قازاقستاننىڭ ۇلتتىق پاركتەرٸنە كەلەتٸن تۋريستەر سانى سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي ارتقان. ەگەر 2020 جىلى ۇلتتىق پاركتەرگە بٸر ميلليونعا جەتپەيتٸن ادام كەلسە, 2024 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 2,8 ميلليونعا جەتكەن. ال 2025 جىلى كەلۋشٸلەر سانى شامامەن 3,7–4 ميلليون ادامعا دەيٸن ٶسكەن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ساراپشىلارى – ٶڭٸرلٸك دامۋ جٶنٸندەگٸ مامان فاتيما گەرفانوۆا مەن ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ دوتسەنتٸ, تۋريزم سالاسىنىڭ ساراپشىسى جاننا ەسٸپوۆانىڭ ايتۋىنشا, بٷگٸندە ۇلتتىق پاركتەر تابيعاتتى قورعاۋ اۋماقتارى عانا ەمەس, ٶڭٸرلٸك ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى دامۋ نٷكتەسٸنە اينالىپ وتىر.
سونىمەن قاتار تۋريستەر اعىنىنىڭ مۇنداي قارقىنمەن ٶسۋٸ ۇلتتىق پاركتەردٸ باسقارۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸن قاجەت ەتەدٸ.
فاتيما گەرفانوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, اۋىلدىق ايماقتار ٷشٸن ۇلتتىق پاركتەر تابيعي مۇرا عانا ەمەس, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدىڭ دا مٷمكٸندٸگٸ.
«تۋريستەر اعىنى قوناق ٷيلەرگە, دەمحانالارعا, كٶلٸك قىزمەتٸنە, گيدتەرگە, جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدەرگە جەنە وتباسىلىق بيزنەسكە سۇرانىس قالىپتاستىرادى. كٶپتەگەن ٶڭٸر ٷشٸن بۇل تابىستى ارتتىرىپ قانا قويماي, حالىقتىڭ كٶشٸپ كەتۋٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
الايدا ونىڭ ايتۋىنشا, تۋريستەر سانىنىڭ ارتۋى ٶزدٸگٸنەن تۇراقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتپەيدٸ.
«ەگەر تۋريستٸك بەلسەندٸلٸك بٸرنەشە عانا شامادان تىس جٷكتەلگەن نٷكتەدە شوعىرلانسا, ەكولوگييالىق سالماقتىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ ۇلتتىق پارككە تٷسەدٸ, ال اينالاسىنداعى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ ەكونوميكالىق پايداسى شەكتەۋلٸ بولادى. باعىتتار, سەرۆيس, ورنالاستىرۋ, تاماقتانۋ, جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەر مەن جۇمىسپەن قامتۋ بٸرتۇتاس جٷيە رەتٸندە جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس», – دەيدٸ گەرفانوۆا.
جاننا ەسٸپوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق پاركتەر مٷلدە جاڭا جاعدايدا جۇمىس ٸستەپ جاتىر.
«بۇرىن ۇلتتىق پارك ەڭ الدىمەن تابيعاتتى قورعاۋ اۋماعى بولسا, بٷگٸندە ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ كٷن سايىن مىڭداعان ادام قابىلدايتىن ٸرٸ تۋريستٸك باعىتتارعا اينالدى», – دەيدٸ ول.
ستاتيستيكا دا مۇنى راستايدى. ٸلە-الاتاۋى ۇلتتىق پاركٸنٸڭ كەلۋشٸلەر سانى 2020 جىلعى 212 مىڭ ادامنان 2024 جىلى 824 مىڭنان استى.
