S&P حالىقارالىق رەيتينگ اگەنتتٸگٸ قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸز كرەديتتٸك رەيتينگٸن BBB− دەڭگەيٸنەن BBB-گە دەيٸن كٶتەردٸ. بۇل - 2016 جىلدان بەرٸ ەل رەيتينگٸنٸڭ العاش رەت جوعارىلاۋى.
تەۋەلسٸز كرەديتتٸك رەيتينگ مەملەكەتتٸڭ قارىزدارىن ۋاقىتىندا ٶتەپ, قارجىلىق مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋ مٷمكٸندٸگٸن باعالايدى. سوندىقتان رەيتينگتٸڭ كٶتەرٸلۋٸ قازاقستاننىڭ قارجىلىق سەنٸمدٸلٸگٸ ارتقانىن كٶرسەتٸپ, حالىقارالىق ينۆەستورلار ٷشٸن وڭ بەلگٸ سانالادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
سونىمەن قاتار S&P قازاقستاندىق بانكتەر مەن ٸرٸ كومپانييالار ٷشٸن ماڭىزدى تاعى بٸر كٶرسەتكٸشتٸ جوعارىلاتتى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ ۆاليۋتانى ايىرباستاۋ جەنە شەتەلگە اۋدارۋ مٷمكٸندٸگٸن باعالايتىن Transfer & Convertibility (T&C) كٶرسەتكٸشٸ BBB دەڭگەيٸنەن BBB+ دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلدٸ.
بۇل كٶرسەتكٸش ەلدە قيىن ەكونوميكالىق جاعداي تۋىنداعان كەزدە كومپانييالاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الىپ, سىرتقى قارىزدارىن ٶتەۋ ٷشٸن قاراجاتتى شەتەلگە ەركٸن اۋدارا الۋ مٷمكٸندٸگٸن باعالايدى.
Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر ۆەنەرا جانالينا اتالعان ٶزگەرٸستٸڭ قازاقستاندىق ٸرٸ بيزنەسكە قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸردٸ.
"T&C ەلدە كٷردەلٸ ەكونوميكالىق جاعداي تۋىنداعان كەزدە مەملەكەتتٸڭ ۆاليۋتالىق شەكتەۋلەر ەنگٸزۋ ىقتيمالدىعىن باعالايدى. مۇنداي شەكتەۋلەر جەكە كومپانييالاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋىنا نەمەسە سىرتقى قارىزىن ٶتەۋ ٷشٸن قاراجاتتى شەتەلگە اۋدارۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان بۇل كٶرسەتكٸش حالىقارالىق نارىقتان شەتەل ۆاليۋتاسىمەن قارىز الاتىن بانكتەر مەن ٸرٸ كومپانييالار ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى", - دەدٸ ساراپشى.
قازٸر قازاقستاننىڭ T&C كٶرسەتكٸشٸ – BBB+, ال ەلدٸڭ تەۋەلسٸز رەيتينگٸ – BBB. ياعني T&C ەل رەيتينگٸنەن بٸر ساتى جوعارى تۇر.
بۇل S&P اگەنتتٸگٸنٸڭ قازاقستاندا جەكە كومپانييالاردىڭ سىرتقى قارىزدارىن ٶتەۋٸنە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن ۆاليۋتالىق شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلۋ قاۋپٸن مەملەكەتتٸڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قارىزدارى بويىنشا دەفولتقا ۇشىراۋ قاۋپٸنەن تٶمەن باعالايتىنىن كٶرسەتەدٸ.
دەگەنمەن مۇنداي ايىرماشىلىق بۇرىننان بار. وسىعان دەيٸن قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸز رەيتينگٸ BBB−, ال T&C كٶرسەتكٸشٸ BBB بولعان. سوڭعى شەشٸمنەن كەيٸن ەكٸ كٶرسەتكٸش تە بٸر ساتىعا كٶتەرٸلٸپ, تيٸسٸنشە BBB جەنە BBB+ دەڭگەيٸنە جەتتٸ.
"بۇل بيزنەس ٷشٸن مٷلدە جاڭا ارتىقشىلىق پايدا بولدى دەگەن سٶز ەمەس. تەۋەلسٸز رەيتينگپەن بٸرگە كرەديتتٸك قابٸلەتٸ جوعارى كومپانييالاردىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى رەيتينگٸن شەكتەۋٸ مٷمكٸن ەلدٸك كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ دە بٸر ساتىعا كٶتەرٸلدٸ", - دەدٸ ۆەنەرا جانالينا.
بۇل ٶزگەرٸس, ەڭ الدىمەن, قارجىلىق جاعدايى تۇراقتى جەنە كرەديت تٶلەۋ قابٸلەتٸ جوعارى كومپانييالارعا تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن. ەگەر كومپانييانىڭ ٶز كٶرسەتكٸشتەرٸ BBB+ نەمەسە ودان دا جوعارى رەيتينگ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرسە, T&C باعاسىنىڭ كٶتەرٸلۋٸ ونىڭ شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى كورپوراتيۆتٸك رەيتينگٸنٸڭ جوعارىلاۋىنا جول اشادى.
