەتيل سپيرتٸ, تۇنبالار, ليكەرلەر جەنە سپيرتتٸ ٸشٸمدٸكتەر» (سەق تن كودى 2208). 2023 جىلى يمپورت كٶلەمٸ 117 ملن دوللاردى قۇرادى. مۇندا ٷش نەگٸزگٸ يمپورتتاۋشى بار - 37 ملن دوللارمەن ۇلىبريتانييا, 17 ملن دوللارمەن يرلاندييا جەنە 13,5 ملن دوللارمەن ٶزبەكستان. بۇل كودتىڭ ٸشٸندەٸشٸمدٸكتٸڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار. ەڭ ماڭىزدى سانات - 53,6 ملن دوللارمەن ۆيسكي (33 ملن دوللار - ۇلىبريتانييالىق, تاعى16,3 – يرلاندييالىق ۆيسكي), 20,3 ملن دوللارمەن اراق (ونىڭ7 ملن دوللارى شۆەتسيياعا تيەسٸلٸ), 8,4 ملن دوللارمەن كونياك (ونىڭ ٸشٸندە 5 ملن - فرانتسييادان الىناتىن ٶنٸم). تاعى 4,9 ملن دوللار ليكەرلەرگە تيەسٸلٸ (ەڭ ٸرٸ يمپورتتاۋشى - 1,9 ملن دوللارمەن گەرمانييا). يمپورتتىڭ كٶلەمٸ بويىنشا2023 جىلى بۇل الكوگول تٷرلەرٸنٸڭ ٶسٸمٸ ەدەۋٸر جوعارىبولدى (31% -عا, 89 ملن دوللارمەن). 2024 جىلى بٸرٸنشٸجارتىجىلدىق نەتيجەسٸنە قاراعاندا (41,7 ملن دوللار) يمپورت ايتارلىقتاي بەسەڭدەدٸ جەنە جىل سوڭىنا قارايكٶرسەتكٸش 2022 جىلعا قايتا ورالادى (الايدا الكوگولدٸڭماۋسىمدىق فاكتورى بار ەكەنٸن ەسكەرۋ كەرەك جەنەجەلتوقسان ايىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ ٷلكەن ٶسٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋٸمٷمكٸن).
دەرەككٶز: قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸككٸرٸستەر كوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ماڭىزدىلىعى بويىنشا تٶرتٸنشٸ سانات – «ٷي قۇسىنىڭەتٸ مەن سۋبٶنٸمدەرٸ (تاۋىق, ٷيرەك, قاز, كٷركەتاۋىق جەنەمىسىر تاۋىق)». بۇل كود بويىنشا (0207) يمپورت كٶلەمٸ2023 جىلى 109,1 ملن دوللاردى قۇرادى. ساناتتاعى نەگٸزگٸيمپورتتاۋشى رەتٸندە اقش (87 ملن دوللار), ەكٸنشٸ ورىنداۋكراينا (17,7 ملن دوللار) بولدى. نەگٸزگٸ كٸشٸ ساناتى - 0207142001 – «ٷي تاۋىقتارىنىڭ ٷيٸلمەگەن جارتىسى نەمەسەشيرەك بٶلٸگٸ, مۇزداتىلعان». ايتا كەتەيٸك, بۇل سانات 2023 جىلى 124,6 ملن دوللاردان تٶمەندەپ, 2024 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىنداعى نەتيجەگە سٷيەنسەك (43,5 ملن دوللار)قازٸر دە تٶمەندەۋٸن جالعاستىرۋدا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸك كٸرٸستەركوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
بەسٸنشٸ ورىندا - شوكولاد. ونىڭ قازاقستانعايمپورتىنىڭ كٶلەمٸ 2023 جىلى 106,2 ملن دوللاردىقۇرادى. ەڭ ٸرٸ يمپورتتاۋشى - گەرمانييا (26,5 ملن دوللار), ودان كەيٸن - تٷركييا (23,7 ملن دوللار), ٷشٸنشٸ ورىن - ۋكراينادا (19,8 ملن دوللار). بٸر جىل ٸشٸندە يمپورت كٶرسەتكٸشٸ 69% -عا ٶستٸ, ال 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸجارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا (61,9 ملن دوللار) جىلدىق نەتيجە 120 ملن دوللاردان اسۋى مٷمكٸن.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
6-دان 10-عا دەيٸنگٸ ورىندار - توپتا تٶمەندەينفوگرافيكادا كٶرسەتٸلگەن.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
قازاقستاننان ازىق-تٷلٸك ەكسپورتى
قازاقستاندىق ەكسپورتتىڭ نەگٸزگٸ ساناتتارىيمپورتتان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدٸ. قازاقستانەكسپورتتايتىن ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جاتاتىن تاۋارلارساناتتارىنىڭ ٸشٸندەگٸ ابسوليۋتتٸك كٶشباسشى بيداي مەنمەسلين (بيداي مەن قارا بيداي قوسپاسى) بولىپ تابىلادى. 2023 جىلى ول 1,84 ملرد دوللارعا ەكسپورتتالدى. بيدايەكسپورتتالعان نەگٸزگٸ ەل ٶزبەكستان (797,3 ملن دوللارعا), ودان كەيٸن تٷركٸمەنستان (176,6 ملن دوللار) جەنە يتالييا(172,5 ملن دوللار) بولدى. بٸر جىلدا كٶرسەتكٸش 2% -عاتٶمەندەدٸ. 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنداكٶرسەتكٸش 492,9 ملن دوللارعا تەڭ, الايدا بۇل ەكسپورتتىڭتٶمەندەگەنٸن مٸندەتتٸ تٷردە دەلەلدەمەيدٸ, سەبەبٸ بيداي - ماۋسىمدىق تاۋار.
دەرەككٶز: قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸككٸرٸستەر كوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەكسپورت بويىنشا ەكٸنشٸ ورىندا بيداي جەنە قارابيداي ۇنى تۇر. ولار تاعى 564,1 ملن دوللارعاەكسپورتتالدى. ۇن ەكەتٸلگەن نەگٸزگٸ ەل 368 ملن دوللار سوماعا اۋعانستان بولدى. ەكٸنشٸ ورىن - 165,2 ملن دوللارمەن ٶزبەكستاندا. ايتا كەتەيٸك, 2022 جىلمەنسالىستىرعاندا ۇن ەكسپورتىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ 737,7 ملن دوللاردان شيرەك ەسەگە قاتتى تٶمەندەدٸ. بۇل نەگٸزٸنەناۋعانستانعا ەكسپورتتىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى (554 ملن دوللاردان), ال ٶزبەكستانعا ەكسپورتتاۋ ودان دا كٶپ بولدى(2022 جىلعى كٶرسەتكٸش - 139,6 ملن دوللار). 2024 جىلدىڭبٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىندا ەكسپورت كٶلەمٸ 235,1 ملن دوللاردى قۇرادى.
دەرەككٶز: قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەملەكەتتٸككٸرٸستەر كوميتەتٸ (مكك), Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەكسپورت كٶلەمٸ بويىنشا ٷشٸنشٸ ورىن - كٷنباعىس, ماقسارى نەمەسە ماقتا مايى ساناتىندا. 2023 جىلى ول 332,2 ملن دوللارعا ەكسپورتتالدى. بۇل ەكسپورتتىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸەكٸ ەلگە تيەسٸلٸ - ٶزبەكستان (133,5 ملن دوللار) جەنە قىتاي(125,3 ملن دوللار). بٸر جىل ٸشٸندە كٶرسەتكٸش 2% -عاتٶمەندەدٸ (339 ملن دوللاردان), ال 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸجارتىجىلدىعىندا كٶرسەتكٸش 191,6 ملن دوللاردى قۇرادى.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
تٶرتٸنشٸ ورىن - ارپادا. ول 263,4 ملن دوللارعاەكسپورتتالدى, نەگٸزگٸ ساتىپ الۋشى قىتاي بولدى (185,4 ملن دوللار). بٸر جىل ٸشٸندە كٶرسەتكٸش 213,2 ملن دوللاردانشيرەك ەسەگە ٶستٸ. 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنداەكسپورت 78,2 ملن دوللاردى قۇرادى.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەڭ ەلەۋلٸ ەكسپورتى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭبەستٸگٸن زىعىر تۇقىمى جابادى. ول 219 ملن دوللارعاەكسپورتتالدى. ونىڭ 135,8 ملن دوللارى قىتايعا, تاعى 40,9 ملن دوللارى بەلگيياعا تيەسٸلٸ. ٶتكەن جىلمەنسالىستىرعاندا كٶرسەتكٸش ٷشتەن بٸر بٶلٸككە (343,2 ملندوللاردان) تٶمەندەدٸ. 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸجارتىجىلدىعىندا ەكسپورت كٶرسەتكٸشٸ 76,6 ملن دوللاردىقۇرادى, سوندىقتان 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشاكٶرسەتكٸش ودان ەرٸ تٶمەندەۋٸ مٷمكٸن. دەگەنمەن, بۇلجاعدايدا ماۋسىمدىلىق فاكتورى دا ورىن العان بولۋىمٷمكٸن.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
التىنشى ورىننان ونىنشى ورىندا «كٷنباعىستۇقىمى», «كەپتٸرٸلگەن, ارشىلعان بۇرشاق كٶكٶنٸستەرٸ», «سەبٸندٸلەردٸڭ جەنە ۇقساس ٶنٸمدەردٸڭ كەبەكتەرٸ», «ٶسٸمدٸكمايلارىن نەمەسە مايلاردى شىعارۋ كەزٸندە الىناتىن باسقادا قاتتى قالدىقتار» جەنە ٸرٸ قارا مال ەتٸ سيياقتى ساناتتارورنالاسقان.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەاەو ەلدەرٸنەن ازىق-تٷلٸك يمپورتى
ەاەو ەلدەرٸنەن ەكەلٸنەتٸن ٶنٸمدەر (وعان قازاقستاننانباسقا تٶرت ەل - ارمەنييا, بەلارۋس, قىرعىزستان جەنە رەسەيكٸرەدٸ) ەرەكشەلەنەتٸن رەسٸمگە بايلانىستى جەكە ەسەپتەلەدٸ. بۇل تۋرالى دەرەكتەر نەگٸزگٸ يمپورت پەن ەكسپورتتان بٶلەكەسەپتەلەدٸ. بۇل رەتتە ەكەلۋ جەنە ەكەتۋ بويىنشا الدىڭعىقاتارلى ٶنٸمدەردٸڭ ساناتتارى ەرەكشەلەنەدٸ.
2023 جىلى ەاەو ەلدەرٸنەن يمپورتتىڭ نەگٸزگٸساناتى قالعان ەلدەرمەن ەكسپورت بويىنشا ەڭ باستى سانات - بيداي جەنە مەسلين بولدى. يمپورتتىڭ كٶلەمٸ 355 ملندوللاردى قۇرادى, بٷكٸل دەرلٸك يمپورت رەسەيگە تيەسٸلٸبولدى. 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا كٶرسەتكٸش ٶزگەرگەنجوق. بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا كٶرسەتكٸش 314,7 ملندوللاردى قۇرادى, بۇل 2022 جەنە 2023 جىلدارداعى جىلدىقكٶرسەتكٸشتەرگە تەڭ. وسىلايشا, 2024 جىلى نەتيجەايتارلىقتاي جوعارى بولۋى مٷمكٸن.
ەكٸنشٸ ورىندا - اۋقىمدى ساناتتاعى نان, ۇننانجاسالعان كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر, تەتتٸ نان مەن پەچەنە. ەاەوەلدەرٸنەن يمپورت كٶلەمٸ 230,9 ملن دوللاردى قۇرادى (ونىڭ208,6 ملن دوللارى - رەسەيدەن, 21 ملن - قىرعىزستاننان, 1,2 ملن - بەلارۋستەن).
ٷشٸنشٸ ورىندى - 208 ملن دوللارعا يمپورتتالعانقانت الدى (203 ملن دوللار - رەسەيدەن, 5,04 ملن –بەلارۋستەن يمپورت).
تٶرتٸنشٸ ورىن - شوكولادتا جەنە قۇرامىندا كاكاوبار تاماق ٶنٸمدەرٸندە. يمپورت كٶلەمٸ 188,6 ملن دوللاردىقۇرادى (184,2 ملن رەسەيگە, 4 ملن بەلارۋسكە تيەسٸلٸ).
بەسٸنشٸ ورىن - قوسپالارى بار مينەرالدى جەنەگازدالعان سۋلاردى قوسا العاندا, سۋ ساناتىندا. ەاەوەلدەرٸنەن وسى سانات بويىنشا يمپورت 153 ملن دوللاردىقۇرادى, ونىڭ 148,5 ملن دوللارى رەسەيگە, 3,6 ملن دوللارىقىرعىزستانعا تيەسٸلٸ.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
6-دان 10-عا دەيٸنگٸ ورىندا تاۋارلاردىڭ مىنادايساناتتارى ورنالاستى: شۇجىقتار جەنە ەتتەن جاسالعان ۇقساسٶنٸمدەر ($116,8 ملن); ٸرٸمشٸك پەن سٷزبە ($114,9 ملن); تاماقٶنٸمدەرٸ ($90,9 ملن), باسقا جەردە اتالماعان نەمەسەەنگٸزٸلمەگەندەر ($113,9 ملن); جەمٸستەر, جاڭعاقتار; كٷنباعىس, ماقسارى نەمەسە ماقتا مايى ($88,6 ملن).
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەاەو ەلدەرٸنە ازىق-تٷلٸك ەكسپورتى
قازاقستاننان ەاەو ەلدەرٸنە ازىق-تٷلٸكەكسپورتىنا كەلەر بولساق, شىعارىلاتىن باستى ٶنٸم «قۇرامىندا قوسپالارى بار مينەرالدى جەنە گازدالعانسۋلاردى قوسا العاندا» ساناتى بولىپ تابىلادى. بۇل ساناتەاەو ەلدەرٸنەن كەلەتٸن يمپورت بويىنشا بەسٸنشٸ سانات, الەكسپورت بويىنشا كٶش باستاپ تۇر. ەكەتۋ كٶلەمٸنٸڭكٶرسەتكٸشٸ 106,4 ملن دوللارعا تەڭ (92,8 ملن دوللارقىرعىزستانعا, 13,4 ملن دوللار رەسەيگە تيەسٸلٸ), بۇل 2022 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 17% -عا ارتىق (90,6 ملن). 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىعىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ 57,2 ملندوللارعا تەڭ - 2024 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەكسپورت ٶتكەنجىلمەن سالىستىرعاندا كٶبٸرەك بولۋى مٷمكٸن.
