قازاقستاننىڭ كٶلٸك-لوگيستيكا سەكتورى: ورتالىق ازيياداعى ەلەۋەتٸ قالاي نىعايىپ كەلەدٸ?

قازاقستان ورتالىق ازيياداعى كٶلٸك-لوگيستيكا جٷيەسٸندە جەتەكشٸ ورىنداردىڭ بٸرٸن يەلەنەدٸ. ەل اۋماعى ارقىلى 13 حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸ ٶتەدٸ. گەوساياسي ٶزگەرٸستەر اياسىندا جاھاندىق لوگيستيكالىق تٸزبەكتەردٸڭ قايتا قالىپتاسۋى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق كٶلٸك باعىتتارىنداعى رٶلٸن ەدەۋٸر كٷشەيتتٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ ستراتەگييالىق ماقساتى – قىتايدى ورتالىق ازييا, كاۆكاز, تاياۋ شىعىس جەنە ەۋروپامەن بايلانىستىراتىن نەگٸزگٸ كٶلٸك-لوگيستيكالىق حابقا اينالۋ ەكەنٸن بٸرنەشە رەت اتاپ ٶتكەن. بٷگٸندە بۇل سالا ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتاردىڭ بٸرٸ سانالادى.

كەيٸنگٸ بەس جىلدا سالانىڭ جالپى ٶنٸم كٶلەمٸ ٷش ەسەگە جۋىق ٶستٸ: 2021 جىلعى شامامەن 4,7 ترلن تەڭگەدەن بيىل جوسپارلانعان 14,3 ترلن تەڭگەگە دەيٸن جەتپەك. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكا پورتتارى ارقىلى كونتەينەرلٸك ترانزيت كٶلەمٸ تٶرت ەسەگە جۋىق ارتتى. سوڭعى ٷش جىلدىڭ ٶزٸندە پورتتاردىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ جىلىنا شامامەن 200 مىڭ جفە-گە (جيىرما فۋتتىق ەكۆيۆالەنت) دەيٸن جەتكٸزٸلدٸ.

ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى (تحكب) اياسىنداعى ەلٸمٸزدٸڭ پوزيتسيياسىن كٷشەيتەتٸن جاڭا جوبالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى كەزٸندە تەكسەردٸ.

كاسپيي تەڭٸزٸ جاعالاۋىندا جىلىنا 8 جاڭا كەمە جاساپ, 24 كەمەگە جٶندەۋ جٷرگٸزۋگە قاۋقارلى زاماناۋي كەمە جاساۋ ۆەرفٸن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. تولىق تسيكلمەن جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸپورىندا ەكيپاجسىز سۋٷستٸ اپپاراتتارى دا ٶندٸرٸلمەك. جوباعا كەمٸندە 125 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا سالىنادى.

اقتاۋ ەۋەجايى بازاسىندا مۋلتيمودالدى لوگيستيكالىق جەنە اۆياتسييالىق حاب سالىنادى. وندا جٷك اۆياتسيياسىنا قىزمەت كٶرسەتۋ, ەۋە كەمەلەرٸن جٶندەۋ جەنە تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جۇمىستارى قاتار جٷرگٸزٸلەدٸ. جوبانىڭ قۋاتى جىلىنا 200-دەن استام تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋ وپەراتسيياسىن جەنە 60-قا دەيٸن ەۋە كەمەسٸن سىرلاۋ جۇمىسىن ورىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

قۇرىق پورتىندا كٶپفۋنكتسيونالدى تەرمينالدىڭ العاشقى كەزەڭٸن سالۋعا دايىندىق جٷرٸپ جاتىر. جوبا پرەزيدەنتتٸڭ قىتايعا جۇمىس ساپارى بارىسىندا قول جەتكٸزٸلگەن كەلٸسٸمدەر اياسىندا جٷزەگە اسىرىلادى. وعان Guoyou Materials Group كومپانيياسى 470 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا قۇيادى. قۇرىلىستىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ 2026–2028 جىلدارعا, ەكٸنشٸ كەزەڭٸ 2029–2031 جىلدارعا جوسپارلانعان. نىساندى 2032 جىلى پايدالانۋعا بەرۋ كٶزدەلٸپ وتىر.

