وسى باعىتتا كومپانييا باسشىلىعى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا تٶرت مەموراندۋمعا قول قويدى.
اقتاۋ قالاسىندا «CIO and Digital Professionals Workplace 2019» دەگەن اتاۋمەن ٶتكەن اۋقىمدى شاراعا IT تەحنولوگييا سالاسىنىڭ ايدىنىندا سۋداعى بالىقتاي ەركٸن جٷزگەن ٸرٸ كومپانييالار مەن مەيەكتٸ ماماندار قاتىستى.
ەركٸن فورماتتا ٶتكەن كونفەرەنتسييادا زاماناۋي تەحنولوگييالار تۋرالى جان-جاقتى سٶز بولدى. سپيكەرلەر قازاقستانداعى يندۋستريالدىق جوبالاردىڭ جٷزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن جاڭاشا ويلارى مەن ۇسىنىستارىمەن بٶلٸستٸ.
سونداي-اق قاتىسۋشىلار وپەراتوردىڭ تەحنولوگييالىق بازالارىن تالقىلادى. كومپانييا ٶز كەزەگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ بٸردەن-بٸر ينفراقۇرىلىمدىق وپەراتور رەتٸندە كەسٸپورىندارداعى ساندىق تەحنولوگيياعا كٶشۋدٸڭ تىڭ باعىتتارىن العا تارتتى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى نۇردەۋلەت قيلىباي ەكٸمدٸك تاراپىنان مٷمكٸندٸگٸنشە قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸن ايتىپ, سەرپٸندٸ سەرٸكتەستٸكتٸڭ ماردىمدى مەۋە بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ:
– قازاقتەلەكومنىڭ» جەتٸستٸكتەرٸن تٷگەلدەي جٸپكە تٷزۋ مٷمكٸن ەمەس. مەن وسى كومپانييانىڭ تاريحى باستالعان ۋاقىتتان بەرٸ باقىلاپ كەلەمٸن. 1990 جىلدارى جاڭادان جاساقتالعان كومپانييا اياعىن تەي-تەي باسقاننان بەرٸ بەرٸ كٶز الدىمدا.
سول ۋاقىتتىڭ ٶزٸندە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس تۋرالى سٶز بولعان ەدٸ. سول باستامانى سىناعاندار دا بولدى. دەگەنمەن, وسى قيىندىقتاردىڭ بەرٸنە تٶتەپ بەرٸپ, جەتٸستٸكتٸڭ تٶرٸنە شىقتىڭىز. بولاشاقتا ساندىق تەحنولوگييا قارىشتاپ دامي بەرەدٸ. بۇل ٷدەرٸس حالىقتىڭ بارلىق توبىن قامتيدى. وسى سالادا ەلٸ اشىلار مٷمكٸندٸك كٶپ. سوندىقتان كەلٸڭٸز, بٸرگە جۇمىس جاسايىق. بٸز وسى باعىتتا قىزمەت ەتۋگە, جاعداي جاساۋعا, كٶمەك كٶرسەتۋگە دايىنبىز, – نۇردەۋلەت قيلىباي.
جيىندا 4 مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
وسىلايشا, تٸزە بٸرٸكتٸرٸپ جۇمىس جاساۋعا جول سالىندى. تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقاسىندا قوعامدىق ورىندار مەن جولدى باقىلاۋ جٷيەسٸن كٷشەيتۋ, قوعامدىق ورىندارداعى wi-fi جٷيەسٸنٸڭ جۇمىسىن جىلدامداتۋ, جاعدايات ورتالىقتارىن سالۋ, تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸلەرٸ مەن LPWAN توراپتارىن قۇرۋ, ەكولوگييالىق مونيتورينگ جٷرگٸزۋ, جەدەل جەردەمنٸڭ ديسپەتچەرلٸك قىزمەتٸن اۆتوماتتاندىرۋ, Big Data تەحنولوگييالارىن تٷزۋ, مۇناي كومپانييالارىنىڭ جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋ مٷمكٸن بولماق.