ال كٶلساي كٶلدەرٸنە كەلگەن تۋريستەر سانى شامامەن 400 مىڭ ادامعا جەتٸپ, بەس جىل بۇرىنعى كٶرسەتكٸشتەن بەس ەسە كٶبەيدٸ. سونىمەن قاتار بۋراباي, باياناۋىل, سايرام-ٶگەم جەنە كٶكشەتاۋ ۇلتتىق پاركتەرٸندە دە كەلۋشٸلەر سانى ايتارلىقتاي ارتقان.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ باسقارۋ جٷيەسٸ ۇلتتىق پاركتەردٸڭ باستى مٸندەتٸ تابيعاتتى قورعاۋ بولعان كەزەڭدە قالىپتاسقان.
«قازٸر ۇلتتىق پارك باسشىلارى بٸر مەزەتتە تۋريستەر اعىنىن باسقارۋعا, كٶلٸك قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋعا, كەلۋشٸلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە, تۋروپەراتورلارمەن جۇمىس ٸستەۋگە, تسيفرلىق سەرۆيستەردٸ دامىتۋعا جەنە تابيعي كەشەندەردٸ ساقتاۋعا مٸندەتتٸ. بۇل – مٷلدە باسقا مٸندەتتەر جيىنتىعى», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ەسٸپوۆا.
وسىعان بايلانىستى ول ۇلتتىق پاركتەرگە پەنارالىق كوماندالار قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
«قازٸرگٸ مامانداردى الماستىرۋ تۋرالى سٶز بولىپ وتىرعان جوق. كوماندا قۇرامىندا تۋريزم, رەكرەاتسييالىق جوسپارلاۋ, كٶلٸك مودەلدەۋ, گەواقپاراتتىق جٷيەلەر, دەرەكتەردٸ تالداۋ جەنە تسيفرلىق تەحنولوگييالار سالاسىنىڭ ماماندارى بولۋى تيٸس», – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, تۋريستٸك جٷكتەمەنٸ باعالاۋ تەسٸلٸن دە ٶزگەرتۋ ماڭىزدى. جالپى كەلۋشٸلەر سانىنان گٶرٸ ادامداردىڭ ناقتى قاي جەردە شوعىرلانعانىن, قاي ۋاقىتتا كەلەتٸنٸن, قانداي كٶلٸكپەن جٷرەتٸنٸن جەنە قاي اۋماقتارعا ەڭ كٶپ سالماق تٷسەتٸنٸن انىقتاۋ ەلدەقايدا ماڭىزدى.
«بٸر باقىلاۋ الاڭىنا بٸر مەزەتتە جينالعان جٷز ادامنىڭ تابيعاتقا ەسەرٸ بٸرنەشە باعىتقا بٶلٸنگەن جٷز ادامنىڭ ەسەرٸنەن مٷلدە ٶزگەشە بولادى», – دەيدٸ ەسٸپوۆا.
سوندىقتان كٶپتەگەن ەل تۋريستٸك اعىنداردى بەيٸمدەلگەن باسقارۋ جٷيەسٸنە كٶشٸپ جاتىر.
«بۇل تەسٸل اۆتوماتتى ەسەپتەگٸشتەردٸ, ينتەللەكتۋالدى كامەرالاردى, ۇشقىشسىز اپپاراتتاردى, گەواقپاراتتىق جٷيەلەردٸ جەنە كەڭٸستٸكتٸك دەرەكتەردٸ تالداۋدى پايدالانا وتىرىپ, كەلۋشٸلەردٸ تۇراقتى باقىلاۋعا نەگٸزدەلگەن. مۇنداي جٷيە ۇلتتىق پاركتەرگە كەلۋدٸ جاي عانا شەكتەمەي, تۋريستەر اعىنىن يكەمدٸ باسقارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
فاتيما گەرفانوۆا ەلەمدٸك تەجٸريبە دەل وسى باعىتتا دامىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«ەۋروپادا تۇراقتى تۋريزم جٶنٸندەگٸ ەۋروپالىق حارتييا جۇمىس ٸستەيدٸ. اقش-تا كەلۋشٸلەر سانىمەن قاتار باعىتتاردىڭ جاعدايى, قاۋٸپسٸزدٸك, ماۋسىمدىق ەرەكشەلٸك جەنە ينفراقۇرىلىمعا تٷسەتٸن جٷكتەمە دە باعالانادى. جاڭا زەلاندييادا ەڭ تانىمال باعىتتار الدىن الا برونداۋ جەنە كەلۋشٸلەر سانىن شەكتەۋ جٷيەسٸمەن جۇمىس ٸستەيدٸ.
