Qazaqstannyń ulttyq parkterine keletin týrister sany sońǵy jyldary aitarlyqtai artqan. Eger 2020 jyly ulttyq parkterge bir millionǵa jetpeitin adam kelse, 2024 jyly bul kórsetkish 2,8 millionǵa jetken. Al 2025 jyly kelýshiler sany shamamen 3,7–4 million adamǵa deiin ósken, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaq Expert Club sarapshylary – óńirlik damý jónindegi maman Fatima Gerfanova men ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń dotsenti, týrizm salasynyń sarapshysy Janna Ásipovanyń aitýynsha, búginde ulttyq parkter tabiǵatty qorǵaý aýmaqtary ǵana emes, óńirlik ekonomikanyń mańyzdy damý núktesine ainalyp otyr.
Sonymen qatar týrister aǵynynyń mundai qarqynmen ósýi ulttyq parkterdi basqarýdyń jańa tásilderin qajet etedi.
Fatima Gerfanovanyń pikirinshe, aýyldyq aimaqtar úshin ulttyq parkter tabiǵi mura ǵana emes, jańa jumys oryndaryn ashýdyń da múmkindigi.
«Týrister aǵyny qonaq úilerge, dámhanalarǵa, kólik qyzmetine, gidterge, jergilikti ónimderge jáne otbasylyq bizneske suranys qalyptastyrady. Kóptegen óńir úshin bul tabysty arttyryp qana qoimai, halyqtyń kóship ketýin azaitýǵa múmkindik beredi», – deidi sarapshy.
Alaida onyń aitýynsha, týrister sanynyń artýy ózdiginen turaqty damýdy qamtamasyz etpeidi.
«Eger týristik belsendilik birneshe ǵana shamadan tys júktelgen núktede shoǵyrlansa, ekologiialyq salmaqtyń negizgi bóligi ulttyq parkke túsedi, al ainalasyndaǵy eldi mekenderdiń ekonomikalyq paidasy shekteýli bolady. Baǵyttar, servis, ornalastyrý, tamaqtaný, jergilikti óndirýshiler men jumyspen qamtý birtutas júie retinde jumys isteýi tiis», – deidi Gerfanova.
Janna Ásipovanyń aitýynsha, qazirgi tańda ulttyq parkter múlde jańa jaǵdaida jumys istep jatyr.
«Buryn ulttyq park eń aldymen tabiǵatty qorǵaý aýmaǵy bolsa, búginde olardyń kópshiligi kún saiyn myńdaǵan adam qabyldaityn iri týristik baǵyttarǵa ainaldy», – deidi ol.
Statistika da muny rastaidy. Ile-Alataýy ulttyq parkiniń kelýshiler sany 2020 jylǵy 212 myń adamnan 2024 jyly 824 myńnan asty.
Al Kólsai kólderine kelgen týrister sany shamamen 400 myń adamǵa jetip, bes jyl burynǵy kórsetkishten bes ese kóbeidi. Sonymen qatar Býrabai, Baianaýyl, Sairam-Ógem jáne Kókshetaý ulttyq parkterinde de kelýshiler sany aitarlyqtai artqan.
Sarapshynyń pikirinshe, qazirgi basqarý júiesi ulttyq parkterdiń basty mindeti tabiǵatty qorǵaý bolǵan kezeńde qalyptasqan.
«Qazir ulttyq park basshylary bir mezette týrister aǵynyn basqarýǵa, kólik qozǵalysyn uiymdastyrýǵa, kelýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, týroperatorlarmen jumys isteýge, tsifrlyq servisterdi damytýǵa jáne tabiǵi keshenderdi saqtaýǵa mindetti. Bul – múlde basqa mindetter jiyntyǵy», – dep túsindirdi Ásipova.
Osyǵan bailanysty ol ulttyq parkterge pánaralyq komandalar qajet ekenin aitty.
«Qazirgi mamandardy almastyrý týraly sóz bolyp otyrǵan joq. Komanda quramynda týrizm, rekreatsiialyq josparlaý, kólik modeldeý, geoaqparattyq júieler, derekterdi taldaý jáne tsifrlyq tehnologiialar salasynyń mamandary bolýy tiis», – deidi sarapshy.