قازاقستاننان ەاەو ەلدەرٸنە ەكسپورتتاۋ بويىنشاەكٸنشٸ ورىن - شىلىم مەن سيگارا. 2023 جىلى ولار ەاەوەلدەرٸنە 78,3 ملن دوللارعا شىعارىلدى. بۇل - 2022 جىلعىكٶرسەتكٸشتەن (46,8 ملن دوللار) ٷشتەن ەكٸگە كٶپ. 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا ەكسپورت كٶلەمٸ 30,9 ملندوللاردى قۇرادى, 2024 جىلى ەكسپورتتىڭ جالپى كٶلەمٸ 60 ملن دوللاردان سەل اسادى. 2023 جىلى تەمەكٸ نەگٸزٸنەنقىرعىزستانعا (56,8 ملن دوللار) جەنە ارمەنيياعا (21,5 ملن دوللار) شىعارىلدى.
ٷشٸنشٸ ورىن – «باسقا جەردە اتالماعان نەمەسەەنگٸزٸلمەگەن تاماق ٶنٸمدەرٸندە» (باق-تىڭ كەيبٸر تٷرلەرٸبولۋى مٷمكٸن). ولاردىڭ ەكسپورتى 52,8 ملن دوللاردىقۇرادى (ونىڭ 49,7 ملن-ى رەسەيگە, تاعى 2,36 ملن-ىقىرعىزستانعا ەكسپورت), بۇل 2022 جىلعا قاراعاندا 3,5 ەسەكٶپ.
تٶرتٸنشٸ ورىن - ٷي قۇسىنىڭ ەتٸ مەن سۋبٶنٸمدەرٸندە. ەاەو ەلدەرٸنە ەكسپورت كٶلەمٸ 2023 جىلى 50,8 ملندوللاردى قۇرادى (35,8 ملن دوللار - رەسەيگە, تاعى 14,1 ملندوللار - قىرعىزستانعا ەكسپورت).
بەسٸنشٸ ورىن - شوكولادتا. ەكسپورت كٶلەمٸ 44,7 ملندوللاردى قۇرادى - 2022 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن بٸر جارىم ەسەارتىق (29 ملن دوللار). 38 ملن دوللار رەسەيگە, تاعى 6,3 ملندوللار قىرعىزستانعا ەكسپورتقا تيەسٸلٸ. 2024 جىلعىقاڭتار-ماۋسىم كٶرسەتكٸشٸنە (25,8 ملن دوللار) قاراعاندا, اعىمداعى جىلى ەاەو ەلدەرٸنە شوكولاد ەكسپورتى ودان ەرٸارتاتىن بولادى.
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
توپتا 6-دان 10-ورىنعا دەيٸن تاۋارلاردىڭ مىنادايساناتتارى ورنالاستى: ماكارون ٶنٸمدەرٸ ($33,4 ملن); نان, ۇننان جاسالعان كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر, تەتتٸ نان, پەچەنە($33 ملن); قانتتان جاسالعان كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر (اقشوكولادتى قوسا العاندا) ($24,2 ملن); دەمدٸ-حوش يٸستٸقوسپالارى بار نەمەسە ولارسىز شاي ($21,3 ملن); كونتسەنتراتسيياسى 80% -دان كەم دەناتۋراتتالماعان ەتيلسپيرتٸسپيرتتٸك تۇنبالار, ليكەرلەر جەنە باسقا دا سپيرتتٸكٸشٸمدٸكتەر ($19,7 ملن).
دەرەككٶز: مكك, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدەگٸ ماۋسىمدىلىق
ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸندەگٸ ماۋسىمدىلىق تۋرالى ايتاربولساق, جىلدىڭ باسىندا, قاڭتاردا بۇل كٶرسەتكٸش بويىنشاٶسٸم ايقىن بايقالادى. الايدا اقپان ايىندا ٶندٸرٸسستاندارتتى كٶرسەتكٸشتەرگە قايتا ورالادى. ازداپ تٶمەندەۋمامىردا باستالىپ, شٸلدەگە دەيٸن ساقتالادى (دەگەنمەن, 2024 جىلى ماۋسىمدا ٶسٸم بايقالدى). تاماق ٶنٸمدەرٸنٶندٸرۋ بويىنشا ەڭ جوعارعى ايلار قىركٷيەك جەنەجەلتوقسان بولىپ تابىلادى.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
بۇل رەتتە سۋسىنداردى ٶندٸرۋ جاعدايى بٸرشاما ٶزگەشە. قاڭتار, ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸندەگٸدەي, ٶندٸرٸسٸ ەڭ از ايبولىپ تابىلادى. الايدا, سۋسىندار ٶندٸرٸسٸنٸڭ ازىق-تٷلٸكٶندٸرٸسٸنەن ايىرماشىلىعى, مۇنداعى ٶندٸرٸس مينيمۋمدارى قاڭتارعا عانا ەمەس, كٷزگە دە قاتىستى. سۋسىندار ٶندٸرٸسٸنٸڭ شىڭى ماۋسىمعا كەلەدٸ, شٸلدە مەنتامىزدا تٶمەندەيدٸ, ال قىركٷيەكتە قاڭتارعا دەيٸنساقتالاتىن ەرەكشە كٷرت تٶمەندەۋ باستالادى. اقپان - ايتارلىقتاي ٶسۋ ايى, سەۋٸر ايىندا ازداپ تٶمەندەۋباستالادى, - الايدا مامىر ايىنان باستاپ ماۋسىم ايىنىڭشىڭىندا ايتارلىقتاي ٶسۋ باستالادى.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸنە كەلەتٸن بولساق, تاماقٶنٸمدەرٸ مەن سۋسىندار ٶندٸرٸسٸنٸڭ بارىنشا تٶمەندەۋٸقاڭتاردا تٸركەلەدٸ. ٶندٸرٸستٸڭ تۇراقتى جوعارى كٶرسەتكٸشٸ - شٸلدە-قاراشا ايلارىندا.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
يمپورتتالاتىن ٶنٸمدەردٸڭ ماۋسىمدىلىعى
قازاقستانعا ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ەكەلۋ تۋرالى جالپىدەرەكتەر جارييالانبايدى, الايدا يمپورتتىڭ نەعۇرلىمەلەۋلٸ ساناتتارىن ەكەلۋدٸڭ ماۋسىمدىلىعىن باعالاۋعابولادى. وسى تالداۋ شەڭبەرٸندە ەسەپتٸلٸك نىساندارىنداعىكەيبٸر ايىرماشىلىقتارعا بايلانىستى بٸز سەق تنكودتارىنىڭ جالپى قۇرىلىمىنا سەل عانا جٷگٸنۋگە مەجبٷربولامىز. سوندىقتان تاڭدالعان توپ-5 سانات بٸز جوعارىداپايدالانعان ساناتتاردان ەرەكشەلەنەدٸ.
ەاەو-عا جاتپايتىن ەلدەردٸڭ يمپورتى بويىنشا 2024 جىلعى قاڭتار-ماۋسىمداعى نەگٸزگٸ ساناتتار - شوكولاد, ەت, قوسپالى سۋ, سپيرتتٸ ٸشٸمدٸكتەر مەن شاي. بٸز وسى ٶنٸمدەردٸڭبٸر جىلدا ەكەلٸنۋ ماۋسىمدىلىعىن قاداعالادىق. جوعارىدابەلگٸلەنگەن ٶندٸرٸستەگٸ قاڭتار ايىنداعى تٶمەندەۋ تاۋارلاريمپورتى جاعدايىندا دا ٶزەكتٸ. جىلدىڭ بٸرٸنشٸ ايىندايمپورت بويىنشا تٶمەندەۋ تەك شاي مەن شوكولاد بويىنشاتٸركەلگەن جوق. قالعان ساناتتار ەدەۋٸر سيرەدٸ, بۇل ەسٸرەسە2023 جىلعى جەلتوقساندا ٶتە كٷشتٸ ٶسٸم كٶرسەتكەن ەتجاعدايىندا بايقالادى, ال قاڭتاردا قاراشا ايىنداعىكٶرسەتكٸشتەن ەلدەقايدا تٶمەن «وتىرىپ قالدى».
«شوكولاد» ساناتى قازانعا قاراي ٶسٸمدٸ كٶرسەتەدٸ, كەلەسٸ شىڭى سەۋٸر بولىپ تابىلادى. جوعارىدا اتاپٶتٸلگەندەي, ەت قازاننان جەلتوقسانعا دەيٸن ٶتە كٷشتٸ ٶسٸمكٶرسەتتٸ, سودان كەيٸن قاڭتاردا قاتتى تٶمەندەدٸ, سودان كەيٸنتۇراقتى ٶسۋگە كٶشتٸ, ماۋسىمدا ازداپ تٶمەندەدٸ. «حوشيٸستەندٸرگٸشتەر قوسىلعان سۋ» ساناتى قاڭتارعا دەيٸنتٶمەندەگەنٸن كٶرسەتەدٸ, سودان كەيٸن ٶسۋگە كٶشەدٸ (ماۋسىمداازداپ تٶمەندەۋ باستالادى). سپيرتتٸك ٸشٸمدٸكتەر يمپورتىشٸلدەدە كٷرت ٶسٸپ, سودان كەيٸن شامامەن بٸردەيكٶرسەتكٸشتەردە ۇستالادى, قاڭتاردا تٶمەندەپ, مامىرعادەيٸن قايتا ٶسەدٸ. شاي يمپورتى جىل بويى تۇراقتى.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىناباعا يندەكسٸ
باعا يندەكسٸن ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى اپتا سايىنعىنەگٸزدە ٶلشەيدٸ. ەسەپتٸ دايىنداۋ كەزٸندەگٸ ەڭ ٶزەكتٸدەرەكتەر 2024 جىلعى 13 تامىزعا جاتادى. ۇسب ەلەۋمەتتٸكماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ 19 تٷرٸ قۇنىنىڭٶزگەرۋٸن باعالايدى. يندەكس بٸر جىلداعى, جىل باسىنانبەرگٸ كەزەڭدە, اي باسىنان بەرگٸ كەزەڭدە, بٸر اپتاداعىكەزەڭدە پايىزبەن ٶلشەنەدٸ.
اي باسىنان بەرگٸ كەزەڭدە جەنە بٸر اپتاداعى ٶزگەرٸستەرشامالى - كٶرسەتكٸش 99% -دان 101,7% -عا دەيٸن ٶزگەرەدٸ. وسىعان بايلانىستى بٸز جىل باسىنان باستاپ جەنە جىلٸشٸندەگٸ قۇننىڭ ٶزگەرۋٸنە شولۋعا باستى نازار اۋدارماقپىز.
ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىناباعا يندەكسٸ جىل باسىنان بەرٸ ٶزٸندٸك «ەسەپتەۋ نٷكتەسٸ»بولىپ تابىلادى: ول 100% قۇرايدى, ٶزگەرٸستەر سوعانقاتىستى ٶلشەنەدٸ. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭەڭ قاتتى قىمباتتاعان ساناتى - كارتوپ. جىلدان جىلعاقۇنىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ 115,2% -دى قۇرادى, ال جىل باسىنانبەرٸ (ماۋسىمدىلىق فاكتورى ەسەبٸنەن) كٶرسەتكٸشتٸڭ ٶسۋٸ142,2% -دى قۇرادى (ياعني تامىزدىڭ ورتاسىندا كارتوپ جىلباسىنا قاراعاندا بٸر جارىم ەسە قىمبات بولىپ شىقتى).
ەكٸنشٸ ورىندا - تاۋىق ەتٸ (ۇسب تٷسٸندٸرمەسٸنە سەيكەسەڭگٸمە ورتان جٸلٸك پەن وعان ٸرگەلەس جاتقان جٸلٸنشٸك سٷيەك تۋرالى بولىپ وتىر), ول جىل ٸشٸندە 4,7% -عا, جىل باسىنانبەرٸ 10,1% -عا قىمباتتادى. ٶسٸم بويىنشا ٷشٸنشٸ ورىندىتۇزدالماعان سارى ماي الدى, ول بٸر جىلدا 3,5% -عا, جىلباسىنان بەرٸ 8,8% -عا قىمباتتاعان.
باعانىڭ ٶسۋٸ بويىنشا تاۋارلاردىڭ بەستٸگٸنە, بۇدانباسقا, جىلىنا 3,5% -عا جەنە جىل باسىنان بەرٸ 6,6% -عاقىمباتتاعان سٷت (پاستەرلەنگەن, مايلىلىعى 2,5%), سونداي-اق 2024 جىلدىڭ باسىنان باستاپ جىلىنا 6,1% -عاجەنە 6,4% -عا قىمباتتاعان نان (بٸرٸنشٸ سۇرىپتى بيداي ۇنىنان جاسالعان) كٸرەدٸ.
بٸر جىلدا ەڭ كٶپ تٶمەندەگەن قاراقۇمىق جارماسىبولدى: بٸر جىلدا ول ٷشتەن بٸر بٶلٸككە, جىل باسىنان بەرٸ29,9% -عا ارزاندادى. سونداي-اق ەڭ كٶپ ارزانداعانتاۋارلارعا ورامجاپىراق (بٸر جىلدا تٶرتتەن بٸر جەنە جىلباسىنان باستاپ 17%) جەنە پيياز (بٸر جىلدا -22%, بٸراق جىلباسىنان باستاپ + 22% - ماۋسىمدىلىق ەسەر ەتەدٸ) جاتادى. كٷنباعىس مايى بٸر جىلدا 18% -عا جەنە جىل باسىنان بەرٸ14% -عا, قۇمشەكەر 4% -عا ارزاندادى (بٸراق جىل باسىنانبەرٸ 3% -عا قىمباتتادى).
دەرەككٶز: ۇسب
ناقتى قالالار بٶلٸنٸسٸندە قۇننىڭ ٶزگەرۋ كٶرسەتكٸشٸ ەل بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنۋٸمٷمكٸن. تۇتاستاي العاندا, بارلىق ازىق-تٷلٸك بويىنشاباعالارى تٶمەندەگەن قالالار تٷركٸستان مەن جەزقازعانبولدى. سونىمەن قاتار, سەمەي, تاراز جەنە قاراعاندىباعالارى ەڭ كٶپ ٶسكەن قالالار بولىپ شىقتى.