ال كومپانييانىڭ جاڭا ٶنٸمدەردٸ دامىتۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى قولعا الىنعان جوبالار تۋرالى Dalanews.kz-كە تولىق ايتىپ بەردٸ:
سامات يمباەۆ, «قازاقتەلەكوم» اق كبد جاڭا ٶنٸمدەردٸ دامىتۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى:
«كومپانييا كەسٸپورىنداردا سىمسىز تەحنولوگييا تٷرٸندەگٸ دايىن ينفراقۇرىلىمدى ۇسىنادى. اتاپ ايتار بولساق, LORA بازالىق ستانساسى, يندۋستريالدى قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەتٸن «اقىلدى كاسكالار», تٷتٸن بەلگٸسٸن بەرۋ قۇرالدارى, رادياتسييالىق سيگنالداردى باقىلاۋ جەنە ٶلشەۋ فۋنكتسييالارى. سونىمەن بٸرگە تەلەكوم وپەراتوردىڭ سەرٸكتەستەرٸمەن بٸرلەسە جٷك كٶلٸكتەرٸنٸڭ جۇمىسىن باقىلاۋعا ارنالعان موبيلدٸ اتس قۇرۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار.
جالپى, ەر ٶڭٸردٸڭ, ەر قالانىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ, ٶزٸندٸك ولقى تۇستارى مەن تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەرٸ بار. مىسالى تٷركٸستان وبلىسى قايتا جاڭعىرىپ كەلە جاتقان جاڭا وبلىس, قالا ەندٸ ٶركەندەي باستادى. كيەلٸ ٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن دامىتۋ – ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ.
سوندىقتان تٷركٸستان قالاسىنا تۋريستەر كەلگەن كەزدە ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قوعامدىق ورىنداردا بەينەباقىلاۋ جٷيەلەرٸن جەتٸلدٸرگٸمٸز كەلەدٸ, — دەي كەلە, ويىن ەرٸ قاراي تٸزبەكتەدٸ:
«اناليتيكالىق تەسٸلدەر نەگٸزٸندە قىلمىستىق ەرەكەتتەردٸڭ الدىن الۋعا بولادى. قالا ٶسٸپ كەلە جاتقاندىقتان, ايماقتى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ مٸندەتتەرٸ دە بار. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, قولجەتٸمدٸ ينتەرنەت جاي عانا ويىندار ٷشٸن ەمەس, كٶپتەگەن سالالاردى دامىتۋعا ارنالعان مٷمكٸندٸك. بٸز وسى مٷمكٸندٸكتەردٸڭ اياسىن كەڭەيتپەكپٸز.
ٶڭٸردەگٸ مەكتەپتەرگە قولجەتٸمدٸ wi-fi ينتەرنەت جەلٸلەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ جوسپارلايمىز. جالپى «سمارت سيتي» جوباسىن دا جٷيەلٸ تٷردە قارايمىز. بۇل جوبا بٸر-ەكٸ ەلەمەنتتٸ قامتىمايدى, بەينەباقىلاۋ, تسيفرلاندىرۋ, wi-fi, سونداي-اق ەر قالانىڭ دامۋ ٷردٸسٸنە بايلانىستى ينتەللەكتۋالدى شەشٸمدەردٸ قامتيدى».
كونفەرەنتسييادا قاۋزالىپ, ايرىقشا توقتالعان تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ - «اقىلدى قالا» جوباسى. تارقاتا كەتەلٸك, بۇل – جاھان ەلدەرٸندە كەڭ تارالعان, ەلەمنٸڭ ٶركەنيەتتٸ قالالارىندا بٸرٸزدەندٸرٸلگەن جۇلىندى جوبالاردىڭ ساناتىنان.
