ەلٸمٸزدەگٸ بٸرنەشە بانك بيىل جالاقىنى يندەكساتسييالاۋدى كەيٸنگە قالدىرۋى مٷمكٸن. DALA INSIDE دەرەككٶزٸنٸڭ سٶزٸنشە, سۋپەرتابىس دەۋٸرٸ 2025 جىلمەن بٸتتٸ. بيىل بارلىعىندا پروتسەنتتٸك تٷسٸم ازاياتىندىقتان, بانكتەر ەڭ كەمٸ شىعىنداردى ٶسٸرمەۋگە, قاجەت بولعان جاعدايدا تٸپتٸ قىسقارتۋعا دا تىرىساتىن بولادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
كرەديتتەن كەلەتٸن كٸرٸس تٶمەندەيدٸ, جەنە وعان قوسا جەكە تۇلعالارعا بەرٸلگەن كەپٸلسٸز نەسيەلەر بويىنشا پايداعا باياعىداي 20% ەمەس, ەندٸ 25 پايىز كورپوراتيۆتٸ تابىس سالىعى سالىنىپ وتىر.
"بانكتەردە ٸشكٸ پانيكا باستالدى. ەسٸرەسە اكتسيونەرلەردٸڭ كٶڭٸل-كٷيٸ جوق. ولار باياعىداي جاقسى ديۆيدەند الا المايتىنىن تٷسٸنٸپ وتىر. بالانسىندا مەملەكەتتەن العان قارىز بار بانكتەرگە ەندٸ تٸپتٸ وڭاي بولمايدى. باسقا دا اكتيۆتەرٸن ساتىپ جاتقان ٸرٸ وليگارح ٶز بانكٸن ساتۋ بويىنشا كەلٸسسٶزدەردٸ باستاپ كەتتٸ", - دەيدٸ, ينسايدەر.
راسىمەن, 2023–2025 جىلدار بانكتەر ٷشٸن "التىن كەزەڭ" بولدى. جوعارى بازالىق ستاۆكا ارقاسىندا ٶسكەن پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەر, بەلسەندٸ تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ جەنە تسيفرلىق سەرۆيستەردٸڭ ٶسۋٸ قارجى ۇيىمدارىنىڭ كٸرٸسٸن بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە شىعاردى. بٸراق وسى ويىن ەرەجەسٸنە مەملەكەت ەنگٸزگەن ٷلكەن ٶزگەرٸستەر بيىلدان باستاپ كٷشٸنە ەندٸ دە, بانكيرلەر مەرەكەسٸ تەز اياقتالدى.
ۇلتتىق بانك مەلٸمەتٸنە ساي, تەك اقپان ايىنىڭ ٶزٸندە بانك سەكتوردىڭ جيىنتىق پايداسى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 13,3 پايىزعا تٶمەندەگەن. بۇل 2019 جىلعى داعدارىستان بەرگٸ ەڭ ەلسٸز نەتيجە. قاڭتاردا دا دەل وسىنداي تٶمەندەۋ تٸركەلگەن. ياعني بۇل بٸر رەتتٸك قۇبىلىس ەمەس, جٷيەلٸ ٶزگەرٸستٸڭ بەلگٸسٸ. نارىقتاعى ەڭ ٸرٸ ويىنشىلاردىڭ ٶزٸندە تابىستىڭ قىسقارۋى بايقالادى.
بيلٸك بانكتەردٸڭ حالىققا بەرەتٸن نەسيەلەرٸنە تالاپتاردى قاتاڭداتقان ەدٸ. بانكتەر ٷشٸن ەڭ تابىستى سەگمەنت تۇتىنۋشىلىق كەپٸلسٸز نەسيەلەر بولىپ كەلدٸ. ادامدار بەلسەندٸ تٷردە نەسيە الىپ, بانكتەر جوعارى پايىزبەن تابىس تاۋىپ وتىردى. ەندٸ بۇل نارىق تەجەلە باستادى. قارىز الۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيدٸ, تەۋەكەلدەر مۇقييات ەسەپتەلەتٸن بولدى. وعان قوسا, پرۋدەنتسييالىق نورماتيۆتەر كٷشەيدٸ. قاراپايىم تٸلمەن ايتقاندا, بانكتەر ەندٸ بۇرىنعىداي ەركٸن اقشا اينالدىرا المايدى. ولارعا كٶبٸرەك رەزەرۆ ۇستاپ وتىرۋ مٸندەتتەلدٸ. مىسالى, ەڭ تٶمەنگٸ رەزەرۆتٸك تالاپتاردىڭ ٶسۋٸ بانكتەردٸ شامامەن 3 تريلليون تەڭگەنٸ اينالىمنان شىعارىپ, «قاتىپ قالعان» رەزەرۆكە جٸبەرۋگە مەجبٷرلەيدٸ. بۇل اقشا ەندٸ نەسيە رەتٸندە ەكونوميكاعا جۇمىس ٸستەمەيدٸ, تيٸسٸنشە بانكتەر دە ودان تابىس تابا المايدى.
مۇنىڭ بەرٸ ينفلياتسييانى تەجەۋ ٷشٸن جاسالىپ وتىر. ۇلتتىق بانك ارتىق اقشا ماسساسىن قىسقارتىپ, باعانىڭ ٶسۋٸن باقىلاۋعا العىسى كەلەدٸ. بانكتەرگە قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيگەن سايىن, قارجى نارىعىندا باسقا ويىنشىلاردىڭ رٶلٸ ارتا باستايدى. ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن كرەديتتٸك سەرٸكتەستٸكتەر ٷشٸن جاعداي سالىستىرمالى تٷردە جەڭٸلٸرەك. ولاردا رەتتەۋ جۇمساقتاۋ, سوندىقتان ولار كەيبٸر سەگمەنتتەردە بانكتەرگە قاراعاندا يكەمدٸرەك جۇمىس ٸستەي الادى. بۇل نارىقتاعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ٶزگەرتٸپ, بانكتەردٸڭ ٷلەسٸن قىسقارتۋى مٷمكٸن.
ەندٸ بانكتەرگە تەۋەكەلدٸ تٶمەندەتۋ, تيٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ, جاڭا ٶنٸمدەر ويلاپ تابۋ سىندى جاڭا جاعدايعا بەيٸمدەلۋ كەرەك. ەزٸرگە ولار ەڭ وڭاي جولدان – شىعىنداردى قىزمەتكەرلەر ەسەبٸنەن قىسقارتۋدان باستاپ وتىر.