ەڭ قىمباتتاعان جەكەلەگەن تاۋارلارى بار قالالار اراسىنداتالدىقورعان (ۇن مەن ماي باعاسى ورتاشادان ەڭ كٷشتٸ), تاراز (ەڭ كٶپ قىمباتتاعان نان جەنە كٷرٸش), پەتروپاۆل(قىمباتتاعان كٷرٸش جەنە كارتوپ), قاراعاندى (سارى ماي مەن سٷزبە قىمباتتادى), اقتاۋ (كارتوپ) بار.
جەكەلەگەن ارزان تاۋارلارى بار قالالار - اتىراۋ (ۇن), قىزىلوردا (كٷنباعىس جەنە سارى ماي), قوناەۆ (تاۋىق ەتٸ), كٶكشەتاۋ (سٷت), استانا (كارتوپ).
ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ باعا يندەكسٸ 2023 جىلعى15 تامىزدان باستاپ 2024 جىلعى 13 تامىزعا دەيٸن. دەرەككٶز: ۇسب
نەگٸزگٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا بٶلشەك ساۋداباعالارىنىڭ ديناميكاسى
بٶلشەك ساۋدا باعالارىن ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىكٶبٸرەك سان - 58 پوزيتسييا بويىنشا باعالايدى.
ەكٸ جىل ٸشٸندە ەڭ قىمباتتاعان ازىق-تٷلٸك ساناتىكٷرٸش بولدى, ول جالپى قازاقستان بويىنشا 59% -عا, ال ٷشجىلدا 88% -عا قىمباتتادى. قىمباتتاۋى بويىنشا ەكٸنشٸورىندا كارامەل تۇر: ەكٸ جىلدا ول - 45%, ال ٷش جىلدا - 75% قىمباتتاعان. ٷشٸنشٸ ورىندا - 40% ٶسٸممەن كەسپە تۇر (ٷش جىلدا - 82%). تٶرتٸنشٸ ورىندا – مايعا سالىنان مايبالىق, ول 39% (ٷش جىلدا 65%) قىمباتتادى. ەڭ قاتتى قىمباتتاعان بەس تاۋاردىڭ سوڭعىسى جىلتىرلاتىلماعانكەمپيتتەر بولىپ وتىر – باعاسى 38% (ٷش جىلدا 70%)ٶسكەن.
بۇل رەتتە وسى ۋاقىت ٸشٸندە ارزانداعان تاۋارلار دا بار. ەكٸ جىلدا پيياز قاتتى ارزاندادى (35% -عا, بٸراق ٷش جىلدا21% -عا ٶستٸ). ودان كەيٸن قاراقۇمىق جارماسى (-29%, ٷشجىلدا -3%), كٷنباعىس مايى (ەكٸ جىلدا - شيرەك, ٷش جىلدا - 16% ارزاندادى). قۇم قۇنىنىڭ تٶمەندەۋٸ بويىنشاتٶرتٸنشٸ ورىن قۇمشەكەردە (-23%), بٸراق ٷش جىلدا ولايتارلىقتاي قىمباتتادى - 48%. بەستٸكتٸ ليموندى جابۋدا - ەكٸ جىلدا ول 14% -عا ارزاندادى, بٸراق ٷش جىلدا 11% -عاقىمباتتادى).
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
قالالاردىڭ ازىق-تٷلٸك قۇنى بويىنشا قىمباتتىعىنا(جەنە ارزاندىعىنا) كەلەتٸن بولساق, ەڭ قىمبات ازىق-تٷلٸكاقتاۋدا تٸركەلگەن. ەڭ قىمبات ۇن, پەچەنە, دەمدەۋٸشتەر, كٷرٸش, قاراقۇمىق جەنە ارپا جارماسى, سٷزبە, سارى ماي, مارگارين مەن شوشقا ەتٸ, تاۋىق جەنە پٸسٸرٸلگەن شۇجىق, باۋىر مەن سكۋمبرييا, كەمپيت, سەبٸز, قييار, الما, ٶرٸكقاق, بانان جەنە اراق. ەكٸنشٸ ورىن - جەزقازعاندا (جەتٸ تاۋار): مۇندا ەڭ قىمبات ماكارون, سٷت, تاۋىق سانى, كارتوپ, قىرىققابات جەنە پيياز, سونداي-اق ليمون بار. ەڭ قىمباتازىق-تٷلٸك سانى بويىنشا ٷشٸنشٸ ورىندا - استانا, ولارالتاۋ - ۆەرميشەل مەن كەسپە, جۇمىرتقا, سيىر ەتٸ جەنەجارتىلاي ىستالعان شۇجىق, مايشاباق. تٶرتٸنشٸ ورىن - ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ٸرٸ قالاسى - الماتىدا, ولار بەسەۋ - قايماق پەنايران, جىلقى ەتٸ مەن مايبالىق, اشىتقى.
ەڭ ارزان ٶنٸمدەر سانى بويىنشا كٶشباسشى - اقتٶبە, ولاردىڭ سانى 10: بٸرٸنشٸ سۇرىپتى بيداي نانى, جوعارى سۇرىپتى بيداي ۇنى, پەچەنە, تۇز, جۇمىرتقا, كٷنباعىس مايى, تاۋىق جەنە جارتىلاي ىستالعان شۇجىق, مايشاباق جەنە قۇمشەكەر. ەكٸنشٸ ورىندى كٶكشەتاۋ مەنتٷركٸستان قالالارى بٶلٸسەدٸ, وندا 7 ارزان تاۋار بار. كٶكشەتاۋدا بۇل - تارى, قاراقۇمىق جارماسى, قايماق, سٷزبە, مايونەز, ٶرٸكقاق جەنە اراق. تٷركٸستاندا بۇل - سٷت, باۋىر, مايبالىق, كارتوپ جەنە ورامجاپىراق, پيياز جەنە قىزىلشا.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ازىق-تٷلٸككە شىعىستارى
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەسقازاقستاندا 2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا بٸر ٷيشارۋاشىلىعىنىڭ ورتاشا تۇتىنۋ شىعىستارى توقسانىنا856,6 مىڭ تەڭگەنٸ (ايىنا شامامەن 214,1 مىڭ تەڭگە) قۇرادى. ۇسب ەدٸسناماسىنا سەيكەس ٷي شارۋاشىلىعى - بٸرنەمەسە ودان دا كٶپ جەكە تۇلعالاردان تۇراتىن, بٸرگەتۇراتىن, ٶز تابىستارى مەن مٷلكٸن تولىق نەمەسە ٸشٸنارابٸرٸكتٸرەتٸن جەنە تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸ بٸرلەسٸپتۇتىناتىن ەكونوميكالىق سۋبەكت. تۇتىنۋشىلىق شىعىستار دەپ ۇسب تۇتىنۋ تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرٸن ساتىپ الۋعاباعىتتالعان ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ اقشالايشىعىستارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن ايتادى. تۇتىنۋ شىعىستارىازىق-تٷلٸك تاۋارلارىن, ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلاردىجەنە اقىلى قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋعا جۇمسالاتىنشىعىنداردى قامتيدى.
ٶڭٸرگە بايلانىستى تۇتىنۋ شىعىستارى قاتتى ٶزگەرۋدە - ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 1,025 ملن تەڭگەدەن قوستانايوبلىسىندا 673,7 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن. كٶش باسىندا ۇلىتاۋوبلىسى (1,02 ملن تەڭگە), تٷركٸستان وبلىسى (963 مىڭ تەڭگە), الماتى جەنە استانا (تيٸسٸنشە 956 جەنە 955 مىڭ تەڭگە) تۇر.
قوستاناي, سونداي-اق سولتٷستٸك قازاقستان (702 مىڭ), شىعىس قازاقستان (721 مىڭ), اباي (746 مىڭ) جەنە اقمولا(758 مىڭ تەڭگە) وبلىستارىندا تۇتىنۋ شىعىستارى ەڭ از. كٶلەمٸ بويىنشا قازاقستاننىڭ كٶلەمٸ بويىنشا ٷشٸنشٸقالاسى - شىمكەنت - تۇتىنۋشىلىق شىعىستار بويىنشاتوقسانىنا ٷي شارۋاشىلىعىنا 768 مىڭ تەڭگەمەن سوڭىنانالتىنشى ورىندا تۇر.
دەرەككٶز: ۇسب
ەل بويىنشا ورتاشا ەسەپپەن العاندا ٷيشارۋاشىلىقتارىنىڭ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىناشىعىستارى توقسانىنا 477 مىڭ تەڭگەنٸ, جالپى تۇتىنۋشىعىستارىنان 56% قۇرايدى. ەڭ كٶپ شىعىندار - ماڭعىستاۋ جەنە تٷركٸستان وبلىستارىندا (648 جەنە 599 مىڭ تەڭگە), ۇلىتاۋ, جامبىل جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا(توقسانىنا 557, 552 جەنە 543 مىڭ تەڭگە). ازىق-تٷلٸكتاۋارلارىنا قوستاناي, سولتٷستٸك قازاقستان جەنە اقمولاوبلىستارىندا (352, 370 جەنە 378 مىڭ تەڭگە), اباي جەنەشىعىس قازاقستان وبلىستارىندا (411 جەنە 414 مىڭ تەڭگە) ەڭ از جۇمسالادى.
بارلىق تۇتىنۋ شىعىستارىنان ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىناجۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ ٷلەسٸ ماڭعىستاۋ, تٷركٸستانجەنە جامبىل وبلىستارىندا ەڭ جوعارى, بەرٸنەن تٶمەن - قاراعاندى (49%), اقمولا (50%) وبلىستارىندا جەنەاستانادا (50%).
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ ناقتى تٷرلەرٸ بويىنشا - تاماق ٶنٸمدەرٸ مەن الكوگولسٸز سۋسىندارعا ٶڭٸرگەبايلانىستى 85% -86% -دان (پاۆلودار جەنە سولتٷستٸكقازاقستان وبلىستارىندا) 97% -عا دەيٸن (جامبىل جەنەتٷركٸستان وبلىستارى) جۇمسالادى.
ەل بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸش 92% -كە تەڭ. ٷيدەن تىستاماقتانۋعا ورتاشا ەسەپپەن قازاقستاندىق ٷيشارۋاشىلىقتارى 4% جۇمسايدى. ەڭ كٶپ ٷلەس پاۆلوداروبلىسى مەن استانادا (8%), ەڭ از ٷلەسٸ جامبىل وبلىسىندا(0,4%). ماڭىزدىلىعى بويىنشا ٷشٸنشٸ سانات - تەمەكٸٶنٸمدەرٸ, ولارعا ورتاشا قازاقستاندىق ٷي شارۋاشىلىعىازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جۇمسالاتىن شىعىنداردىڭ 3% -ىنجۇمسايدى (ەڭ جوعارى - اقمولا وبلىسىندا - 7%, ەڭ تٶمەنگٸ- ماڭعىستاۋ وبلىسىندا - 0,6%). قازاقستاندىق ٷي شارۋاشىلىعىنداعى الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگە ورتا ەسەپپەن ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جۇمسالعان شىعىننىڭ 1,3% -ى جۇمسالادى. ەڭ كٶپ دەگەندە سولتٷستٸك قازاقستان جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا (2,6-2,5%), ەڭ از دەگەندە تٷركٸستان وبلىسىندا (0,3%).
2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتاشا قازاقستاندىق ٷي شارۋاشىلىعى تۇتىنۋ شىعىندارىنا جىلىنا 3,34 ملن تەڭگە (ايىنا 279 مىڭ تەڭگە) جۇمسادى. بٸر جىل ٸشٸندە بۇل شىعىندار 13% -عا ٶستٸ. ازىق-تٷلٸك جەنە الكوگولسٸز سۋسىندار شىعىنى دا وسىنداي مٶلشەرگە, ال ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا - تۇتاستاي العاندا 14% -عا ٶستٸ.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ورتاشاقازاقستاندىق ٷي شارۋاشىلىعى تۇتىنۋ شىعىندارىناجىلىنا 3,34 ملن تەڭگە (ايىنا 279 مىڭ تەڭگە) جۇمسادى. بٸرجىل ٸشٸندە بۇل شىعىندار 13% -عا ٶستٸ. ازىق-تٷلٸك جەنەالكوگولسٸز سۋسىندار شىعىنى دا وسىنشاعا, ال ازىق-تٷلٸكتاۋارلارىنا - تۇتاستاي العاندا 14% -عا ٶستٸ.
ازىق-تٷلٸك جەنە الكوگولسٸز سۋسىندار شىعىندارىنىڭٶسٸمٸ بويىنشا كٶشباسشى - شىمكەنت, جىلدىق ٶسٸم 24% قۇرادى. ودان كەيٸن جامبىل جەنە ۇلىتاۋ وبلىستارى 22%, سونداي-اق 21% ٶسٸممەن قوستاناي وبلىسى كەلەدٸ. پاۆلوداروبلىسىندا (5%), الماتى وبلىسىندا (7%), سونداي-اققىزىلوردا وبلىسىندا ازىق-تٷلٸك جەنە الكوگولسٸزسۋسىندارعا جۇمسالاتىن شىعىندار ەڭ از ٶستٸ. ٶسٸمكٶرسەتكٸشٸ الماتىدا - 11%, استانادا - 18%.
ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا ەڭ ٷلكەن ٶسٸم شىمكەنت (25%), ۇلىتاۋ جەنە قوستاناي وبلىستارىندا (23%). ەڭ تٶمەنگٸٶسٸم - 5% - پاۆلودار وبلىسىندا.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە جەنە الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگەجۇمسالاتىن شىعىستار ايتارلىقتاي ٶزگەردٸ. قازاقستانداتەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە ورتاشا ەسەپپەن 15% -عا كٶپ قارجىجۇمسالا باستادى. ەڭ ٷلكەن ٶسٸم - شىمكەنت (61%), قوستاناي جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا (39% جەنە 37%), سونداي-اق اباي جەنە اقمولا وبلىستارىندا (35%). ٷشٶڭٸردە: شىعىس قازاقستان, اقتٶبە جەنە تٷركٸستانوبلىستارىندا (4%, 6% جەنە 9%) تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنەشىعىستار تٶمەندەدٸ.
الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگە جۇمسالاتىن شىعىن ەل بويىنشا ورتاشا ەسەپپەن 12% -عا ٶستٸ. ەڭ كٶپ ٶسٸم ۇلىتاۋ (2,1 ەسە) جەنە ماڭعىستاۋ (92%) وبلىستارىندا بولدى. اقتٶبە جەنە تٷركٸستان وبلىستارىندا (-31% جەنە -20%), سونداي-اق جەتٸسۋ, قىزىلوردا جەنە الماتى وبلىستارىندا (-19%, -15% جەنە -12%) شىعىستار ازايدى.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
2020 جىلمەن سالىستىرعاندا تۇتىنۋ شىعىندارى 48% -عا ٶستٸ. ەڭ كٶپ ٶسٸم جامبىل (69%), قوستاناي, تٷركٸستانجەنە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا (58-59%), ەڭ از - الماتى (31%), قاراعاندى جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا(41%) تٸركەلدٸ.
ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جالپى ەل بويىنشا ورتاشاٶسٸم 42% -دى قۇرادى, ٶڭٸرلەر بويىنشا - قاراعاندىوبلىسىندا 26% -دان جامبىل وبلىسىندا 71% دەيٸن. ازىق-تٷلٸك پەن الكوگولسٸز سۋسىندارعا شىعىستاردىڭ ٶسۋٸورتا ەسەپپەن 39% -دى قۇرادى, قاراعاندى وبلىسىندا 21% -دان جامبىل وبلىسىندا 70% -عا دەيٸن.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸ مەن الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگە كەلەتٸنبولساق, قازاقستان بويىنشا تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە جۇمسالاتىنشىعىن ورتاشا ەسەپپەن 38% -عا, ال الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگەجۇمسالاتىن شىعىن 13% -عا ٶستٸ. تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە شىعىن ٶسٸمٸ بويىنشا كٶشباسشى - ماڭعىستاۋ وبلىسى, بۇل جەردە ٶسٸم - 3,3 ەسەلەندٸ. سونداي-اق, شىمكەنت (2,3 ەسە ٶسٸم), قاراعاندى وبلىسى, استانا جەنە قىزىلوردا وبلىسى (73- 78%) ٶسٸم كٶشباسشىلارىندا. ەڭ تٶمەنگٸ ٶسٸم - تٷركٸستان وبلىسى مەن الماتىدا (11%).
الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەرگە جۇمسالاتىن شىعىن ورتا ەسەپپەن 13% -عا ٶستٸ. ەڭ كٶپ ٶسٸم - جامبىل وبلىسىندا, 2,4 ەسە, سونداي-اق شىعىس قازاقستان (61%) جەنە ماڭعىستاۋ (56%) وبلىستارىندا. بەس ٶڭٸردە الكوگولگە جۇمسالاتىن شىعىندار تٷركٸستاندا - 58%, اقتٶبە وبلىسىندا - 30%, اتىراۋ وبلىسىندا - 19%, پاۆلودار وبلىسىندا - 18% تٶمەندەدٸ.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
«ازىق-تٷلٸك جەنە الكوگولسٸز سۋسىندار» ساناتىندا 11 شاعىن سانات بار. قازاقستاننىڭ ٷي شارۋاشىلىقتارىشىعىندارىنىڭ ٷشتەن بٸرٸ 2023 جىلدىڭ بٸرٸنشٸتوقسانىندا ەت پەن ەت ٶنٸمدەرٸنە تيەسٸلٸ. سونداي-اق, ٸرٸساناتتار اراسىندا نان ٶنٸمدەرٸ مەن جارما ٶنٸمدەرٸ (16%), سٷت ٶنٸمدەرٸ (11%), جەمٸستەر (9%), كٶكٶنٸستەر مەنكونديتەرلٸك ٶنٸمدەر (7%) بار.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ٶڭٸرلەردە ەت جەنە ەت ٶنٸمدەرٸنە شىعىنداردىڭ 27% -ىنان (سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا) 41% -عا دەيٸن(جامبىل جەنە اتىراۋ وبلىستارىندا) تيەسٸلٸ. سٷتٶنٸمدەرٸنە 7% -دان (تٷركٸستان وبلىسىندا) 14% -عا دەيٸن(ماڭعىستاۋ وبلىسىندا) ازىق-تٷلٸككە جۇمسالادى. جەمٸستەرٷلەسٸ - 7% -دان (الماتى وبلىسىندا) 11% -عا دەيٸن (باتىسقازاقستان وبلىسىندا), كٶكٶنٸستەر - 5% -دان (سولتٷستٸكقازاقستان وبلىسىندا) 8,4% -عا دەيٸن (شىمكەنتتە), كونديتەرلٸك ٶنٸمدەر - 4,9% -دان (شىمكەنتتە) 8,2% -عادەيٸن (جەتٸسۋ وبلىسىندا).
بٸر جىل ٸشٸندە (2022 جىلدان 2023 جىلعا دەيٸن) قازاقستاندىقتاردىڭ شىعىندارى جۇمىرتقا (22%), جەمٸس-جيدەك (21%), بالىق جەنە تەڭٸز ٶنٸمدەرٸ (19%) جەنەسٷت ٶنٸمدەرٸنە (18%) كٶبەيدٸ. بۇل رەتتە جەكەلەگەنٶڭٸرلەردە ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ جۇمىرتقاعاجۇمسالاتىن شىعىستارىنىڭ ٶسۋٸ 32-34% (قاراعاندى, اباي, سولتٷستٸك قازاقستان جەنە ۇلىتاۋ وبلىستارى), جەمٸستەرگە - 40-44% (جامبىل جەنە ۇلىتاۋ وبلىستارىندا), بالىققا - 38% (سول ۇلىتاۋ وبلىسىندا), سٷت ٶنٸمدەرٸنە - 38% (شىمكەنتتە) جەتتٸ.
بۇل رەتتە, 2023 جىلعى مەلٸمەتتەر بويىنشا, جالپىتۇتىنۋ شىعىستارىندا تاماق ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋعاارنالعان ٷي شارۋاشىلىقتارى شىعىستارىنىڭ ٷلەسٸكٶبٸنەسە 50-دەن 60% -عا دەيٸن قۇرايدى. مۇنداي ٷيشارۋاشىلىقتارى - 28,3%. ازىق-تٷلٸككە جۇمسالاتىنبارلىق تۇتىنۋ شىعىستارىنىڭ 60-تان 70% -عا دەيٸنجۇمسايتىن ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ جيٸلٸگٸ بويىنشاكەلەسٸ ساناتى - ولاردىڭ 23,4%. تۇتىنۋ شىعىستارىنىڭ 40-تان 50% -عا دەيٸن ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ 22,8% تاماقٶنٸمدەرٸنە تيەسٸلٸ. بارلىق تۇتىنۋ شىعىندارىنىڭ 30-40% -دان استامىن ازىق-تٷلٸككە جۇمسايتىن ٷيشارۋاشىلىقتارىنىڭ ٷلەسٸ 11,3% -دى, 70% -دان استامى - 9,3% -دى, 20-دان 30% -عا دەيٸن - 4% -دى, 20% -دان كەمٸ - 0,9% -دى قۇرايدى.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
بۇل رەتتە, 2023 جىلعى مەلٸمەتتەر بويىنشا, جالپىتۇتىنۋ شىعىستارىندا تاماق ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋعاارنالعان ٷي شارۋاشىلىقتارى شىعىستارىنىڭ ٷلەسٸكٶبٸنەسە 50-دەن 60% -عا دەيٸن قۇرايدى. مۇنداي ٷيشارۋاشىلىقتارى - 28,3%. ازىق-تٷلٸككە جۇمسالاتىنبارلىق تۇتىنۋ شىعىستارىنىڭ 60-تان 70% -عا دەيٸنجۇمسايتىن ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ جيٸلٸگٸ بويىنشاكەلەسٸ ساناتى - ولاردىڭ 23,4%. تۇتىنۋ شىعىستارىنىڭ 40-تان 50% -عا دەيٸن ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ 22,8% تاماقٶنٸمدەرٸنە تيەسٸلٸ. بارلىق تۇتىنۋ شىعىندارىنىڭ 30-40% -دان استامىن ازىق-تٷلٸككە جۇمسايتىن ٷيشارۋاشىلىقتارىنىڭ ٷلەسٸ 11,3% -دى, 70% -دان استامى - 9,3% -دى, 20-دان 30% -عا دەيٸن - 4% -دى, 20% -دان كەم - 0,9% -دى قۇرايدى.
حالىقتىڭ تاماق ٶنٸمدەرٸنە شىعىستارى
2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا حالىقتىڭ تۇتىنۋشىعىندارى, ۇسب دەرەكتەرٸنە سەيكەس, ورتاشا ەسەپپەن 256,9 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى. بٸر اي ٸشٸندە قازاقستاننىڭ ورتاشاتۇرعىنى تۇتىنۋ شىعىندارىنا 64,2 مىڭ تەڭگەجۇمسايدى. ونىڭ 35,8 مىڭ تەڭگەسٸ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا, 15,1 مىڭ تەڭگەسٸ ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا, 13,4 مىڭ تەڭگەسٸ اقىلى قىزمەتتەرگە تيەسٸلٸ.
ەڭ كٶپ تۇتىنۋ شىعىندارى - الماتىتۇرعىندارىندا, ايىنا 91 مىڭ. سونداي-اق, ٸرٸ قالاازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جۇمسالاتىن شىعىندار بويىنشاكٶشباسشى (49,3 مىڭ) بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتەازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا جۇمسالاتىن شىعىنداربويىنشا الماتىدا (18,6 مىڭ كٶرسەتكٸش) بٸردەن ٷش ٶڭٸربار: بۇل - 20,6 مىڭ قاراعاندى وبلىسى, 20,4 مىڭ اقمولاوبلىسى جەنە 20,3 مىڭ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى.
اقىلى قىزمەت كٶرسەتۋ شىعىندارىنىڭ كٶرسەتكٸشٸبويىنشا استانا تۇرعىندارى كٶش باستادى (ولاردىڭكٶرسەتكٸشٸ - 23,6 مىڭ تەڭگە, الماتىلىقتار - 23,2 مىڭتەڭگە).
ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا ەڭ از اقشانى قىزىلورداوبلىسىنىڭ تۇرعىندارى جۇمسايدى - 27,8 مىڭ تەڭگە, التۇتىنۋ شىعىندارى قۇرىلىمىنداعى ازىق-تٷلٸكتاۋارلارىنا شىعىنداردىڭ ەڭ تٶمەن ٷلەسٸ قاراعاندىوبلىسىنىڭ تۇرعىندارىندا - 49%. بۇل ٶڭٸردٸڭ تۇرعىندارى ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلارعا (ورتاشا قازاقستاندىق كٶرسەتكٸش 23% بولعان كەزدە 27%) جەنە اقىلى قىزمەتتەرگە (ورتاشا قازاقستاندىق كٶرسەتكٸش 21% بولعان كەزدە 24%) تۇتىنۋشىلىق قىزمەتتەرگە جۇمسالاتىن جالپى شىعىنداردىڭ ٷلەسٸن قازاقستان بويىنشا ورتاشا قاراعاندا ايتارلىقتاي كٶپ جۇمسايدى.
ازىق-تٷلٸككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن اقىلى قىزمەتتەرگە تٷركٸستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى (9,4 مىڭ جەنە 8 مىڭ) از جۇمسايدى, بۇل رەتتە ولار تۇتىنۋ شىعىندارىنداعى ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جۇمسالاتىن شىعىندار ٷلەسٸ بويىنشا كٶشباسشىلار قاتارىندا (ماڭعىستاۋ جەنە جامبىل وبلىستارىمەن بٸرگە). بۇل وبلىس 45,8 مىڭ تەڭگە كٶرسەتكٸشٸمەن جالپى تۇتىنۋشىلىق شىعىندار بويىنشا سوڭعى ورىندا تۇر.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ٷيدەن تىس تاماقتانۋ شىعىندارى 0,4% -دان (جامبىلوبلىسىندا) 8% -عا دەيٸن (استانا مەن پاۆلودار وبلىسىندا) قۇرايدى. ەل بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸش 4% -عا تەڭ. تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە ەل بويىنشا ورتاشا ەسەپپەنقازاقستاندىقتاردىڭ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا جۇمساعانشىعىندارىنىڭ 2,8% تيەسٸلٸ. ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸش - اقمولا (6,8%) جەنە سولتٷستٸك قازاقستان (6,4%) وبلىستارىندا, ەڭ تٶمەن كٶرسەتكٸش - ماڭعىستاۋ (0,6%) جەنە تٷركٸستان (0,7%) وبلىستارىندا. الكوگولدٸٸشٸمدٸكتەرگە قازاقستاندىقتار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنا ٶزبيۋدجەتٸنەن ورتا ەسەپپەن 1,3% جۇمسايدى. ەڭ جوعارىكٶرسەتكٸش - سولتٷستٸك قازاقستان جەنە شىعىس قازاقستانوبلىستارىندا (2,5%), ودان تٶمەن - ماڭعىستاۋ (0,2%), تٷركٸستان جەنە قىزىلوردا (0,3%) وبلىستارىندا.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ازىق-تٷلٸك جەنە الكوگولسٸز سۋسىندار اراسىنداقازاقستانداعى شىعىستاردىڭ ٷشتەن بٸرٸنە جۋىعى:
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ەڭ كٶپ تۇتىنىلاتىن تاماق ٶنٸمدەرٸ
تۇتىنۋ كٶلەمٸنە كەلەتٸن بولساق, ۇسب مەلٸمەتٸنشە, 2023 جىلى ەڭ كٶپ تۇتىنىلاتىن ٶنٸم ساناتى - سٷت جەنە سٷتٶنٸمدەرٸ. قازاقستاندا ورتاشا ەسەپپەن جان باسىناشاققاندا ايىنا شامامەن 19 كيلوگرامم تۇتىنادى. بۇلٶنٸمدەردٸڭ ەدەۋٸر كٸشٸ ساناتتارى - شيكٸ سٷت (بٸر ادامعا 1,1 ليتر), ايران (1 ليتر), سٷزبە جەنە قايماق (بٸر ادامعا ايىنا0,37 جەنە 0,33 كيلوگرامم).