پرەمەر-مينيستر جوبالاردى ساپالى ەرٸ ۋاقىتىندا ٸسكە اسىرۋدى تاپسىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس مەرزٸمٸن ساقتاۋ, ينۆەستيتسييا تارتۋ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ٶندٸرٸستٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋ جەنە ٶڭٸر ەكونوميكاسى مەن حالىققا ناقتى پايدا ەكەلۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىلۋى تيٸس.

«مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندى ەۋرازييانىڭ نەگٸزگٸ كٶلٸك تورابىنا اينالدىرۋ مٸندەتٸن قويدى. ماڭعىستاۋ وبلىسى ەلٸمٸزدٸڭ جاڭا دامۋ كەزەڭٸندەگٸ تٸرەك ٶڭٸرلەردٸڭ بٸرٸنە اينالۋى قاجەت. زاماناۋي كەمە جاساۋ بازاسىنىڭ, مۋلتيمودالدى اۆياتسييالىق-لوگيستيكالىق حابتىڭ جەنە قۇرىق پورتىنداعى كٶپفۋنكتسيونالدى تەرمينالدىڭ سالىنۋى ورتا دەلٸزدٸڭ كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتٸپ, تاسىمال تۇراقتىلىعىن ارتتىرادى ەرٸ ماڭعىستاۋ وبلىسى مەن اقتاۋ قالاسىنىڭ ەلٸمٸزدٸڭ ماڭىزدى كٶلٸك-لوگيستيكالىق ورتالىعى رەتٸندەگٸ رٶلٸن كٷشەيتەدٸ. ٷكٸمەت بارلىق قاجەتتٸ قولداۋدى كٶرسەتەدٸ. ەربٸر جوبا ساپالى, بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە جەنە حالىققا ناقتى نەتيجە بەرەتٸندەي جٷزەگە اسىرىلۋى تيٸس», – دەدٸ ولجاس بەكتەنوۆ.

قازاقستان ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىنىڭ نەگٸزگٸ بۋىنى بولعاندىقتان, ەلدٸڭ لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸنٸڭ ارتۋى حالىقارالىق مارشرۋتتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.

گرۋزيياداعى حالىقارالىق قاراتەڭٸز ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى, ساياساتتانۋشى نيكا چيتادزەنٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا سولتٷستٸك باعىتتىڭ ماڭىزى بٸرتٸندەپ تٶمەندەپ, كەرٸسٸنشە ورتا دەلٸزدٸڭ رٶلٸ ارتىپ كەلەدٸ.

«قازٸر بۇل باعىت ارقىلى جىلىنا 4,5 ملن توننادان استام جٷك تاسىمالدانادى. بولاشاقتا بۇل كٶرسەتكٸش 10 ملن تونناعا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازييانىڭ, شىعىس پەن باتىستىڭ تٷيٸسكەن تۇسىندا ورنالاسۋى كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسىنىڭ ەلەۋەتٸن ايقىن كٶرسەتەدٸ. ينفراقۇرىلىمدىق قۋاتتىڭ ارتۋى قىتاي مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ ورتالىق ازييا جەنە وڭتٷستٸك كاۆكاز ارقىلى كەڭەيۋٸنە ىقپال ەتەدٸ», – دەدٸ ساراپشى.

ەۋروپالىق وداقتىڭ Global Gateway جوباسى اياسىنداعى ترانسكاسپيي كٶلٸك دەلٸزٸنٸڭ ٷيلەستٸرۋ پلاتفورماسىنىڭ اعا ساراپشىسى عايدار ەبدٸكەرٸموۆ كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسىنداعى جوبالاردىڭ باستى ماڭىزى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دەربەستٸگٸن قامتاماسىز ەتۋدە ەكەنٸن ايتتى.