قازاقستانعا بۇل ٷلگٸلەردٸ تولىق كٶشٸرۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. بٸراق ولاردىڭ باستى قاعيداسى ورتاق – تۇراقتى تۋريزم تابيعي اۋماقتىڭ جٷكتەمە شەگٸن دۇرىس تٷسٸنۋدەن باستالادى», – دەيدٸ ساراپشى.
جاننا ەسٸپوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, ۇلتتىق پاركتەردٸ باسقارۋدىڭ زاماناۋي جٷيەسٸ ٷش قاعيداعا نەگٸزدەلۋٸ تيٸس. ولار – پەنارالىق كوماندالاردى دامىتۋ, رەكرەاتسييالىق جٷكتەمەنٸ باعالاۋدىڭ جاڭا ەدٸستەرٸن ەنگٸزۋ جەنە تۋريستەر اعىنىن ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە باقىلايتىن تسيفرلىق مونيتورينگ جٷيەلەرٸن پايدالانۋ.
ال فاتيما گەرفانوۆا مۇنداي جٷيە بارىنشا اشىق بولۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ.
«باعىتتارعا تٷسەتٸن جٷكتەمە, سوقپاقتاردىڭ جاعدايى, قولدانىستاعى شەكتەۋلەر, تابيعي اۋماقتاردى قالپىنا كەلتٸرۋ شارالارى جەنە قابىلدانعان باسقارۋشىلىق شەشٸمدەردٸڭ سەبەپتەرٸ تۋرالى اقپارات اشىق جارييالانىپ وتىرۋى تيٸس. بۇل تۋريزمدٸ دامىتۋدى بارىنشا اشىق ەرٸ تۇراقتى ەتەدٸ», – دەيدٸ ول.
ساراپشى تاعى بٸر كەڭ تارالعان قاتەلٸككە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ينفراقۇرىلىم سالىندى ەكەن دەپ تابيعي اۋماقتىڭ جٷكتەمە شەگٸن اۆتوماتتى تٷردە ارتتىرۋعا بولمايدى.
«جاڭا جولدىڭ, ۆيزيت-ورتالىقتىڭ نەمەسە گلەمپينگتٸڭ سالىنۋى تابيعاتتىڭ تٶزٸمدٸ بولعانىن بٸلدٸرمەيدٸ. كەي جاعدايدا ەڭ تيٸمدٸ ينۆەستيتسييا – تۋريستٸ وسال تابيعي اۋماققا جاقىنداتۋ ەمەس, بالاما مارشرۋت اشۋ, كٶرشٸ اۋىلدى قولداۋ, برونداۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ, ادامدار اعىنىن بٶلۋ نەمەسە بٷلٸنگەن سوقپاقتى قالپىنا كەلتٸرۋ», – دەيدٸ گەرفانوۆا.
ساراپشىلاردىڭ ورتاق پٸكٸرٸنشە, ۇلتتىق پاركتەرگە كەلۋشٸلەر سانىنىڭ ارتۋى – وڭ ٷردٸس. الايدا قازاقستاننىڭ باستى تۋريستٸك بايلىعى – تۋريستەر سانى نەمەسە جاڭا باعىتتاردىڭ ۇزىندىعى ەمەس, تابيعاتتىڭ ٶزٸ. سوندىقتان بٷگٸن ٶسٸپ كەلە جاتقان تۋريستٸك اعىندى تيٸمدٸ باسقارۋ ۇلتتىق پاركتەردٸڭ ساقتالۋىنا جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ تۇراقتى دامۋىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.