دەرەككٶز: ۇسب
تۇتىنۋ بويىنشا ەكٸنشٸ ورىندا - بٸر ادامعا ايىنا 10 كيلوگرامعا جۋىق نان ٶنٸمدەرٸ مەن جارما ٶنٸمدەرٸ. مۇنداەڭ كٶپ قولدانىلاتىن قوسىمشا سانات - 1 سۇرىپتى ۇننانجاسالعان بيداي نانى (بٸر ادامعا ايىنا 2,4 كيلوگرامم). ودان كەيٸن - جوعارى سۇرىپتى بيداي ۇنى (1,5 كيلوگرامم), كٷرٸش (1,3 كگ), بٸرٸنشٸ سۇرىپتى بيداي ۇنى (بٸر ادامعاايىنا 1,1 كگ).
دەرەككٶز: ۇسب
نان ٶنٸمدەرٸ مەن جارمالارعا ەت (جەنە ەت ٶنٸمدەرٸ), كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەر بٸردەي كٶرسەتكٸشپەن كەلەدٸ - ولاردى جان باسىنا شاققاندا ايىنا 6,4-6,7 كيلوگراممتۇتىنادى. ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ تانىمال ەت تٷرٸ - سيىر ەتٸ, ونى بٸرادامعا ايىنا ورتاشا ەسەپپەن 2,1 كيلوگرامم تۇتىنادى. ونىڭ ارتىنان بٸر ادامعا 590 گرامم جۇمسالاتىن تارتىلعان ەت. جىلقى ەتٸ سونداي دەرلٸك مٶلشەردە تۇتىنىلادى - 560 گرامم. قوي ەتٸ 440 گرامم, تاۋىق ەتٸ 420 گرامم مٶلشەرٸندە تۇتىنىلادى. جارتىلاي ىستالعان شۇجىق 330 گرامم, قايناتىلعان شۇجىق - 220 گرامم, شوشقا ەتٸ - 270 گرامم.
دەرەككٶز: ۇسب
كٶكٶنٸستەردٸڭ ەڭ تانىمال تٷرلەرٸ (ولاردى جالپىتۇتىنۋ - بٸر ادامعا ايىنا 6,5 كيلوگرامم) - قول پيياز (ايىنا1,6 كگ), سەبٸز (ايىنا 1 كگ), ورامجاپىراق (920 گرامم), قىزاناق جەنە قييار (تيٸسٸنشە بٸر ادامعا 740 جەنە 660 گرامم).
دەرەككٶز: ۇسب
جەمٸستٸڭ ەڭ كٶپ تۇتىنىلاتىن تٷرلەرٸ (جالپى تۇتىنۋ - بٸر ادامعا ايىنا 6,4 كگ) - الما. ولاردى قازاقستاندا بٸرادامعا ايىنا 1,55 كيلوگرامم مٶلشەرٸندە تۇتىنادى. ولاردىڭ ارتىنان 1 كيلوگرامم كٶرسەتكٸشٸ بار قاربىزجٷرەدٸ. ايىنا 470 گرامم - بانان, 340 گرامم - ماندارين, 270 گرامم قاۋىن مەن جٷزٸم, 130 گرامم ٶرٸك پەن شابدالى, 120 گرامم المۇرت پەن 100 گرامم اپەلسين تۇتىنادى.
دەرەككٶز: ۇسب
ۇسب جەكە ساناتقا جاتقىزاتىن كارتوپتى ايىنا 3,7 كيلوگرامم مٶلشەرٸندە تۇتىنادى. قانت جەنە كونديتەرلٸكٶنٸمدەر - 3,5 كيلوگرامم (ونىڭ ٸشٸندە تٸكەلەي قانت - ايىناشامامەن 40% - 1,5 كگ, ودان كەيٸن شوكولاد كەمپيتتەرٸ - ايىنا 0,2 كگ).
ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ساناتتارى جەنە ٶڭٸرلەربويىنشا ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ تاماق ٶنٸمدەرٸنتۇتىنۋ
بٸر ادامنان تۇراتىن ٷي شارۋاشىلىقتارىندا تۇتىنۋورتاشا قازاقستاندىق ٷي شارۋاشىلىعىنا قاراعانداەردايىم شامامەن ەكٸ ەسە جوعارى. ەكٸ ادامنان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىقتارىندا تۇتىنۋ ورتاشا كٶرسەتكٸشتەنشامامەن ٷشتەن بٸر ەسەگە جوعارى. ٷي شارۋاشىلىعىنداعىادامدار سانىنىڭ ٶسۋٸنە قاراي تٶمەندەۋٸ جالعاسۋدا - سەبەبٸ, كٶپ جاعدايدا بٸر نەمەسە ەكٸ ادامنان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىعى - ەرەسەك ادامداردان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىعى, ال ٷش ادامنان باستاپ - بالالاردى قوساالعاندا جاسىنا بايلانىستى اناعۇرلىم از ازىق-تٷلٸكتۇتىنۋى مٷمكٸن.
دەرەككٶز: ۇسب, Freedom Finance Global مەنشٸكتٸ ەسەپتەۋلەرٸ
ٶڭٸرگە بايلانىستى ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ نەگٸزگٸساناتتارىن تۇتىنۋ ايتارلىقتاي ايىرماشىلىعى بار. ەڭكٶپ تۇتىنىلاتىن ٶنٸم تٷرٸ - سٷت جەنە سٷت ٶنٸمدەرٸ - بٸرادامعا ايىنا 18,9 كگ ورتاشا دەڭگەيدە شىمكەنت قالاسىنداايىنا 13 كيلوگرامم مٶلشەرٸندە, ال ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشاقمولا وبلىسىندا 24 كيلوگرامم مٶلشەرٸندە عاناپايدالانىلادى. ماكسيمۋم مەن مينيمۋم اراسىنداعىايىرماشىلىق - 1,85 ەسە.
استىق ٶنٸمدەرٸ مەن جارمانى استانا مەن الماتىدا ەڭاز تۇتىنادى (تيٸسٸنشە بٸر ادامعا 8,2 جەنە 8,4 كيلوگرامم). ەڭ كٶپ پايدالانۋ - تٷركٸستان وبلىسىندا, 14,4 كيلوگرامم. مينيمۋم مەن ماكسيمۋم اراسىنداعى ايىرماشىلىق - 1,77 ەسە. ەت جەنە ەت ٶنٸمدەرٸن ەڭ از شىمكەنت قالاسىندا (4,8 كگ), ەڭ كٶپ - اقمولا, اتىراۋ جەنە جەتٸسۋ وبلىستارىندا (7,8 كيلوگرامم, ايىرماشىلىق 1,62 ەسە) تۇتىنادى.
جەمٸس-جيدەكتەر مەن كٶكٶنٸستەردٸ اباي وبلىسىندا ەڭاز تۇتىنادى - ايىنا بٸر ادامعا 4,5 جەنە 4,7 كيلوگرامم. جەمٸستەردٸ ەڭ كٶپ تۇتىنۋ - استانا مەن الماتىدا (ابايوبلىسىمەن ايىرماشىلىق - 1,72 ەسە), كٶكٶنٸستەردٸ - تٷركٸستان وبلىسىندا (8,4 كگ, اباي وبلىسىمەنايىرماشىلىق - 1,79 ەسە).
كارتوپتى تۇتىنۋ ەڭ از - سول اباي وبلىسىندا - 2,4 كيلوگرامم, ەڭ كٶبٸ - باتىس قازاقستان وبلىسىندا - 4,8 كيلوگرامم. ايىرماشىلىعى - ەكٸ ەسە. قانتتى جەنەكونديتەرلٸك ٶنٸمدەردٸ تۇتىنۋ شىمكەنتتە ەڭ تٶمەن (2,7 كيلوگرامم), ەڭ جوعارى - ۇلىتاۋ وبلىسىندا (4,9 كيلوگرامم), ايىرماشىلىق - 1,82 ەسە.
2-تاراۋ. قر حالقىنا ەلەۋمەتتٸك ساۋالناما جٷرگٸزۋ
زەرتتەۋ ديزاينى جەنە ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق پورترەت
اعىمداعى تاراۋ ٷشٸن ونلاين ساۋالناما (Computer-assisted Web Interview), قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭتۇرعىندارى اراسىندا جالپى ٸرٸكتەۋ كٶلەمٸ 3001 رەسپوندەنت بولىپ تابىلادى.
رەسپوندەنتتەر سانى ەڭ كٶپ قالالار:
- الماتى: 610 رەسپوندەنت.
- استانا: 391 رەسپوندەنت.
- شىمكەنت: 330 رەسپوندەنت.
1050 مىڭنان استام تۇرعىنى بار قالالاردان 250 رەسپوندەنت قاتىستى
ساۋالناماعا 49,3% ەيەلدەر جەنە 50,7% ەركەكتەرقاتىستى. جاس بٶلٸنٸسٸ 18-54 جاس ارالىعىنداعىقاتىسۋشىلار ٷشٸن بٸركەلكٸ بولدى - 20-21%. ساۋالناماعاقاتىسۋشىلاردىڭ 18% 55 جاستان اسقان. بالالارى بارلار 43,9% جەنە بالالارى جوقتار 54,1%. ٶز تابىس دەڭگەيٸن«ۇزاق ۋاقىت پايدالانۋعا ارنالعان زاتتاردى ساتىپ الا الامىن» - 39,5% جەنە «ازىق-تٷلٸك پەن كيٸمگە اقشا جەتەدٸ»- 34.1% دەپ باعالادى. بۇل زەرتتەۋ تٷرلٸ قالالار مەن جاستوپتارىنداعى حالىقتىڭ كەڭ اۋقىمىن قامتي وتىرىپ, قازاقستان تۇرعىندارىنىڭ ٸرٸكتەمەسٸنٸڭ جالپىدەموگرافييالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك سيپاتتامالارىن بٸلدٸرەدٸ.
تاماق ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋ ورىندارى
قازاقستاندىقتار ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن كٶبٸنەسەونلاين - جەلٸلٸك سۋپەرماركەتتەردەن (76,4%), ٷيدٸڭ جانىنداعى دٷكەندەردەن (57,4%) جەنە بازارلاردا/نارىقتاردا/جەرمەڭكەلەردە (55,1%), سيرەك جاعدايدافەرمەرلەردەن/ الىپ-ساتارلاردان قولدان (8,1%) ساتىپالادى ەكەن.
ونلاين ساتىپ الۋدى رەسپوندەنتتەردٸڭ سانى ايتارلىقتاي از. وسىلايشا, سۇرالعان ەربٸر بەسٸنشٸ ادام ازىق-تٷلٸككە ماركەتپلەيستەردە جەنە ازىق-تٷلٸك جەتكٸزۋسەرۆيستەرٸندە (19,2%), ال ەربٸر ونىنشى ادام - Arbuz جەنەAirba Fresh (8,6%) سيياقتى ازىق-تٷلٸك دٷكەندەرٸندەتاپسىرىس بەرەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندەتانىمال ساتىپ الۋ ورىندارى:
جەلٸلٸك سۋپەرماركەتتەر:
- استانا مەن الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارى (تيٸسٸنشە91,3% جەنە 85,2%);
- نەكەدە تۇراتىن قازاقستاندىقتار (78,7%) جەنە ٷشادام تۇراتىن ٷي شارۋاشىلىقتارى (79,5%);
- جوعارى جەنە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيٸنگٸ بٸلٸمٸ باررەسپوندەنتتەر (تيٸسٸنشە 83,3% جەنە 89,5%);
- ماتەريالدىق جاعدايى ورتاشا نەمەسە ورتاشاجاعدايدان جوعارى رەسپوندەنتتەر (تيٸسٸنشە 82,2% جەنە82,9%).
بازارلار, نارىقتار جەنە جەرمەڭكەلەر:
- رەسپوندەنتتەردٸڭ ەڭ جاس توبى - 55 جاس جەنە ودانجوعارى (68,3%);
- الماتى قالاسى (59,6%), شىمكەنت قالاسى (61,6%) جەنە حالقى 50 مىڭنان 100 مىڭعا دەيٸنگٸ قالالار (65,1%) تۇرعىندارى;
- 4 جەنە 6 ادام مٶلشەرiندەگi ٷي شارۋاشىلىقتارى(تيiسiنشە 59,9% جەنە 62%).
ٷيدٸڭ جانىنداعى دٷكەندەر:
- حالقى 100 مىڭنان 250 مىڭعا دەيiنگi قالالار (64,1%);
- ماتەريالدىق جاعدايى ورتاشادان تٶمەنرەسپوندەنتتەر (61,9%).
ساتىپ الۋ جيٸلٸگٸ
رەسپوندەنتتەر كٷندەلٸكتٸ نەگٸزدە ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنكٶبٸنەسە ٷيدٸڭ جانىنداعى دٷكەندەردەن ساتىپ الادى (54%). اپتاسىنا 1-2 رەت كٶبٸنەسە بازارلاردا/نارىقتاردا/جەرمەڭكەلەردە (39,2%), فەرمەرلەردەن/ الىپ-ساتارلاردان قولدان (38,5%), مامانداندىرىلعان دٷكەندەردەن (37,4%), جەلٸلٸك سۋپەرماركەتتەردەن (36,8%) جەنە جەلٸلٸك ەمەس ٶزٸنە-ٶزٸ قىزمەت كٶرسەتۋ دٷكەندەرٸنەن (31,6%) ساتىپ الادى.
ازىق-تٷلٸكتٸ وفلاين ساتىپ الۋعا قاراعاندا ونلاين-ساتىپ الۋلار سيرەك جاسالادى. وسىلايشا, رەسپوندەنتتەرازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن بٸرنەشە اپتادا بٸر رەت ونلاين ساتىپالادى, بۇل رەتتە ماركەتپلەيستەردە ساتىپ الاتىنرەسپوندەنتتەردٸڭ ٷلەسٸ ازىق-تٷلٸك دٷكەندەرٸندەگٸ ٶنٸمدەرگەتاپسىرىس بەرەتٸندەرگە قاراعاندا ايتارلىقتاي كٶپ - 29,9% -دان 38%.
سۋپەرماركەتتەردەن ساتىپ الاتىن قازاقستاندىقتاركٶبٸنەسە اتالعان ساناتتاعى ٶنٸمدەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸن سولجەردەن ساتىپ الادى, ەڭ الدىمەن سول جەردەن بالىق جەنەتەڭٸز ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الادى. ٷيدٸڭ جانىنداعى دٷكەندەرگەرەسپوندەنتتەر كٶبٸنەسە كٷندەلٸكتٸ سۇرانىسقا يە تاۋارلارعا, اتاپ ايتقاندا نان جەنە نان-توقاش ٶنٸمدەرٸنە بارادى.