«قازاقستان شەتەلدە سالعان تەرمينالدار سالىنعان ينۆەستيتسييانى اقتاپ قانا قويماي, ستراتەگييالىق مٸندەتتەردٸ دە ورىنداپ وتىر. سونىڭ جارقىن مىسالى – كونتەينەر ٶڭدەۋ كٶلەمٸ بويىنشا ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ ون بەس پورتتىڭ بٸرٸ سانالاتىن ليانيۋنگان پورتى. سونداي-اق قىتايدىڭ سيان قالاسىندا قۇرىلعان قۇرعاق پورتىمىز نەگٸزگٸ جٷك اعىندارىن تيٸمدٸ شوعىرلاندىرىپ كەلەدٸ. ماڭعىستاۋداعى پورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ – كٶلٸك سالاسىنا عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىنا سالىنعان ينۆەستيتسييا», – دەدٸ عايدار ەبدٸكەرٸموۆ.

سوڭعى 15 جىلدا قازاقستان كٶلٸك جەنە لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا 35 ملرد اقش دوللارىنان استام قارجى ينۆەستيتسييالادى. قازٸرگٸ تاڭدا رەسپۋبليكادا ۇزىندىعى 754 شاقىرىم بولاتىن جاڭا تەمٸرجول جەلٸلەرٸ سالىنۋدا. بۇل سالانىڭ جالپى ٶنٸم كٶلەمٸن شامامەن ٷش جارىم ەسەگە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

جىل سوڭىنا دەيٸن مويىنتى – قىزىلجار جەنە داربازا – ماقتاارال تەمٸرجول ۋچاسكەلەرٸنٸڭ قۇرىلىسى اياقتالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جوبالار دا ەلٸمٸزدٸڭ كٶلٸك جٷيەسٸ ٷشٸن ستراتەگييالىق ماڭىزعا يە.

سونىمەن قاتار بارلىق ٶڭٸردە 124 تەمٸرجول ۆوكزالىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان ەلەۋمەتتٸك باعدارلاما جٷزەگە اسىرىلۋدا. بۇل – تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى ەڭ اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جوباسى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سەيكەس اۆياتسييالىق ينفراقۇرىلىم دا بەلسەندٸ دامىپ كەلەدٸ. ەسٸرەسە تۋريستٸك ٶڭٸرلەردە ەۋەجايلار سالىنىپ, قولدانىستاعىلارى جاڭعىرتىلۋدا.

گرۋزييالىق ساياساتتانۋشى نيكا چيتادزەنٸڭ پٸكٸرٸنشە:

«قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ ترانزيتتٸك مەملەكەت رەتٸندەگٸ ۇستانىمى الداعى ۋاقىتتا دا نىعايا تٷسەدٸ. ٷكٸمەت پەن ەل بيلٸگٸ رەسپۋبليكانىڭ ەلەمدٸك ارەناداعى ەكونوميكالىق ەرٸ ساياسي رٶلٸن كٷشەيتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر. بۇل مەملەكەتتٸڭ ٶندٸرٸستٸك ەلەۋەتٸن بارىنشا تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ».

سالانىڭ كٶشباسشىلىق پوزيتسيياسىن تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن جاساندى ينتەللەكتكە نەگٸزدەلگەن شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ دە كٷشەيتٸپ وتىر. Smart Cargo پلاتفورماسى ٸسكە قوسىلدى. بٸرىڭعاي تسيفرلىق تەرەزە كەدەندٸك, لوگيستيكالىق جەنە كوممەرتسييالىق قىزمەتتەردٸ ورتاق تسيفرلىق ورتاعا بٸرٸكتٸردٸ. كەلەسٸ كەزەڭ – ەۋرازييانىڭ بٸرىڭعاي تسيفرلىق كٶلٸك كەڭٸستٸگٸن قالىپتاستىرۋ. بۇل ٶز كەزەگٸندە تاۋار اينالىمىن جەدەلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

قازٸرگٸ جاعدايدا لوگيستيكا ۇلتتىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك پەن تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸنە اينالىپ وتىر. ەگەر قازٸرگٸ دامۋ قارقىنى ساقتالسا, قازاقستان ترانزيتتەن تٷسەتٸن تابىسىن ەدەۋٸر ارتتىرىپ, جاڭا ينۆەستيتسييالار تارتىپ, شىعىس پەن باتىستى جالعايتىن ستراتەگييالىق كٶپٸر رەتٸندەگٸ مەرتەبەسٸن ودان ەرٸ نىعايتا تٷسەدٸ.