"كورپوراتيۆتٸك رەيتينگتٸڭ كٶتەرٸلۋٸ كومپانيياعا حالىقارالىق ينۆەستورلاردىڭ كەڭ اۋقىمىنان قارجى تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار قارىزدى ۇزاق مەرزٸمگە ەرٸ تەۋەكەل ٷشٸن تٶلەنەتٸن ٷستەمەاقىسى تٶمەن شارتتارمەن الۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن", - دەپ تٷسٸندٸردٸ قارجىگەر.
مۇنداي ٶزگەرٸستٸڭ ىقپالى ٸرٸ كٶلەمدە قارىز الاتىن كومپانييالار ٷشٸن ايقىن بايقالادى. مىسالى, كومپانييا 500 ملن دوللاردىڭ ەۋرووبليگاتسيياسىن شىعاردى دەلٸك. ەگەر ينۆەستورلار تالاپ ەتەتٸن كٸرٸستٸلٸك نەبەرٸ 0,25 پايىزدىق تارماققا تٶمەندەسە, كومپانييا جىلىنا شامامەن 1,25 ملن دوللار ٷنەمدەيدٸ. ال كٸرٸستٸلٸك 0,5 پايىزدىق تارماققا ازايسا, ٷنەم كٶلەمٸ جىلىنا 2,5 ملن دوللارعا جەتەدٸ.
الايدا بۇل ەسەپ T&C كٶرسەتكٸشٸ كٶتەرٸلگەننەن كەيٸن قارىز مٸندەتتٸ تٷردە دەل وسىنداي كٶلەمدە ارزاندايدى دەگەن بولجام ەمەس. ول ٸرٸ قارىزدار بويىنشا پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸڭ از عانا تٶمەندەۋٸنٸڭ ٶزٸ كومپانيياعا قانشالىقتى قوماقتى قاراجات ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ.
ۆەنەرا جانالينانىڭ ايتۋىنشا, قارىزدىڭ ناقتى قۇنى كومپانييانىڭ قارجىلىق جاعدايىنا, قارىز مەرزٸمٸ مەن تالاپتارىنا, ەلەمدٸك نارىقتاعى احۋالعا, بازالىق پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەرگە جەنە ينۆەستورلاردىڭ سۇرانىسىنا بايلانىستى بولادى.
سوندىقتان T&C كٶرسەتكٸشٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸ بارلىق كومپانيياعا بٸردەي تيٸمدٸ ەمەس.
ەگەر كومپانييانىڭ جەكە كرەديتتٸك كٶرسەتكٸشتەرٸ BBB+ دەڭگەيٸنەن ەلدەقايدا تٶمەن بولسا, ەلدٸك كٶرسەتكٸشتٸڭ جوعارىلاۋى ونىڭ جاعدايىن ايتارلىقتاي ٶزگەرتپەيدٸ. كومپانييانىڭ مٷمكٸندٸگٸ بۇرىنعىداي قارىز كٶلەمٸنە, تابىسى مەن اقشا اعىنىنا, قولدا بار قاراجاتىنا جەنە قىزمەتٸنە بايلانىستى تەۋەكەلدەرگە قاراي باعالانادى.
"T&C كٶرسەتكٸشٸنٸڭ جوعارىلاۋى كومپانييانىڭ ٶزٸن قارجىلىق جاعىنان كٷشەيتپەيدٸ. ول تەك قارجىلىق جاعدايى جوعارى رەيتينگ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن سەنٸمدٸ كومپانييالار ٷشٸن ەلگە بايلانىستى شەكتەۋلەردٸڭ بٸرٸن ازايتادى", - دەدٸ ساراپشى.
وسى سەبەپتٸ قازاقستاندىق كومپانييالاردىڭ رەيتينگتەرٸ بٸردەن جاپپاي كٶتەرٸلەدٸ نەمەسە ولاردىڭ سىرتقى قارىزدارى اۆتوماتتى تٷردە ارزاندايدى دەپ كٷتۋگە بولمايدى.
سونىمەن قاتار T&C كٶرسەتكٸشٸ تەك شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قارىزداردى ٶتەۋگە قاتىستى تەۋەكەلدەردٸ باعالايدى. ونىڭ كٶتەرٸلۋٸ قازاقستانداعى تەڭگەمەن بەرٸلەتٸن نەسيەلەردٸڭ پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸ تٶمەندەيدٸ دەگەن سٶز ەمەس. بۇل شەشٸمگە قاراپ تەڭگەنٸڭ الداعى باعامى تۋرالى دا قورىتىندى جاساۋعا بولمايدى.