رەسپوندەنتتەر ەت, قۇس, بالىق جەنە تەڭٸز ٶنٸمدەرٸنكٶبٸنەسە بازارلاردان/نارىقتاردان/جەرمەڭكەلەردەن نەمەسەمامانداندىرىلعان دٷكەندەردەن ساتىپ الادى, ەرٸبٸرٸنشٸسٸن فەرمەرلەردەن قولدان جيٸ ساتىپ الادى. وسىعانۇقساس جاعداي كٶكٶنٸس/جەمٸس-جيدەك جاعدايىندا دا ولاردىكٶبٸنەسە بازارلاردان نەمەسە فەرمەرلەردەن ساتىپ الادى. ونلاين ساتىپ الىناتىن ەڭ تانىمال تاۋار شاي/كوفە بولىپتابىلادى, وعان كٶبٸنەسە ماركەتپلەيستەردە تاپسىرىسبەرٸلەدٸ.
تاماق ٶنٸمدەرٸنە اي سايىنعى شىعىندار
ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنەن استامىازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋعا جۇمسالعان اي سايىنعىشىعىندارىنىڭ سوماسىن كٶرسەتتٸ (72,8%). ساۋالناماعاقاتىسقان ەربٸر تٶرتٸنشٸ ادام (24,3%) جاۋاپ بەرۋگەقينالدى.
اي سايىنعى ساتىپ الۋدىڭ ورتاشا چەگٸ 113 870 تەڭگەنٸ قۇرايدى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 27,3% -ىندا ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋعا جۇمسالاتىن اي سايىنعىشىعىندار 50 000 تەڭگەنٸ جەنە ودان از, 25,9% -دا - 75 001-100 000 تەڭگەنٸ قۇرادى.
ساۋالناماعا قاتىسقان ەربٸر بەسٸنشٸ ادام ازىق-تٷلٸكساتىپ الۋعا 100 001-150 000 تەڭگەدەن (17,2%), ال ەربٸرونىنشى 50 001-75 000 تەڭگە (12%) نەمەسە 150 001-200 000 تەڭگە (10,4%) بٶلەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندەتاماق ٶنٸمدەرٸنە اي سايىنعى شىعىندار:
2.2 تاماق ٶنٸمدەرٸن تاڭداۋ فاكتورلارى
قازاقستاندىقتاردىڭ تٶرتتەن ٷش بٶلٸگٸنەن استامى ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋ كەزٸندە جارامدىلىق مەرزٸمٸ مەن باعاسىنا (تيٸسٸنشە 79,1% جەنە 76,4%) نازار اۋدارادى. جارامدىلىق مەرزٸمٸنە كٶبٸنەسە ەيەلدەر (82,3%), جوعارىبٸلٸمٸ بار (81,8%), نەكەدە تۇرعان (82,2%) جەنە ٷش ادامدىق(82,6%) ٷي شارۋاشىلىقتارى رەسپوندەنتتەردٸڭ ەڭ جاس توبى(83,8%) قارايدى. باعانىڭ 45-54 جاستاعى رەسپوندەنتتەرٷشٸن مەنٸ بار (84,5%), تابىسى ورتاشادان تٶمەن (81,5%).
رەسپوندەنتتەردٸڭ جارتىسىنان ازى (45%) ساتىپالىناتىن ٶنٸمدەردٸڭ قۇرامىن وقيدى, كٶبٸنەسە ولارەيەلدەر (49%), 55 جاستان جوعارى رەسپوندەنتتەر (49,5%), جوعارى بٸلٸمٸ بار (49,8%), ورتاشا تابىس دەڭگەيٸ بار ادامدار (49,6%).
سۇرالعانداردىڭ ٷشتەن بٸرٸ ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋكەزٸندە ونىڭ دەمدٸك قاسيەتتەرٸن, يٸسٸن, تٷسٸ مەن كونسيستەنتسيياسىن (32,5%) ەسكەرەدٸ. ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنتاڭداۋدىڭ توپ-5 فاكتورىن جەڭٸلدٸكتەردٸڭ, ناۋقانداردىڭنەمەسە بونۋستىق ۇسىنىستاردىڭ بولۋى تۇيىقتايدى(32,2%).
بۇل فاكتور رەسپوندەنتتەردٸڭ ەڭ جاس توبى (37,3%), جەسٸرلەر (44,2%) ٷشٸن, سونداي-اق ماتەريالدىق جاعدايىورتاشادان تٶمەن (36,8%) ادامدار ٷشٸن ماڭىزدى.
رەسپوندەنتتەردٸ ٶنٸمنٸڭ سىرتقى كٶرٸنٸسٸ, اتاپايتقاندا قاپتاما ماتەريالى مەن ديزاينى (5,3%) ەڭ از الاڭداتادى ەكەن.
ٶندٸرۋشٸ تۋرالى اقپارات
ەربٸر ونىنشى قازاقستاندىق عانا ازىق-تٷلٸكٶندٸرۋشٸ تۋرالى اقپاراتقا نازار اۋدارادى (11,7%). ولاردىڭ جارتىسىنان استامى ٷشٸن قاراستىرىلىپ وتىرعانٶنٸمدٸ قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸ بٸلۋ ماڭىزدى (57,8%), بۇلفاكتور كٶبٸنەسە ەلوردا تۇرعىندارى ٷشٸن ماڭىزدى (73,8%).
سۇرالعانداردىڭ 44,8% -ى ٷشٸن تاۋار ٶندٸرەتٸن ەل ماڭىزدى ەمەس, ناقتى ٶندٸرۋشٸنٸڭ عانا ماڭىزى بار. بۇلفاكتور حالقى 100 مىڭنان 250 مىڭعا دەيٸنگٸ قالالاردىڭتۇرعىندارى ٷشٸن كٶبٸنەسە ماڭىزدى.
شەتەلدٸك ٶندٸرۋشٸ تۋرالى اقپارات سۇرالعانداردىڭ17,3% ٷشٸن عانا ٶزەكتٸ.
ساتىپ الۋ جيٸلٸگٸ
ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭجارتىسىنان استامى كٷندەلٸكتٸ نەگٸزدە (33,1%) نەمەسەاپتاسىنا 3-5 رەت (20,5%) قازاقستاندىق ازىق-تٷلٸكٶنٸمدەرٸن ساتىپ الادى. ەربٸر ونىنشى رەسپوندەنت سۇراققاجاۋاپ بەرە المادى (9,8%). رەسپوندەنتتەردٸڭ تەك 1% -ى عاناوتاندىق ٶندٸرٸستٸڭ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ساتىپ المايدى.
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندەرەسپوندەنتتەردٸڭ ەڭ جاس توبى - 55 جاس جەنە ودان جوعارى - جەنە 50 مىڭنان 100 مىڭعا دەيٸن حالقى بار تۇرعىنداراپتاسىنا 1-2 رەت (تيٸسٸنشە 28,2% جەنە 31,9%) ازىق-تٷلٸكساتىپ الۋلاردى جيٸ جاسايتىنى, ال وسىنداي جيٸلٸكپەنساتىپ الۋلاردى نەعۇرلىم سيرەك جاسايتىنى - جاستار(18,2%).
قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ تاماق ٶنٸمدەرٸنەقاناعاتتانۋشىلىق
زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ پروتسەسٸندە رەسپوندەنتتەر 4 بالدىقشكالا بويىنشا قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭساپاسىن باعالادى, مۇندا:
• 1 – «مٷلدەم كٶڭٸلٸم تولمايدى»;
• 2 – «كٶبٸنە كٶڭٸلٸم تولمايدى»;
• 3 – «كٶبٸنە كٶڭٸلٸم تولادى»;
• 4 – «تولىقتاي كٶڭٸلٸم تولادى»
العاشقى ەكٸ باعانىڭ جيىنتىق نەتيجەسٸ Bottom 2 Boxكٶرسەتكٸشٸمەن كٶرسەتٸلگەن جەنە قازاقستاندىق ٶنٸمنٸڭ ساپاسىنا قاناعاتتانبايتىندىعىن بٸلدٸرەدٸ.
كەرٸسٸنشە 3 جەنە 4 باعالاردىڭ سوماسىرەسپوندەنتتەردٸڭ قاناعاتتانعاندىعىن بٸلدٸرەدٸ جەنە Top 2 Box رەتٸندە بەلگٸلەنگەن.
بارلىق سانامالانعان ساناتتار بويىنشا Top 2 Box-تىڭ ورتاشا مەنٸ ۆاتەرسىزىق بولدى, ول رەسپوندەنتتەر وتاندىق ٶندٸرٸس ٶنٸمدەرٸنٸڭ قانداي ساناتتارىمەن ەڭ از قاناعاتتاندىرىلعانىن انىقتايدى.
وسىلايشا, ساۋالناماعا سەيكەس, زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلار كٷندەلٸكتٸ سۇرانىس ٶنٸمدەرٸنٸڭ باسىم بٶلٸگٸنە (93,9% -96,3%) قاناعاتتانعان جەنە قازاقستاندا ٶندٸرٸلگەن سۋسىنداردىڭ (الكوگولدٸ/الكوگولسٸز, شاي/كوفە), ٸرٸمشٸك پەن شۇجىقتىڭ ساپاسىنا, سونداي-اق بالىق جەنە تەڭٸز ٶنٸمدەرٸنە كٶڭٸلدەرٸ تولمايدى.
تۇتىنۋ درايۆەرلەرٸ
قازاقستاندىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋدىڭ توپ-3 درايۆەرٸ ٶندٸرۋشٸلەرگە سەنٸم (42,7%), وتاندىق/قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸ قولداۋ (39,4%) جەنە تارتىمدى باعا(37,4%) بولىپ تابىلادى. تۇتىنۋشىلار باسقا ٶندٸرٸسٶنٸمدەرٸنٸڭ بولماۋىنان (9,3%) جەنە مەمست-قا, ٶندٸرٸسستاندارتتارىنا (9,2%) سەيكەس كەلۋٸنەن قازاقستاندىقٶنٸمدەردٸ ەڭ از تاڭدايدى.
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندەتۇتىنۋ درايۆەرلەرٸ:
ٶندٸرۋشٸگە سەنەمٸن - ٷش ادامنان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىقتارى (47,6%), ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندارجەنە فريلانسپەن جۇمىس ٸستەيتٸندەر (51%);
وتاندىق/قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸ قولدايمىن - ەيەلدەر (43,5%), التى ادامنان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىقتارى (45,7%), جوعارى بٸلٸمدٸ رەسپوندەنتتەر(42,7%);
تارتىمدى باعا - 35-44 جاستاعى رەسپوندەنتتەر (42,2%), ەرلەر (40,6%), ەكٸ ادامنان تۇراتىن ٷي شارۋاشىلىقتارى(42,5%), زەينەتكەرلٸك جاستاعى نەمەسە مٷگەدەكتٸك مەرتەبەسٸبار رەسپوندەنتتەر (44,3%), جالدامالى جۇمىس ٸستەيتٸن(40,7%)
جوعارى ساپا - 18-24 جاستاعى رەسپوندەنتتەر (26,9%), ەلوردا تۇرعىندارى (27,9%);
زيياندى قوسپالار جوق (مىسالى, گما, كونسەرۆانتتار, انتيبيوتيكتەر, بوياعىشتار جەنە ت.ب.) - 55 جاستان جوعارىرەسپوندەنتتەر (23%), بالالارمەن تۇراتىن شىمكەنت تۇرعىندارى (23,5%), زەينەتكەرلٸك جاستاعى نەمەسەمٷگەدەكتٸك مەرتەبەسٸ بار رەسپوندەنتتەر (24,1%) جەنەكەسٸپكەرلەر (24,7%);
«حاليال» سەرتيفيكاتسيياسىنىڭ بولۋى - 34 جاسقادەيٸنگٸ رەسپوندەنتتەر – (18-24 - 31,5%, 25-34 - 23,9%), حالقى 100 مىڭعا دەيٸنگٸ قالالاردىڭ تۇرعىندارى (26,1%), ٷلكەن ٷي شارۋاشىلىقتارى (5 ادام - 25,4%, 6 ادام -37,8%) (27,5%), كوللەدجدەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ جۇمىس ٸستەيتٸنجەنە جۇمىس ٸستەمەيتٸن وقۋشىلارى (28,9% جەنە 35,7%), كەسٸپكەرلەر جەنە دەكرەتتٸك دەمالىستاعى (27,1% جەنە27,2%), تابىس دەڭگەيٸ جوعارى رەسپوندەنتتەر (33,5%).
تۇتىنۋ كەدەرگٸلەرٸ
قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنتۇتىنۋدىڭ نەگٸزگٸ كەدەرگٸلەرٸ تاۋارلاردىڭ شەكتەۋلٸاسسورتيمەنتٸ (21,7%), ٶنٸمدەردٸڭ تٶمەن ساپاسى (17%) جەنە تارتىمسىز باعا (16,1%) بولدى, سوڭعىسى كٶبٸنە جوعارى بٸلٸمٸ بار رەسپوندەنتتەر ٷشٸن (25,6%) ٶزەكتٸ بولدى.
وتاندىق ٶنٸم ساتىپ المايتىن رەسپوندەنتتەردٸڭباسىم بٶلٸگٸ, ال بۇل ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭجارتىسىنا جۋىعى - 41,3% سۇراققا جاۋاپ بەرۋگەقينالعانىن اتاپ ٶتكەن جٶن.
ساۋالناماعا قاتىسقان ەربٸر ونىنشى ادامقازاقستاندىق ٶنٸمدەردٸ ولاردىڭ ٶزدەرٸ باراتىندٷكەندەردە بولماۋى سەبەبٸنەن ساتىپ المايدى ەكەن (9,9%), بۇل تۋرالى تٶرت ادامنان تۇراتىن ٷي شارۋاشىلىعى باررەسپوندەنتتەر (21,6%) باسقالارعا قاراعاندا جيٸ ايتقان.
قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ تاماق ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋشارتتارى
رەسپوندەنتتەر قازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ ٶنٸمدەرٸن ساتىپالۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋعا دايىن بولعان 3 شارتتىڭٸشٸنە ٶنٸمدەرگە باعانىڭ تٶمەندەۋٸ (33,4%), ساپانىڭجاقسارۋى (28,6%) جەنە ولاردىڭ رەسپوندەنتتەر باراتىندٷكەندەردە بولۋى (27,3%) كٸردٸ.
ساۋالناماعا قاتىسقان ەربٸر تٶرتٸنشٸ ادام, ەگەراسسورتيمەنت كەڭەيسە (23,8%), وتاندىق ٶنٸم ساتىپ الۋىمٷمكٸن.