«سمارت سيتي» تەحنولوگييالارى ەنگٸلٸزگەن ەلەمنٸڭ ماڭدايالدى قالالارىندا ەلەكتر ەنەرگيياسى بارىنشا ٷنەمدەلٸپ, تۇرعىنداردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ جان-جاقتى قولعا الىنعان. جول-كٶلٸك وقيعالارى ازايىپ, قىلمىستاردىڭ سانى كٷرت كەمٸگەن. ينفراقۇرىلىم جٷيەلەرٸنٸڭ جەتٸكتٸگٸ بايقالىپ, بٸر سٶزبەن حالىقتىڭ تۇرمىس-تٸرشٸلٸگٸنٸڭ جاقسارعانى انىقتالعان. ارنايى ورناتىلعان بەرگٸشتەر (ور.-داتچيك. رەد) جيناعان مەلٸمەتتەردٸڭ نەگٸزٸندە ورتالىققا قاي سالادا اقاۋ بار ەكەندٸگٸ, قاي ايماقتا ولقىلىقتار ورىن العانى بەلگٸلٸ بولادى. الىنعان اقپاراتتار سارالانىپ, ساراپتالىپ, مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ تيٸمدٸ جولدارى ۇسىنىلادى.
قىسقا ۋاقىتتا كٶل-كٶسٸر نەتيجەلەر.
«سمارت سيتي» جوباسى از ۋاقىتتا ٷلكەن نەتيجەلەر بەرەدٸ. مەسەلەن قازاقستانداعى العاشقى سمارت قالالاردىڭ بٸرٸ – 14 000 تۇرعىنى بار اقكٶل قالاسىندا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 40 پايىزعا دەيٸن ٷنەمدەلگەنٸ دەلەلدەندٸ. سونىمەن بٸرگە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق سالاسىندا وڭ ٶزگەرٸستەر ورىن الىپ, قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ جولعا قويىلدى. ال ارىس قالاسىندا ەكولوگييالىق احۋال قاداعالانىپ, قالانىڭ ٸشكٸ تۇراقتىلىعى قامتاماسىز ەتٸلدٸ:
«ارىس قالاسىندا قايعىلى وقيعادان كەيٸن ەكٸ مەسەلە تۇردى: بٸرٸنشٸدەن, قالانى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ, ەكٸنشٸدەن ٷرەيلەنگەن تۇرعىنداردى قالاعا قايتارۋ بولدى.
قۇرىلىس جٷيەسٸن قاداعالاۋ ٷشٸن ٷلكەن بيٸكتٸكتە كامەرالار ورناتىپ, قالا ٶڭٸنٸڭ ٶزگەرۋٸن قاداعالادىق, قايتادان ٶمٸر بٸتكەنٸن بايقادىق.
ارىستاعى رادياتسييانىڭ مٶلشەرٸ شامادان تىس,-دەگەن سىبىستارعا نٷكتە قويدىق. سەبەبٸ, «اقىلدى قالا» جوباسىنىڭ بٸر باعىتى – ەكولوگييالىق مونيتورينگ بولىپ تابىلادى. بۇل بويىنشا ەلدٸمەكەندەگٸ زيياندى اۋا مٶلشەرٸن دەل انىقتاۋعا بولادى. ارىس قالاسىندا رادياتسييانىڭ ەشقانداي دا شامادان اسپايتىندىعىن كٶرسەتٸپ, تۇرعىنداردىڭ كٶزٸن جەتكٸزدٸك. ياعني بولجامدار مەن جورامالداردىڭ نەمەسە ساراپشىلار پٸكٸرٸنٸڭ نەگٸزٸندە ەمەس, ناقتى ماتەماتيكالىق دەلدٸك پەن داتچيكتەردٸڭ كٶرسەتكٸشٸنٸڭ نەگٸزٸندە كٶز جەتكٸزدٸك»,-دەدٸ سامات يمباەۆ.
ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا بيىل 2,5 شاقىرىمدىق تالشىقتى-وپتيكالىق جەلٸ تارتىلماق. بۇل – شالعاي اۋىلدارعا ينتەرنەت تارتۋ جوباسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ بولاتىن. وسىلايشا, تسيفرلاندىرۋ مٸندەتتەرٸنٸڭ ماردىمدى بٶلٸگٸ ٸسكە اسىرىلماق.
سونداي-اق ٶتكەن جىلى «قازاقتەلەكوم» تاراپىنان LORA تەحنولوگيياسىنىڭ پيلوتتىق جوباسى ەنگٸزٸلگەن بولاتىن.
مەموراندۋم اياسىندا وسى باستاما قاداعالانادى. مۇناي كەسٸپشٸلٸگٸندەگٸ تەحنولوگييالاردىڭ جاڭارتىلۋى, جاڭعىرتىلۋى, زاماناۋيلاندىرىلۋى – وسى مەموراندۋمنىڭ شەڭبەرٸندە جٷزەگە اسىرىلادى. نەتيجەسٸندە شىعىنداردى ازايتىپ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ باستى نازاردا بولماق. بۇل ٶز كەزەگٸندە تەك ەكونوميكالىق تۇرعىدان تيٸمدٸ بولىپ قويماي, ەكولوگييالىق احۋالدىڭ تۇراقتىلىعىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ.
جاڭا تەحنولوگييا جاڭا مامانداردى قاجەت ەتەدٸ. تەحنولوگييالىق دامۋمەن بٸرگە مامانداردىڭ كەسٸبي بٸلٸكتٸلٸگٸ قاتار جٷرۋٸ تيٸس.
سوندىقتان ولاردى دايارلاۋ بويىنشا «قازاقتەلەكوم» اق بارىنشا اتسالىسىپ, جان-جاقتى جۇمىس جٷرگٸزۋگە دايىن. ٶزٸندەگٸ بار بٸلٸمدٸ تۇتىنۋشىلارمەن بٶلٸسۋگە ەزٸر. كومپانييا سىرت ساراپشىلاردىڭ قوسار اقىلىنا دا اشىق ەكەنٸن بٸلدٸردٸ. «سمارت قالانى» سالۋ – تەك ەكٸمدٸكتٸڭ ەمەس, سونداي-اق IT سالاسىنداعى كومپانييالاردىڭ تاراپىنان بەلسەندٸلٸكتٸ قاجەت ەتەدٸ. وسى سەبەپتٸ تەلەكوم وپەراتور جەرگٸلٸكتٸ IT كومپانييالارمەن بٸرلەسە وتىرىپ, سالماقتى شەشٸمدەر قابىلداۋ, تيياناقتى نەتيجەلەرگە قولجەتكٸزۋدٸ مۇرات تۇتقان.
ال «سمارت قالا» جٷيەسٸ – تۇشىمدى بيزنەس جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا زور مٷمكٸندٸك ەكەندٸگٸ تٷسٸنٸكتٸ.
«اقىلدى قالا» جٷيەسٸ – ەلدٸمەكەننٸڭ تۋريستٸك تىنىسىن اشا تٷسپەك. تۋريزمنٸڭ دامۋى – جەكەلەگەن جەنە ٸرٸ كەسٸپتٸك نىسانداردىڭ ٸرگەسٸ نىعايىپ, كەمەلدەنۋٸنە جول اشپاق. «اقىلدى قالاعا» سالىنعان قاراجاتتىڭ ەر تيىنى اقتالىپ, از ۋاقىتتا وراسان پايدا ەكەلەدٸ,-دەيدٸ ماماندار.
سوندىقتان «قازاقتەلەكوم» كومپانيياسىنىڭ بۇل جوباسى – دەر كەزٸندە جاسالعان دۇرىس قادام, بارلىعى ٷشٸن تيٸمدٸ باتىل باستاما بولماق.
ايسارا ايتمان,
Dalanews-تٸڭ اقتاۋداعى تٸلشٸسٸ
