2026 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ كٷشٸنە ەنگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسىندا ەر ازاماتتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا قۇقىعى بەكٸتٸلدٸ. بۇل قۇقىقتىڭ ٸس جٷزٸندە قالاي جٷزەگە اساتىنىن جەنە قازاقستاندىقتاردىڭ قانداي مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە تەگٸن قول جەتكٸزە الاتىنىن Qazaq Expert Club دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى گٷلنافيس جٷسٸپەليەۆا تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, دەنساۋلىقتى قورعاۋ قۇقىعى ادامنىڭ دەرٸگەرگە العاش قارالۋىنان ەمەس, اۋرۋدىڭ الدىن الۋدان باستالادى.
«قازاقستاندا بەلگٸلٸ بٸر جاس ساناتىنداعى ازاماتتار ٷشٸن جاتىر موينى وبىرى, سٷت بەزٸ وبىرى جەنە توق ٸشەك قاتەرلٸ ٸسٸگٸن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان سكرينينگتەر تەگٸن ٶتكٸزٸلەدٸ. سونىمەن قاتار ارتەرييالىق گيپەرتونييانى, قانت ديابەتٸن, ليپيد الماسۋىنىڭ بۇزىلۋىن جەنە جٷرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ قاۋٸپ فاكتورلارىن ەرتە انىقتاۋعا باعىتتالعان پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەرگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ», – دەدٸ گٷلنافيس جٷسٸپەليەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, بالالار جىل سايىن پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ٶتەدٸ. ال سوزىلمالى اۋرۋى بار ازاماتتار ديسپانسەرلٸك باقىلاۋعا الىنۋعا قۇقىلى. سونداي-اق ەكپەلەر ۇلتتىق پروفيلاكتيكالىق ەگۋ كٷنتٸزبەسٸنە سەيكەس جٷرگٸزٸلەدٸ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, سوزىلمالى اۋرۋ انىقتالعان ەربٸر ادام ديسپانسەرلٸك باقىلاۋعا تۇرا الادى.
«بۇل دەگەنٸمٸز – ادامنىڭ دەنساۋلىعى تۇراقتى باقىلاۋدا بولادى, قاجەتتٸ تەكسەرۋلەردەن ٶتەدٸ, دەرٸگەردٸڭ قاداعالاۋىندا بولىپ, ەمدەۋ تەسٸلٸ ۋاقىتىندا تٷزەتٸلەدٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, كٶپتەگەن پاتسيەنت بۇل مٷمكٸندٸكتٸ تولىق پايدالانبايدى. ال ديسپانسەرلٸك باقىلاۋ اسقىنۋلاردىڭ الدىن الۋعا كٶمەكتەسەدٸ», – دەدٸ ول.
گٷلنافيس جٷسٸپەليەۆانىڭ ايتۋىنشا, كٶپتەگەن قازاقستاندىق ٶز قۇقىقتارى تۋرالى تولىق اقپاراتتان حابارسىز.
«ەربٸر پاتسيەنت ٶزٸنٸڭ مەديتسينالىق قۇجاتتارىمەن تانىسۋعا, ەكٸنشٸ دەرٸگەردٸڭ پٸكٸرٸن الۋعا, دياگنوزى مەن ەمٸنە قاتىستى سۇراق قويۋعا, سونداي-اق زاڭدا كٶزدەلگەن جاعدايلاردا مەديتسينالىق ارالاسۋعا كەلٸسٸم بەرۋگە نەمەسە ودان باس تارتۋعا قۇقىلى ەكەنٸن بەرٸ بٸردەي بٸلە بەرمەيدٸ», – دەدٸ ساراپشى.
ساراپشى 40 جاسقا تولعان ازاماتتارعا ٶز ەمحاناسىنا بارىپ, قانداي پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر مەن سكرينينگتەر قاراستىرىلعانىن ناقتىلاپ الۋعا كەڭەس بەردٸ.