رەسپوندەنتتەردٸڭ قازاقستاندىق ٶنٸمدەردٸ ساتىپ الۋشەشٸمٸنە ەڭ از ەسەر ەتەتٸن كٶرسەتكٸش «حاليال»سەرتيفيكاتىنىڭ بولۋى (6,7%) جەنە ٶنٸمدەردٸڭ ٶندٸرٸسستاندارتتارىنا سەيكەستٸگٸ (7,5%) بولدى.
ساتىپ الۋ جيٸلٸگٸ
قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ اپتاسىنا 1-2 رەت(27%), بٸرنەشە اپتادا بٸر رەت (16,9%) نەمەسە ايىنا بٸر رەتنەمەسە سيرەك (17,3%) ازىق-تٷلٸك ساتىپ الادى. ەربٸرونىنشى رەسپوندەنت (12,1%) سۇراققا جاۋاپ بەرە المادى. رەسپوندەنتتەردٸڭ 3,6% -ى عانا شەتەلدٸك ٶندٸرٸستەگٸ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ساتىپ المايدى.
جاسى بٶلٸنٸسٸندە كٷندەلٸكتٸ نەمەسە اپتاسىنا 3 رەتساتىپ الاتىندار اراسىندا 34 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار, اپتاسىنا 1-2 رەت ساتىپ الاتىندار اراسىندا ورتا جاستاعىرەسپوندەنتتەر باسىم ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ (30,6%), بٸرنەشەاپتادا بٸر رەت, ايىنا بٸر رەت نەمەسە سيرەك ساتىپ الاتىندار- رەسپوندەنتتەردٸڭ ەڭ جاس توبى (تيٸسٸنشە 23% جەنە 21,6%), ياعني جاس ۇلعايعان سايىن قاراي ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋ سيرەكجٷرگٸزٸلەدٸ.
شەتەلدٸك ٶندٸرٸستٸڭ تاماق ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋدرايۆەرلەرٸ
جوعارى ساپا (45,4%), تارتىمدى باعا (34,9%) جەنەٶندٸرۋشٸگە سەنٸم (29,1%) شەتەلدٸك ٶندٸرٸستٸڭ تاماقٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋدىڭ توپ-3 درايۆەرٸ بولىپ تابىلادى. تۇتىنۋشىلار «حاليال» سەرتيفيكاتىنىڭ بولۋىنابايلانىستى يمپورتتىق ٶنٸمدەردٸ ەڭ از تاڭدايدى (7%).
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندەتۇتىنۋ درايۆەرلەرٸ:
جوعارى ساپا - 25-34 جاستاعى رەسپوندەنتتەر (50,9%), ەلوردا تۇرعىندارى (50,6%), ٶز بالالارىمەن جەنەاتا-انالارىمەن (56,1%) جەنە اتا-انالارىمەن (50,8%), كەسٸپكەرلەر (54,8%), ورتاشا جەتٸستٸك دەڭگەيٸ (48,9%);
تارتىمدى باعا - ازاماتتىق نەكەدە تۇرعاندار (41,5%), ٷش ادامنان تۇراتىن ٷي شارۋاشىلىقتارى (40,2%), زەينەتكەرلٸك جاستاعى نەمەسە مٷگەدەكتٸك مەرتەبەسٸ بارجۇمىس ٸستەمەيتٸن رەسپوندەنتتەر (43,5%);
ٶندٸرۋشٸلەرگە سەنەمٸن - حالقى 250 مىڭ ادامناناساتىن قالالاردىڭ تۇرعىندارى. (33,2%), ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەنقامتىعاندار جەنە فريلانستا جۇمىس ٸستەيتٸندەر (35,1%);
جەڭٸلدٸكتەردٸڭ, ناۋقانداردىڭ نەمەسە بونۋستىقۇسىنىستاردىڭ بولۋى - حالقى 100 مىڭنان 250 مىڭعادەيٸن (29,5% مىڭعا دەيٸن) قالالاردىڭ تۇرعىندارى, جەسٸرلەر (36,3%), تٶرت ادامنان تۇراتىن ٷيشارۋاشىلىقتارى (29,1%), زەينەتكەرلٸك جاستاعى نەمەسەمٷگەدەكتٸك مەرتەبەسٸ بار (36%) جۇمىس ٸستەيتٸنرەسپوندەنتتەر;
«حاليال» سەرتيفيكاتسيياسىنىڭ بولۋى - جاستار(12,7%), حالقى 100 مىڭعا دەيٸنگٸ قالالاردىڭ تۇرعىندارى(14,6%), ٷلكەن ٷي شارۋاشىلىقتارى (5 ادام -14,6%, 6 ادام-13,3%), باستاۋىش جەنە تولىق ەمەس ورتا بٸلٸمٸ بار (11,3%), كوللەدجدەر مەن ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ جۇمىس ٸستەمەيتٸنوقۋشىلارى (15,3%), ۋاقىتشا جۇمىسسىزدار (11%) جەنە دەكرەتتٸك دەمالىستاعىلار (11,1%), تابىسى جوعارى جەنە ورتاشادان جوعارى تابىسى بار رەسپوندەنتتەر (15,6% جەنە 11,1%).
قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ۇسىنىمى جەنەقولداۋى
قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸقازاقستاندىق ٶندٸرٸستٸڭ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ۇسىنادى(86% -ى – ەرينە يە - 40,7%, كٶبٸنە يە - 45,3%). سۇرالعانداردىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنەن استامى بيۋدجەت قاراجاتىنان وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا دايىن(70,2% - ەرينە يە - 30,8%, كٶبٸنە يە - 39,4%), ال رەسپوندەنتتەردٸڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸ عانا (37% - ەرينە يە - 11,7%, كٶبٸنە يە - 25,4%).
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق توپتار بٶلٸنٸسٸندە وتاندىقٶندٸرٸستٸڭ تاماق ٶنٸمدەرٸ ٷشٸن بەس (تيٸسٸنشە 46,8%, 33,9% جەنە 51,4%), التى جەنە ودان دا كٶپ ادامنان (18,5%, 43,1% جەنە 16,6%), سونداي-اق ەڭ جوعارى تابىستىرەسپوندەنتتەردەن (60%, 46,4% جەنە 28,8%) ٷلكەن ٷيشارۋاشىلىقتارىن ۇسىنۋعا, قولداۋعا جەنە تٶلەۋگە بٸرشامادايىن ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
قازاقستاندىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرۋشٸلەردٸ بٸلۋ
ەڭ تانىمال قازاقستاندىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرۋشٸلەرسۋلتان (83,1%), راحات (Lotte 82,4%) جەنە تسەسنا (80,2%) بولدى, ولاردى رەسپوندەنتتەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ بٸلدٸ. توپ-5-تٸكتٸ Foodmaster (73,9%) جەنە كۋبلەي (68,3%) تۇيىقتايدى. ەڭ از تانىلاتىن كومپانييالار زەنچەنكو ي ك (كٶبٸنەسە سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸ, پەتروپاۆل قالاسى) (22,2%) جەنە ليدەر-2010 (سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸ, رۋدنىي قالاسى) (24,1%) بولدى.
ەلەۋمەتتٸك-دەموگرافييالىق سيپاتتامالار بٶلٸنٸسٸندە35-54 جاس ارالىعىنداعى ەيەلدەر, رەسپوندەنتتەر, سونداي-اقەلوردا مەن الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارىكومپانييالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸن باسقا توپتاردان جيٸبٸلەتٸندٸگٸ ايتىلعان.
قازاقستاندىق ازىق-تٷلٸك ٶندٸرۋشٸلەرگە دەگەن سەنٸم
ساۋالناماعا سەيكەس, رەسپوندەنتتەردٸڭ قازاقستاندىقكومپانييالارعا دەگەن سەنٸم دەڭگەيٸ ايتارلىقتايجوعارى. مەسەلەن, Top 2 Box كٶرسەتكٸشٸ («سەنٸمبٸلدٸرۋشٸلەر» جەنە «تولىق سەنٸم بٸلدٸرۋشٸلەر» ٷلەسٸنٸڭسوماسى) 74,4% -95,5% شەگٸندە ٶزگەرەدٸ, ال ول بويىنشاورتاشا مەن 93,3% قۇرادى.
ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ ەڭ كٶپ سەنٸم دەڭگەيٸبار 5 كومپانييانىڭ قاتارىنا الەكس (95,5%), ارال تۇز (94,5%), راحات (Lotte 93,3%), سۋلتان (93,1%) جەنە تسەسنا (93,1%) كٸردٸ, سوڭعى ٷش كومپانييا قازاقستاندىق ەڭ تانىمالٶندٸرۋشٸلەر بولىپ تابىلادى.
رەسپوندەنتتەر ەڭ از سەنەتٸن الكوگولدٸ ٸشٸمدٸكتەردٸوتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر – تۋرگەن (74,4%), حاوما (74,4%)جەنە Bacchus (76,1%) بولىپ شىقتى.
ونلاين دٷكەندەردەن ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋ جيٸلٸگٸ
رەسپوندەنتتەر ونلاين-دٷكەندەردە ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋجيٸلٸگٸ بويىنشا بىلايشا بٶلٸندٸ: 28% ساتىپ الۋدىاپتاسىنا 1-2 رەت, 27,2% - ايىنا بٸر رەت نەمەسە سيرەكجاسايدى. تاعى 25,2% بٸرنەشە اپتادا بٸر رەت ساتىپ الۋدىجٶن كٶرەدٸ. ونلاين ساتىپ الۋلارمەن سالىستىرعاندا, ونلاين ساتىپ الۋلار ەلٸ دە سيرەك جاسالۋدا.
ونلاين دٷكەندەردٸ قالاۋشىلار
ونلاين-دٷكەندەر اراسىندا ابسوليۋتتٸك كٶشباسشىMagnum Go (67%) بولىپ تابىلادى. العاشقى 5 ونلاين دٷكەنگە تەك الماتى قالاسىندا عانا جۇمىس جاسايتىنArbuz (34,4%) جەنە Airba Fresh (26,9%), Choco (17%), ۆكۋسمارت جەنە Clevermarket.kz (ەربٸر جاعدايدا 9,6%) كٸردٸ.
رەسپوندەنتتەر اراسىندا ەڭ از تانىمال Instashop(4,6%) جەنە ٶنٸمدەردٸ Tele 2 قوسىمشاسى ارقىلى جەتكٸزۋ(3,8%) بولدى.
Magnum Go-دا ونلاين ٶنٸمدەرگە ورتا جاستاعىرەسپوندەنتتەر (72,1%), Arbuz-دا 25-34 جاستاعىرەسپوندەنتتەر (43,2%), ال Airba Fresh-تە 18-24 جاستاعى ەڭجاس توپ (37,1%) تاپسىرىس بەرەدٸ. 45-54 جاستاعىرەسپوندەنتتەر, سونداي-اق باسقالاردان دا جيٸClevermarket.kz (17,6%) جەنە ليدەردە (12,7%) تاپسىرىستارجاسايدى.
ونلاين دٷكەندەرٸنٸڭ سيپاتتامالارى
تۇتىنۋشىلار Arbuz.kz سايتىن جەتكٸزۋ ۋاقىتىن تاڭداۋمٷمكٸندٸگٸ بار ٶنٸمگە تاپسىرىس بەرەتٸن ىڭعايلى ٸزدەۋجٷيەسٸ بار ينتەرنەت-دٷكەن رەتٸندە قابىلدايدى.
Choco ريادوم جەتكٸزۋ سەرۆيسٸنە ٶنٸمدەردٸ جىلدامجەتكٸزۋ جەنە بونۋس جٷيەسٸنٸڭ نەمەسە كەشبەكتٸڭ بولۋىسيياقتى سيپاتتامالار تەن.
Magnum Go تۇتىنۋشىلاردا ٶنٸمنٸڭ تارتىمدىباعاسىمەن جەنە بونۋس جٷيەسٸ نەمەسە كەشبەك بار بولۋىمەنبايلانىستىرىلادى.
Magnum Go-نى قوسپاعاندا, بارلىق اتالعانونلاين-دٷكەندەردٸ «جاقسى ٶنٸم ساپاسىمەن»بايلانىستىرادى.
ونلاين ساتىپ الۋدى تاڭداۋ سەبەپتەرٸ
ٶنٸمدەردٸ ونلاين-ساتىپ الۋدى تاڭداۋدىڭ نەگٸزگٸسەبەپتەرٸ:
- ۋاقىتتى ٷنەمدەۋ - رەسپوندەنتتەردٸڭ 53,1% ٷشٸن ەڭماڭىزدى فاكتور, ەركەكتەرگە قاراعاندا ەيەلدەر (57,5%) جيٸايتادى (48,8%);
- كۋرەرمەن قولايلى جەتكٸزۋ - ساتىپ الۋشىلاردىڭ48,2%, ەسٸرەسە ەيەلدەر ٷشٸن (54,7%) ماڭىزدى;
- ٷلكەن كٶلەمدەر مەن اۋىر تاۋارلارعا تاپسىرىسبەرۋدٸڭ قولايلىلىعى رەسپوندەنتتەردٸڭ 44,5%, نەگٸزٸنەنەيەلدەر ٷشٸن (52,1%) ماڭىزدى.
- دٷكەنگە شىعۋ قاجەتتٸلٸگٸنٸڭ بولماۋى - 40,2%, ەركەكتەرمەن سالىستىرعاندا (38,1%) ەيەلدەردٸ (42,4%) جيٸتارتادى.
- جەڭٸلدٸكتەردٸڭ, ناۋقاندار مەن بونۋستاردىڭ بولۋى- رەسپوندەنتتەردٸڭ 31,1%, ەسٸرەسە ەيەلدەر ٷشٸن (34,6%) ماڭىزدى فاكتور.
جاس توپتارى بٶلٸنٸسٸندەگٸ ونلاين ساتىپ الۋ كەدەرگٸلەرٸ
ونلاين ساتىپ الۋداعى ەڭ جيٸ كەزدەسەتٸن پروبلەماٶنٸمنٸڭ جارامدىلىق مەرزٸمٸن, تٷسٸ مەن سىرتقى تٷرٸن(37,2%) تەكسەرۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ بولماۋى بولىپ تابىلادى.
