دەپۋتات 3 قاراشادا قاراعاندى وبلىسىنداعى 5 كەنشٸنٸڭ قازاسىنا بايلانىستى كٶڭٸل ايتىپ, شاحتاداعى قازالى وقيعالارعا قاتىستى اقپاراتپەن بٶلٸستٸ.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سٷيەنسەك, لەنين اتىنداعى شاحتا 1964 جىلى پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, بٸرنەشە قازالى وقيعالار بولعان.
1978 جىل – 4 ادام قايتىس بولعان;
1985 جىل – 2 ادام قايتىس بولعان;
1995 جىل – 13 قايتىس بولعان, 2-ەۋٸ جاراقات العان;
1998 جىل – 1 ادام قايتىس بولعان;
1999 جىل – 3 ادام قايتىس بولعان, 2-ەۋٸ جاراقات العان;
2006 جىل – 41 ادام قايتىس بولعان, – دەپ جازدى جاڭبىرشين.
ونىڭ ايتۋىنشا, جالپى ٶندٸرٸستەگٸ قايعىلى جاعدايلاردىڭ بولۋىنا ەسكٸ تەحنولوگييالاردىڭ قولدانىلۋى, تەحنولوگييالىق ەرەجەلەردٸڭ بۇزىلۋى, قاۋٸپسٸزدٸك ەرەجەلەرٸنٸڭ ساقتالماۋى نەمەسە بۇزىلۋى, تەحنيكالىق جابدىقتار مەن اسپاپتاردى پايدالانۋ ەرەجەلەرٸنٸڭ بۇزىلۋى جەنە ت.ب. سەبەپ بولادى. بۇعان قوسا دەپۋتات شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ بٸرقاتار پروبلەمالارىنا توقتالدى.
"شەتەل ينۆەستورلارى ەلدٸ كٶركەيتەدٸ, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ شەشەدٸ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەكەلەدٸ, تەحنيكالىق جەنە ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ, ماماندارىمىزدى دايىندايدى دەپ, ەلەمدە قانداي بايلار بار, بەرٸن تارتتىق قازاقستانعا. ەندٸ نە بولدى? «شەۆرون» كەلدٸ, ەكولوگييا سالدارىنان سارقامىس اۋىلىن اتىراۋعا كٶشٸردٸك.
قىتاي كومپانيياسى «سنپس» كەلدٸ, ستراتەگييالىق اۋىز سۋ قورى بار «كٶكجيدە» كەن ورنىن بٷلدٸردٸ, مۇناي ٶندٸرٸپ جاتقان ٶلكەلەردٸڭ ەكولوگيياسى ودان تٷزەلگەن جوق.
قارجىنى كومپانيياعا سالماي, ٷنەمدەپ ٶلٸپ بارا جاتىر جەنە جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىلارىن تٶمەندەتەدٸ. 1995 جىلى بيزنەسمەن ميتالل كەلدٸ, قاراعاندى وبلىسى قايعىلى وقيعالار مەن ەكولوگييالىق پروبلەمالاردان كٶز اشپادى. تٸزە بەرسەك, شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ ارتىندا جاعىمسىز «شلەيف» پروبلەمالار جەتكٸلٸكتٸ", - دەدٸ دەپۋتات.
ايتۋىنشا, 15 شٸلدەدە مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا ەرٸپتەسٸ ەرلان سايىروۆ 2005-2021 جىلدار ارالىعىندا «ارسەلورميتتالتەمٸرتاۋ» كەسٸپورنىنىڭ شاحتالارىندا 100-گە جۋىق ادام قازا تاپقانىن ايتقان.
ال 2022 جىلدىڭ جازىندا ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ بانكومات كەسٸپورىندارىندا بارلىعى 300-گە جۋىق بۇزۋشىلىقتى انىقتاعان. ولاردىڭ جويىلعان-جويىلماعانى بەلگٸسٸز.
