«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتٸك دەلٸزٸ باستالعاندا ورتالىق ازيياداعى كٶرشiلەرiمiز قىزىعا دا, قىزعانا دا قاراعانى بەلگٸلٸ. قازٸر كٷرە جولعا كiندiك ازييا مەن كاۆكاز ەلدەرiن ايتپاعاندا, ەۋروپا ەلدەرiنiن نازارى ايرىقشا اۋىپ وتىر.
دٷنيەجٷزiندەگi iرi قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ جول قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋعا بٸردەن ىقىلاس تانىتقانىن ايتۋعا تيٸسپٸز. ەلەمدiك بيزنەستiڭ الپاۋىتتارى مەن بانك باسشىلارى «كٶرسە قىزار» ەمەس, «ون ويلانىپ, توعىز تولعانىپ» بارىپ قانا شەشٸم كابالدايتىنى بەلگٸلٸ.
ەل ٷكٸمەتٸ 2015 جىلعا دەيiنگi كەزەڭگە ارنالعان كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باعدارلاماسىن قابىلداعاندا, «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيت دەلٸزٸنٸڭ كۇرىلىسىنا ايرىقشا ەكپٸن بەرگەن ەدٸ.
ال قازاقستان الىپ قۇرىلىسقا بەل شەشە كٸرiسiپ, ماڭىزدى جوبانى جٷزەگە اسىرۋعا دٷنيەجٷزٸندەگٸ جول قۇرىلىسىن سالۋ ٸسٸمەن اينالىساتىن كومپانييالار مەن حالىقارالىق دامۋ ينستيتۋتتارىن تارتىپ, ەلٸمٸزدٸڭ تارنزيتتٸك ەلەۋەتٸن ارتتىراتىن جولدى 5 جىلدىڭ ٸشٸندە سالىپ شىقتى.
مەگا-جوبانى قارجىلاندىرۋعا ەلەمنٸن الپاۋىت بەس قارجىلىق قۇرىلىمى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ويلانباستان قارجى قۇيدى. رەتٸ كەلگەندە ولاردىن اتىن اتاپ, تٷسٸن تٷستەپ كەتسەك. ولار – دٷنيەجٷزiلiك بانك, ەۋروپا قايتا كۋرۋ جەنە دامۋ بانكٸ, يسلام دامۋ بانكٸ, ازييا جەنە جاپونييا دامۋ بانكتەرٸ.
دٷنيەجٷزٸلٸك الپاۋىت قارجى ۇيىمدارى قازاقستان ورتالىق ازيياداعى تۇراقتى دامۋ جولىنا تٷسكەن ەل ەكەنٸن ەسكەرٸپ, «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كٶلiك دەلiزiنە جەڭiلدەتٸلگەن نەسيە بٶلدi.
وسىلايشا جاھاندىك كارجى ينستيتۋتى بولىپ سانالاتىن دٷنيەجٷزٸلٸك بانك 2 ميلليارد 150 ميلليون دوللار كٶلەمٸندە وراسان زور قارجى قۇيدى. بiر ەلدiڭ بiر قۇرىلىسى ٷشiن وسىنداي قارجى بٶلۋ بۇل بانكتiن تاريحىندا بولعان ەمەس.
«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتٸك دەلٸزٸنٸڭ جالپى ۇزىندىعى 8445 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىن ٸشٸندە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان – 2787, رەسەي فەدەراتسيياسىنان – 2233, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان – 3425 شاقىرىم جول ٶتەدٸ. دەلٸزدٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مىناداي «پەتەربور – مەسكەۋ – نيجنيي نوۆگورود – قازان – ورىنبور – اقتٶبە – ىرعىز – ارال قىزىلوردا – شىمكەنت – تاراز – قورداي – الماتى – قورعاس ٷرٸمشٸ – لانچجوۋ – چجەنچجوۋ – ليان –يۋنگان».
«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸسٸن سالۋعا 30 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىلدىرىلدى.
ماماندار ڭاسىر جوباسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالعاننان كەيٸن جول جٷرۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋدان 33,9 ملرد تەڭگە, جول-كٶلٸك اپاتتاردىن قىسقارۋىنان 49,9 ملن تەڭگە, جول-كٶلٸك اپاتتارىنان قازا بولگاندار سانىنىڭ ازايۋىنان – 19,3 ملرد تەڭگە, اۆتوكٶلٸك پايدالانۋداعى شىعىنداردىڭ قىسقارۋىنان – 9,5 ملرد تەڭگە, جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸمنٸڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى – 82,9 ملرد تەڭگەنi ٷنەمدەيتٸنٸن ەسەپتەپ شىققان-دى.
حالىقارالىق كٶلٸك دەلiزٸ ەلiمiزدەگi تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا جاڭا سەرپٸن بەرگەنٸ بەلگٸلٸ. كٷرە جولدىڭ ارقاسىندا «كٶكساي» تاۋ شاڭعىسى بازاسى, تٷركٸستان, وتىرار, «قاسقاسۋ» تاۋلى شاڭگى كۋرورتى, «بايقوڭىر», «قورقىت- اتا», «قامباش», «عارىشتىك ايلاق», «كيiز ٷيلi» وتەل, «GREENLAND» جەنە «ىرعىز سارايىنىن كەرۋەنٸ» تۋريستٸك ايماقتارى اركىلى ٶتiپ, iشكi تۋريزمiنiڭ اياقتان تۇرۋىنا ىقپال ەتتٸ.
جوبا قىتاي – قازاقستان (25 پايىز), قىتاي – ورتالىق ازييا (35 پايىز) جەنە قىتاي – قازاكستان – رەسەي – باتىس ەۋروپا (40 پايىز) ارالىقتارىندا ٷش باعىت بويىنشا جٷك تاسىمالىن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