«قانت ديابەتٸ, ارتەرييالىق گيپەرتونييا جەنە كەيبٸر ونكولوگييالىق اۋرۋلار باستاپقى كەزەڭدە ەشقانداي بەلگٸ بەرمەۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان ۋاقىتىلى تەكسەرۋدەن ٶتۋ ٶتە ماڭىزدى», – دەدٸ ول.
جٷسٸپەليەۆانىڭ ايتۋىنشا, پروفيلاكتيكا تەك مەملەكەتتٸك سكرينينگپەن شەكتەلمەيدٸ.
«ەگەر ادام مەملەكەتتٸك سكرينينگكە جاتاتىن توپقا كٸرمەسە دە, ۋچاسكەلٸك دەرٸگەرٸنە بارىپ پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن ٶتە الادى. دەرٸگەر قاۋٸپ فاكتورلارىن باعالاپ, قان قىسىمىن, دەنە سالماعىنىڭ يندەكسٸن ٶلشەيدٸ. قاجەت بولعان جاعدايدا زەرتحانالىق تالداۋلارعا, ەلەكتروكارديوگرامماعا نەمەسە بەيٸندٸ ماماندارعا جولداما بەرەدٸ. بۇل ەسٸرەسە وتباسىندا ينفاركت, ينسۋلت, قانت ديابەتٸ نەمەسە ونكولوگييالىق اۋرۋلار بولعان ادامدار ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى», – دەدٸ ساراپشى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ مەديتسينادا بارلىعىنا بٸردەي ورتاق تەكسەرۋ تٸزٸمٸ جوق.
«بٷگٸندە پروفيلاكتيكا ادامنىڭ جاسىنا, جىنىسىنا, تۇقىم قۋالاۋشىلىعىنا, ٶمٸر سالتىنا جەنە بۇرىننان بار اۋرۋلارىنا قاراي جوسپارلانادى. سوندىقتان العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەك دەرٸگەرٸمەن بٸرگە جەكە پروفيلاكتيكا جوسپارىن جاساعان دۇرىس», – دەدٸ ول.
گٷلنافيس جٷسٸپەليەۆا كٶپتەگەن ادامنىڭ پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدٸ ۋاقىتتىڭ جوقتىعىنان كەيٸنگە قالدىراتىنىن ايتتى. الايدا زاڭنامادا مۇنداي تەكسەرۋلەردەن ٶتۋ ٷشٸن قىزمەتكەرلەرگە ەلەۋمەتتٸك دەمالىس بەرۋ قاراستىرىلعانىن ەسكە سالدى.
«كٶپشٸلٸك دەنساۋلىققا كٷتٸم جاساۋ قىمبات دەپ ويلايدى. نەگٸزٸندە بەرٸن قاراپايىم قادامنان باستاۋعا بولادى: ەمحاناعا تٸركەلۋ, ۋچاسكەلٸك دەرٸگەرمەن تانىسۋ, جاسىڭىزعا سەيكەس قانداي تەكسەرۋلەر قاراستىرىلعانىن بٸلۋ, قان قىسىمىن تۇراقتى باقىلاۋ, كٶرسەتٸلٸم بويىنشا ۆاكتسينا سالدىرۋ جەنە دەنساۋلىق مازالاسا, دەرٸگەرگە قارالۋدى كەيٸنگە قالدىرماۋ قاجەت», – دەدٸ ساراپشى.
سٶز سوڭىندا گٷلنافيس جٷسٸپەليەۆا دەنساۋلىقتى قورعاۋ قۇقىعى ازامات ٶزٸنە بەرٸلگەن مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدالانعان كەزدە عانا ناقتى جٷزەگە اساتىنىن ايتتى.
«بۇرىن ادامدار دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن تەك اۋىرعان كەزدە عانا ەسكە الاتىن. قازٸر مەديتسينا ادامدى تەك اۋىرعاندا ەمەس, دەنٸ ساۋ كەزٸندە دە قولداپ, سٷيەمەلدەۋٸ كەرەك. مەنٸڭشە, دەنساۋلىقتى قورعاۋعا قاتىستى كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتىڭ قازٸرگٸ زامانعى مەنٸ دەل وسىندا», – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