"بۇرىنعى «يسپات كارمەت» اق, قازٸرگٸ «ارسەلورميتتالتەمٸرتاۋ» كەسٸپورنىمەن جاساقتالعان كەلٸسٸم-شارت قايتا قارالۋى كەرەك. ٶيتكەنٸ ولارعا 200 ملن تەڭگەدەن ارتىق ايىپپۇل سالا المايدى ەكەنبٸز. ودان ارتىپ كەتسە, ونى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تٶلەۋٸ كەرەك, ياعني بٸزدٸڭ قالتامىزدان تٶلەنەدٸ!
جالپى, جوعارىدا كەلتٸرگەن اقپارات كٶزٸن وقىپ قاراساڭىز, ميتالل كارمەتتٸ ارزانعا ساتىپ العان قارجىسىن ٶز قالتاسىنان تٶلەمەي, كارمەتتەن تٷسكەن پايدامەن تٶرت جىل بويى جاپقان.
بٷكٸلگە جۋىق ەلەۋمەتتٸك نىسانداردان قۇتىلعان, كوممۋنالدىق شىعىنداردان ٶتە جەڭٸلدٸك العان. بٸر قىزىعى, قازاقستاننان تىس جەردەگٸ ٶزٸنٸڭ «ارسەلورميتتالگرۋپپ» كومپانيياسىنداعى 1 توننا قۇرىشتىڭ (ستال) باعاسى 47.08 اقش دوللارى بولسا, بٸزدەگٸ «ارسەلورميتتالتەمٸرتاۋ» كومپانيياسى قۇرىشتى 81.56 اقش دوللارىنا ساتىپ وتىر. بٸزدەن ماي شەلپەكتٸ ۇرۋدا! شاحتالارى مەن زاۋىتقا ەشقانداي مودەرنيزاتسييا جاساماي!", – دەپ كٷيٸندٸ دەپۋتات.
سونداي-اق ول مينيسترلٸكتەردٸڭ ينۆەستورلار الدىندا قاۋقارسىز ەكەندٸگٸن ايتىپ. ولارعا قويىلاتىن تالاپتاردى كٷشەيتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
"بٸز رەفەرەندۋمدا جەراستى بايلىقتارى حالىقتٸكٸ بولادى دەپ داۋىس بەرٸپ, قابىلدادىق. ەندٸ وسى بايلىق حالىقتى قىرۋعا ەمەس, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن كٶتەرۋگە قىزمەت ەتۋٸ قاجەت! ونىڭ ۋاقىتى كەلدٸ.
ەكٸنشٸ مەسەلە, تٶتەنشە جاعداي جەنە ەكولوگييا مينيسترلٸكتەرٸ تٸپتٸ قاۋقارسىز. ينۆەستورلاردىڭ الدىندا اۆتوريتەتتەرٸ جوق سيياقتى. ەلدە مينيسترلەردٸڭ كٶزدەرٸ قايعىلى جاعدايلار مەن لاس ەكولوگيياعا ەبدەن ٷيرەنٸپ كەتكەن بە?
وبلىس ەكٸمدەرٸ ٶڭٸرلەردەگٸ پرەزيدەنتتٸڭ باستى ٶكٸلٸ رەتٸندە ولارمەن نەگە باتىل جۇمىس ٸستەمەيدٸ?
پارلامەنتكە ٶندٸرٸستٸك جەنە ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ودان سايىن قاتايتاتىن زاڭداردى شىعارۋىمىز كەرەك. 30 جىل مٷمكٸندٸك بەرٸلدٸ عوي. ەندٸ ولاردىڭ الدىندا قۇراق ۇشىپ جٷگٸرۋدٸ قويىپ, تالاپتى كٷشەيتۋ كەرەك. بولماسا, ارزانعا العان نەرسەلەرٸن مەملەكەتكە قايتارسىن! سوندا پرەزيدەنت ايتقان ەدٸلەتتٸ ەكونوميكا بولادى!" – دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن ەدٸل جاڭبىرشين.
