جيىنعا قاتىسۋشىلار بارلىق قۇجاتتاردىڭ قاينار كٶزٸ – اتا زاڭنىڭ ٷشتەن بٸرٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلگەلٸ وتىرعانىنان قازاقستاندىقتار قانشالىقتى حاباردار, بۇل ساياسي ناۋقان نەسٸمەن ماڭىزدى دەگەن سۇراقتار تٶڭٸرەگٸندە ويلارىن ورتاعا سالدى.
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور بٷركٸتباي اياعان اتا زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تاپ قازٸرگٸ ۋاقىت تالابىنا ساي دەپ ەسەپتەيدٸ.
– اتا زاڭعا ٶزگەرتۋ ەنگٸزۋ – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە. قوعامدا ونىڭ نە قاجەتٸ بار دەگەن دە سٶزدەر ايتىلىپ قالىپ جاتىر. امەريكا قۇراما شتاتتارى كونستيتۋتسيياسىنىڭ قابىلدانعانىنا 300 جىل بولدى. بٸراق سوعان قاراماستان, ولار باستى زاڭعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸپ وتىرادى. ياعني, بٸزدٸڭ اتا زاڭىمىزعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋٸمٸز دە قازٸرگٸ ۋاقىتتىڭ تالاپتارىنا ساي. بۇل مەسەلەگە ٶتە ٷلكەن ساياسي وقيعا دەپ قاراۋىمىز كەرەك. كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ ارقىلى بٸز جاڭا قوعام قالىپتاستىرامىز. تەك قانا مەملەكەت شەشەدٸ, تەك قانا مەملەكەت بٸلەدٸ دەگەن پاراديگمانى قويعان جٶن. قوعامنىڭ ٶزٸ ويانىپ, ەربٸر قازاقستاندىق ٶزٸن وسى ەلدٸڭ قۇرۋشىسى, نەگٸزٸن بەلگٸلەۋشٸ رەتٸندە سەزٸنگەنٸ دۇرىس, – دەدٸ ب.اياعان.
نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى تٷرٸك ەتنومەدەني ورتالىعىنىڭ تٶراعاسى ەسكەر پيريەۆتٸڭ ويى دا وسىمەن ۇشتاستى.
– قوعام – قازاقستاننىڭ ازاماتتارى وسى ەلدٸڭ قوجايىنى ەكەنٸن سەزٸنۋٸ كەرەك. تەك قانا مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت ەمەس, وسى ەلدٸڭ يەسٸ ەكەنٸن تٷيسٸنۋٸ قاجەت. ول ٷشٸن حالىقتان سۇراپ, ونىمەن ساناسۋ كەرەك. ەركٸم ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸرۋگە قۇقىلى. سول ٷشٸن بۇل رەفەرەندۋم ٶتە ماڭىزدى. بٸر ٶكٸنٸشتٸسٸ, قالادا ٸلٸنٸپ تۇرعان بٸر-ەكٸ بيلبورد بولماسا, حالىقتىڭ ودان حابارى جوق سيياقتى. نە ٶزگەرٸپ جاتىر, نە ٷشٸن ٶزگەرٸپ جاتىر, بۇل قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ٶمٸرٸن جاقسارتۋعا باعىتتالعان دٷنيە مە, كەلەشەكتە بۇدان نە كٷتۋ كەرەك, بۇلاردىڭ نەتيجەسٸندە كٸمنەن نەنٸ سۇرايمىز دەگەن سۇراقتار تٶڭٸرەگٸندە كٶبٸرەك اقپارات بەرگەن جٶن, – دەدٸ ول.
ال بەلگٸلٸ ساياساتتانۋشى راسۋل جۇمالى رەفەرەندۋم – ٶتە ماڭىزدى ساياسي ناۋقان جەنە ول تٸكەلەي دەموكراتييانىڭ قۇرالى دەگەن ويىن جەتكٸزدٸ.
– ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, سوڭعى رەت ەلٸمٸزدە رەفەرەندۋم 1995 جىلى ٶتكٸزٸلدٸ. سودان بەرٸ بۇل تەجٸريبە ۇمىتىلدى. بۇل – جەي عانا دەموكراتييا ەمەس, تٸكەلەي دەموكراتييانىڭ قۇرالى. ياعني, دەپۋتاتتار ارقىلى ەمەس, ازاماتتار ٶزدەرٸ داۋىس بەرٸپ, تٸكەلەي ويىن بٸلدٸرۋ ارقىلى كونستيتۋتسييانىڭ قابىلدانۋىنا ىقپال ەتەدٸ. سوندىقتان كەش تە بولسا وسىنداي يگٸ دەستٷردٸڭ ورالعانىنىڭ ٶزٸ ٶز الدىنا ماڭىزدى دٷنيە. ازاماتتار ٶزٸنٸڭ مەملەكەتكە قاتىسى بار, وسى ەلدٸڭ ازاماتى ەكەنٸن, بيلٸككە ىقپال ەتە الاتىنىن سەزٸنۋٸ سوڭعى 10-20 جىلدا ايتارلىقتاي ەلسٸرەپ كەتتٸ. جالپى, جۇرتشىلىقتىڭ سايلاۋ اتاۋلىعا دەگەن سەنٸمنەن گٶرٸ كٷدٸگٸ باسىم. سولاردى ەڭسەرۋ تۇرعىسىنان مەنٸڭشە, رەفەرەندۋمنىڭ ماڭىزى ٶتە جوعارى, – دەدٸ ساياساتتانۋشى.
سونداي-اق جيىن بارىسىندا «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ انيماتسييالىق فيلمدەردٸڭ دۋبلياجىن قامتاماسىز ەتۋگە مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸن دە تالقىلادى.