كٶبٸسٸ ونلاين-دٷكەندەردەگٸ تاۋارلاردىڭ ساپاسىناسەنبەيدٸ (30,4%). ەدەتتەگٸ دٷكەندەرمەن سالىستىرعانداجوعارى باعالار رەسپوندەنتتەردٸڭ 20,3%-ىنا كەدەرگٸ بولىپتابىلادى. كەيبٸرەۋلەرگە ازىق-تٷلٸككە ونلاين (17,8%) قالايتاپسىرىس بەرۋ كەرەكتٸگٸن تٷسٸنۋ قيىن, ال باسقالارىناتاۋارلاردى اۋىستىرۋ نەمەسە قايتارۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭجوقتىعى ۇنامايدى (16,5%).
جاس توپتارى بٶلٸنٸسٸندە «ىڭعايسىز جەتكٸزۋ» جاستاراراسىندا «ونلاين تاپسىرىس بەرە الماۋى», ال 25-34 جاسارالىعىنداعى رەسپوندەنتتەر اراسىندا «ازىق-تٷلٸكتەردٸاۋىستىرۋ نەمەسە قايتارۋ مٷمكٸندٸگٸنٸڭ بولماۋى» ەڭ جيٸ 5 كەدەرگٸدەن ىعىستىرىلدى. بۇل رەتتە ىڭعايسىز جەتكٸزۋ 35-44 جاستاعى رەسپوندەنتتەردٸ كٶبٸرنە الاڭداتپادى. قالعان توسقاۋىلداردىڭ ٸشٸندە «تاۋارلاردىڭ شەكتەۋلٸ تٷرلەرٸ»جاستاردى كٶبٸرەك تولعاندىردى.
3-تاراۋ. نەگٸزگٸ قورىتىندىلار
سوڭعى بەس جىلداعى تاماق ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋداعى ٶزگەرٸستەر
سوڭعى بەس جىلدا قازاقستاندا ەرتٷرلٸ ساناتتاعى ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋ ەرتٷرلٸ باعىتتاعى ديناميكانىكٶرسەتتٸ. جۇمىرتقا مەن ەتتٸ تۇتىنۋ تيٸسٸنشە 4% -عا جەنە1,5% -عا ٶستٸ. كەرٸسٸنشە, سٷت جەنە سٷت ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋ10% -عا, كٶكٶنٸستەر, نان-توقاش ٶنٸمدەرٸ, جارمالار, مايلار 9% -عا, كارتوپ 7% -عا تٶمەندەگەنٸ بايقالدى. بالىق پەن تەڭٸز ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋ 4% -عا تٶمەندەدٸ. سونىمەن قاتار, جەمٸس-جيدەك, قانت جەنە كونديتەرلٸك ٶنٸمدەردٸ تۇتىنۋشامامەن بەس جىل بۇرىنعى دەڭگەيدە قالدى. ازىق-تٷلٸكٶنٸمدەرٸنٸڭ كٶپشٸلٸگٸن تۇتىنۋدىڭ شىڭى 2020 جىلعا كەلدٸ, ودان كەيٸن 2021 جىلى قۇلدىراۋ بولدى, ال 2022 جىلىبارلىق دەرلٸك ٶنٸمدەر بويىنشا تۇتىنۋدىڭ ەڭ تٶمەندەڭگەيٸ بايقالدى. ەڭ ٸرٸ 5 ساناتتىڭ ٸشٸندە ٶسٸمدٸك مايىندا(جىلىنا 11%) جەنە تاعامدىق قوسالقى ٶنٸمدەرمەن (8%) 2019 جىلدان باستاپ ەڭ ٷزدٸك ورتاشا جىلدىق ٶسۋ قارقىنىبار. ەڭ از ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمدەردٸڭ ٶسۋ قارقىنى ەڭ جوعارى, مىسالى, قاتتى سٷتتە - 27%. بارلىق ٶندٸرٸستٸك كٶلەمنٸڭجارتىسىن الاتىن جۇقا تارتىلعان ۇن توقىراۋدا جەنەجىلىنا ورتاشا ٶسٸمنٸڭ 1% -ىن عانا كٶرسەتتٸ.
قازاقستانعا يمپورتتىڭ ٷردٸستەرٸ
2024 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا قازاقستانعا ازىق-تٷلٸك يمپورتى ەرتٷرلٸ ساناتتار بويىنشا ٶسۋ مەن قۇلدىراۋدىڭ ٷيلەسٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتتٸ. اتاپ ايتقاندا, قانتيمپورتى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 84% -عا ۇلعايىپ, جالپى قۇنى 208 ميلليون اقش دوللارىن قۇراپ وتىر. بۇلٶسٸم نەگٸزٸنەن رەسەي مەن بەلارۋستەن كەلەتٸن يمپورتقابايلانىستى بولدى, بۇل 2024 جىلعى جالپى كٶلەم 2023 جىلعى دەڭگەيدەن اسىپ تٷسۋٸ مٷمكٸن دەپ بولجايدى. كەرٸسٸنشە, مينەرالدى جەنە گازدالعان سۋلاردىڭ يمپورتى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 22% -عا تٶمەندەدٸ, بۇل رەتتەيمپورت 59,8 ميلليون اقش دوللارىن قۇرادى, بۇل جالعاسىپوتىرعان تٶمەندەۋدٸ كٶرسەتەدٸ. تسيترۋستىق, ەسٸرەسە قىتاي, پەكٸستان جەنە تٷركييادان كەلەتٸن مانداريندەر يمپورتى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن ٷشتەن بٸرٸنە ارتتى, بۇل وسى ٶنٸمدەرگە دەگەن سۇرانىستىڭ ٶسٸپ كەلە جاتقانىنكٶرسەتەدٸ.
ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ماۋسىمدىق اۋىتقۋىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلار
قازاقستانداعى تاماق ٶنٸمدەرٸ باعاسىنىڭ ماۋسىمدىق اۋىتقۋىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلار ٶندٸرٸستٸڭ ماۋسىمدىلىعى, يمپورت ٷلگٸلەرٸ جەنە ٶڭٸرلٸك كليماتتىق جاعدايلار بولىپ تابىلادى. جىلدىڭ باسىندا, ەسٸرەسە قاڭتاردا تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋدٸڭ ايتارلىقتاي تٶمەندەۋٸمەن, ٶندٸرٸستٸڭ ماۋسىمدىلىعى ايقىن بايقالادى, ودان كەيٸن اقپاندا ستاندارتتى دەڭگەيگە قايتا ورالۋ قاجەت. سونداي-اق, مامىردان باستالاتىن ٶندٸرٸستٸڭ ازداپ قۇلدىراۋى بايقالىپ, ول شٸلدەگە دەيٸن ساقتالادى, الايدا 2024 جىلى ٶسٸم ماۋسىمنىڭ ٶزٸندە بايقالعان بولاتىن. بۇدان باسقا, ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) ەلدەرٸنەن ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ يمپورتى قولجەتٸمدٸلٸك پەن باعاعا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن ماۋسىمدىق ٷردٸستەردٸ كٶرسەتەدٸ. ٶڭٸرلٸك كليماتتىق جاعدايلار دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى, ٶيتكەنٸ ولار اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنە جەنە دەمەك, ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ ۇسىنىسى مەن باعاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا ەسەر ەتەدٸ.
قازاقستانداعى تۇتىنۋشىنىڭ پورترەتٸ
ەلەۋمەتتٸك ساۋالنامادان الىنعان مەلٸمەتتەردٸ تٷيٸندەي وتىرىپ, بٸز قازاقستانداعى وففلاين جەنە ونلاين ٶنٸمدەردٸ ورتاشا ستاتيستيكالىق ساتىپ الۋشىلاردىڭ پورترەتتەرٸن قالىپتاستىردىق.
وففلاين ساتىپ الۋشى: ەڭ تانىمال «بارىپ» ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋ ورىندارى Magnum, Small, Green جەنە ت.ب. تيپتٸ جەلٸلٸك سۋپەرماركەتتەر بولىپ تابىلادى, ولارعا ەل حالقىنىڭ تٶرتتەن ٷش بٶلٸگٸ جٷگٸنەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ نەمەسە ٷيدٸڭ جانىنداعى دٷكەندەر كٶمەكشٸ فۋنكتسييانى كٶبٸرەك ورىندايدى, الايدا ولاردىڭ قىزمەتتەرٸنە رەسپوندەنتتەردٸڭ جارتىسىنان استامى (57,4%) جٷگٸنەدٸ.
وففلايندى ساتىپ الۋشىلار ٶنٸمنٸڭ ساپاسىن (37,2%) جەنە ساپاعا سەنٸمسٸزدٸگٸن (30,4%) تەكسەرۋدٸڭ مٷمكٸن بولماۋى سيياقتى ونلاين-ساتىپ الۋ كەدەرگٸلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ٶنٸمدەردٸ فيزيكالىق قاراپ شىعۋ مٷمكٸندٸگٸن باعالايدى. ولار جيٸ ساۋدا جاسايدى, ساتىپ الۋشىلاردىڭ 54%-ى كٷندەلٸكتٸ نەگٸزدە جەرگٸلٸكتٸ دٷكەندەرگە بارادى. بۇل رەتتە سۋپەرماركەتتەر, بازارلار (نارىقتار, جەرمەڭكەلەر), مامانداندىرىلعان دٷكەندەر جەنە قولدان ساتىپ الۋشىلار سيياقتى نٷكتەلەرگە تۇرعىنداردىڭ 36-39% -ى اپتاسىنا 1-2 رەت بارادى.
مۇنداي كليەنت ازىق-تٷلٸك تاڭداۋ كەزٸندە جارامدىلىق مەرزٸمٸنە (79,1%) جەنە باعاعا (76,4%) مۇقييات قارايدى, ەيەلدەر مەن قارت ادامداردىڭ وسى اسپەكتٸلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارۋى زاڭدى. ولار ەت, قۇس, بالىق جەنە تەڭٸز ٶنٸمدەرٸن بازارلاردان, نارىقتاردان جەنە فەرمەرلەردەن جيٸ ساتىپ الادى, بۇل رەتتە كٶكٶنٸستەر مەن جەمٸستەردٸ دە وسى كٶزدەردەن ساتىپ الۋدى جٶن كٶرەدٸ. ولاردىڭ ساتىپ الۋداعى ەدەتتەرٸ ەلەۋمەتتٸك جەنە دەموگرافييالىق فاكتورلارعا, سونىڭ ٸشٸندە جاسى, تابىس دەڭگەيٸ مەن وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى.
قازاقستانداعى ساتىپ الۋشىلار «سۋلتان», «راحات» جەنە «تسەسنا» سيياقتى قازاقستاندىق برەندتەرگە سەنٸمٸ جوعارى جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەرگە قاتتى قولداۋ كٶرسەتۋدە. ولار جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدەردٸ (86%) ۇسىنۋعا دايىن جەنە وتاندىق ٶندٸرٸستٸ (70,2%) مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋدى قولدايدى. الايدا ولار باعاعا سەزٸمتال, تەك 37% -ى عانا جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدەر ٷشٸن كٶبٸرەك تٶلەۋگە دايىن. مۇنداي ساتىپ الۋشى ەدەتتە ايىنا 100 000 تەڭگەگە دەيٸن (65,2%) جۇمسايدى, ال ورتاشا چەك 113 870 تەڭگەنٸ قۇرايدى.
ونلاين ساتىپ الۋشى: قازاقستانداعى ورتاشا ستاتيستيكالىق ونلاين-ساتىپ الۋشى - ساتىپ الۋ ٷدەرٸسٸندەگٸ قولايلىلىق پەن تيٸمدٸلٸكتٸ باعالايتىن ادام. بۇل كليەنت ۋاقىتتى ٷنەمدەۋگە (53,1%), جەتكٸزۋدٸڭ قولايلى نۇسقالارىنا (48,2%) جەنە ونلاين-ساتىپ الۋدى تاڭداۋ كەزٸندە كٶتەرمە (44,5%) تاپسىرىس بەرۋ مٷمكٸندٸگٸنە باسىمدىق بەرۋٸ مٷمكٸن. ەيەلدەر, اتاپ ايتقاندا, قولايلىلىق پەن جەڭٸلدٸكتەردٸڭ, ناۋقاندار مەن بونۋستاردىڭ بولۋىن ينتەرنەتتەن ساتىپ الۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋ كەزٸندە باستى فاكتورلار دەپ اتايدى.
ارتىقشىلىقتارعا قاراماستان, بۇل ساتىپ الۋشى ينتەرنەتتە ساتىپ الۋ كەزٸندە بەلگٸلٸ بٸر كەدەرگٸلەرگە تاپ بولادى, مىسالى, تاۋاردىڭ ساپاسىن فيزيكالىق تۇرعىدان تەكسەرۋدٸڭ مٷمكٸن بولماۋى (37,2%), تاۋاردىڭ ساپاسىنا سەنٸمسٸزدٸك (30,4%) جەنە جوعارى باعاعا بايلانىستى قاۋٸپتەنۋ (20,3%). نەتيجەسٸندە ينتەرنەتتەن ساتىپ الۋ وفلاينعا قاراعاندا سيرەك جاسالادى, ال تانىمال ونلاين ساناتتار شاي, كوفە, جارما جەنە كٶكٶنٸستەردٸ قامتيدى.
ونلاين ساتىپ الۋشى ينتەرنەتتە اپتاسىنا 1-2 رەت(28%) نەمەسە ايىنا بٸر رەت نەمەسە سيرەك (27,2%) ساتىپالادى. ولار «Magnum Go» (67%), «Arbuz» (34,4%) جەنە«Airba Fresh» (26,9%) سيياقتى تانىمال ونلاين-پلاتفورمالاردى جيٸ قولدانادى. ونلاين-ساتىپالۋشىلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ ۇسىنۋعاجەنە قولداۋعا جوعارى دايىندىقپەن جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدەرگەباسىمدىق بەرەدٸ, الايدا ولار ەدەتتە باعاعا سەزٸمتال جەنەجەرگٸلٸكتٸ تاۋارلار ٷشٸن ەدەۋٸر كٶپ تٶلەۋگە دايىن بولماۋىمٷمكٸن.
جالپى, قازاقستانداعى ونلاين-كليەنت - بۇل ٶنٸمنٸڭباعاسى مەن سيپاتتاماسى تۋرالى ەستە ساقتاي وتىرىپ, قولايلىلىق پەن ساپا اراسىنداعى تەڭگەرٸمدٸ ٸزدەيتٸن ادام.
اۆتورى: اڭسار ابۋەۆ, Freedom Finance Globalساراپشىسى