Onyń aitýynsha, týristik júktemeni baǵalaý tásilin de ózgertý mańyzdy. Jalpy kelýshiler sanynan góri adamdardyń naqty qai jerde shoǵyrlanǵanyn, qai ýaqytta keletinin, qandai kólikpen júretinin jáne qai aýmaqtarǵa eń kóp salmaq túsetinin anyqtaý áldeqaida mańyzdy.
«Bir baqylaý alańyna bir mezette jinalǵan júz adamnyń tabiǵatqa áseri birneshe baǵytqa bólingen júz adamnyń áserinen múlde ózgeshe bolady», – deidi Ásipova.
Sondyqtan kóptegen el týristik aǵyndardy beiimdelgen basqarý júiesine kóship jatyr.
«Bul tásil avtomatty eseptegishterdi, intellektýaldy kameralardy, ushqyshsyz apparattardy, geoaqparattyq júielerdi jáne keńistiktik derekterdi taldaýdy paidalana otyryp, kelýshilerdi turaqty baqylaýǵa negizdelgen. Mundai júie ulttyq parkterge kelýdi jai ǵana shektemei, týrister aǵynyn ikemdi basqarýǵa múmkindik beredi», – deidi sarapshy.
Fatima Gerfanova álemdik tájiribe dál osy baǵytta damyp jatqanyn atap ótti.
«Eýropada turaqty týrizm jónindegi Eýropalyq hartiia jumys isteidi. AQSh-ta kelýshiler sanymen qatar baǵyttardyń jaǵdaiy, qaýipsizdik, maýsymdyq erekshelik jáne infraqurylymǵa túsetin júkteme de baǵalanady. Jańa Zelandiiada eń tanymal baǵyttar aldyn ala brondaý jáne kelýshiler sanyn shekteý júiesimen jumys isteidi.
Qazaqstanǵa bul úlgilerdi tolyq kóshirýdiń qajeti joq. Biraq olardyń basty qaǵidasy ortaq – turaqty týrizm tabiǵi aýmaqtyń júkteme shegin durys túsinýden bastalady», – deidi sarapshy.
Janna Ásipovanyń pikirinshe, ulttyq parkterdi basqarýdyń zamanaýi júiesi úsh qaǵidaǵa negizdelýi tiis. Olar – pánaralyq komandalardy damytý, rekreatsiialyq júktemeni baǵalaýdyń jańa ádisterin engizý jáne týrister aǵynyn naqty ýaqyt rejiminde baqylaityn tsifrlyq monitoring júielerin paidalaný.
Al Fatima Gerfanova mundai júie barynsha ashyq bolýy qajet dep esepteidi.
«Baǵyttarǵa túsetin júkteme, soqpaqtardyń jaǵdaiy, qoldanystaǵy shekteýler, tabiǵi aýmaqtardy qalpyna keltirý sharalary jáne qabyldanǵan basqarýshylyq sheshimderdiń sebepteri týraly aqparat ashyq jariialanyp otyrýy tiis. Bul týrizmdi damytýdy barynsha ashyq ári turaqty etedi», – deidi ol.
Sarapshy taǵy bir keń taralǵan qatelikke nazar aýdardy. Onyń aitýynsha, jańa infraqurylym salyndy eken dep tabiǵi aýmaqtyń júkteme shegin avtomatty túrde arttyrýǵa bolmaidy.
«Jańa joldyń, vizit-ortalyqtyń nemese glempingtiń salynýy tabiǵattyń tózimdi bolǵanyn bildirmeidi. Kei jaǵdaida eń tiimdi investitsiia – týristi osal tabiǵi aýmaqqa jaqyndatý emes, balama marshrýt ashý, kórshi aýyldy qoldaý, brondaý júiesin engizý, adamdar aǵynyn bólý nemese búlingen soqpaqty qalpyna keltirý», – deidi Gerfanova.
Sarapshylardyń ortaq pikirinshe, ulttyq parkterge kelýshiler sanynyń artýy – oń úrdis. Alaida Qazaqstannyń basty týristik bailyǵy – týrister sany nemese jańa baǵyttardyń uzyndyǵy emes, tabiǵattyń ózi. Sondyqtan búgin ósip kele jatqan týristik aǵyndy tiimdi basqarý ulttyq parkterdiń saqtalýyna jáne óńirlerdiń turaqty damýyna tikelei áser etedi.
