ەلىمىزدەگى بىرنەشە بانك بيىل جالاقىنى يندەكساسيالاۋدى كەيىنگە قالدىرۋى مۇمكىن. DALA INSIDE دەرەككوزىنىڭ سوزىنشە، سۋپەرتابىس ءداۋىرى 2025 جىلمەن ءبىتتى. بيىل بارلىعىندا پروسەنتتىك ءتۇسىم ازاياتىندىقتان، بانكتەر ەڭ كەمى شىعىنداردى وسىرمەۋگە، قاجەت بولعان جاعدايدا ءتىپتى قىسقارتۋعا دا تىرىساتىن بولادى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
كرەديتتەن كەلەتىن كىرىس تومەندەيدى، جانە وعان قوسا جەكە تۇلعالارعا بەرىلگەن كەپىلسىز نەسيەلەر بويىنشا پايداعا باياعىداي 20% ەمەس، ەندى 25 پايىز كورپوراتيۆتى تابىس سالىعى سالىنىپ وتىر.
"بانكتەردە ىشكى پانيكا باستالدى. اسىرەسە اكسيونەرلەردىڭ كوڭىل-كۇيى جوق. ولار باياعىداي جاقسى ديۆيدەند الا المايتىنىن ءتۇسىنىپ وتىر. بالانسىندا مەملەكەتتەن العان قارىز بار بانكتەرگە ەندى ءتىپتى وڭاي بولمايدى. باسقا دا اكتيۆتەرىن ساتىپ جاتقان ءىرى وليگارح ءوز بانكىن ساتۋ بويىنشا كەلىسسوزدەردى باستاپ كەتتى"، - دەيدى، ينسايدەر.
راسىمەن، 2023–2025 جىلدار بانكتەر ءۇشىن "التىن كەزەڭ" بولدى. جوعارى بازالىق ستاۆكا ارقاسىندا وسكەن پايىزدىق مولشەرلەمەلەر، بەلسەندى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ جانە سيفرلىق سەرۆيستەردىڭ ءوسۋى قارجى ۇيىمدارىنىڭ كىرىسىن بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە شىعاردى. ءبىراق وسى ويىن ەرەجەسىنە مەملەكەت ەنگىزگەن ۇلكەن وزگەرىستەر بيىلدان باستاپ كۇشىنە ەندى دە، بانكيرلەر مەرەكەسى تەز اياقتالدى.
ۇلتتىق بانك مالىمەتىنە ساي، تەك اقپان ايىنىڭ وزىندە بانك سەكتوردىڭ جيىنتىق پايداسى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 13،3 پايىزعا تومەندەگەن. بۇل 2019 جىلعى داعدارىستان بەرگى ەڭ ءالسىز ناتيجە. قاڭتاردا دا ءدال وسىنداي تومەندەۋ تىركەلگەن. ياعني بۇل ءبىر رەتتىك قۇبىلىس ەمەس، جۇيەلى وزگەرىستىڭ بەلگىسى. نارىقتاعى ەڭ ءىرى ويىنشىلاردىڭ وزىندە تابىستىڭ قىسقارۋى بايقالادى.
بيلىك بانكتەردىڭ حالىققا بەرەتىن نەسيەلەرىنە تالاپتاردى قاتاڭداتقان ەدى. بانكتەر ءۇشىن ەڭ تابىستى سەگمەنت تۇتىنۋشىلىق كەپىلسىز نەسيەلەر بولىپ كەلدى. ادامدار بەلسەندى تۇردە نەسيە الىپ، بانكتەر جوعارى پايىزبەن تابىس تاۋىپ وتىردى. ەندى بۇل نارىق تەجەلە باستادى. قارىز الۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيدى، تاۋەكەلدەر مۇقيات ەسەپتەلەتىن بولدى. وعان قوسا، پرۋدەنسيالىق نورماتيۆتەر كۇشەيدى. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، بانكتەر ەندى بۇرىنعىداي ەركىن اقشا اينالدىرا المايدى. ولارعا كوبىرەك رەزەرۆ ۇستاپ وتىرۋ مىندەتتەلدى. مىسالى، ەڭ تومەنگى رەزەرۆتىك تالاپتاردىڭ ءوسۋى بانكتەردى شامامەن 3 تريلليون تەڭگەنى اينالىمنان شىعارىپ، «قاتىپ قالعان» رەزەرۆكە جىبەرۋگە ماجبۇرلەيدى. بۇل اقشا ەندى نەسيە رەتىندە ەكونوميكاعا جۇمىس ىستەمەيدى، تيىسىنشە بانكتەر دە ودان تابىس تابا المايدى.
مۇنىڭ ءبارى ينفلياسيانى تەجەۋ ءۇشىن جاسالىپ وتىر. ۇلتتىق بانك ارتىق اقشا ماسساسىن قىسقارتىپ، باعانىڭ ءوسۋىن باقىلاۋعا العىسى كەلەدى. بانكتەرگە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيگەن سايىن، قارجى نارىعىندا باسقا ويىنشىلاردىڭ ءرولى ارتا باستايدى. ميكروقارجى ۇيىمدارى مەن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەر ءۇشىن جاعداي سالىستىرمالى تۇردە جەڭىلىرەك. ولاردا رەتتەۋ جۇمساقتاۋ، سوندىقتان ولار كەيبىر سەگمەنتتەردە بانكتەرگە قاراعاندا يكەمدىرەك جۇمىس ىستەي الادى. بۇل نارىقتاعى تەپە-تەڭدىكتى وزگەرتىپ، بانكتەردىڭ ۇلەسىن قىسقارتۋى مۇمكىن.
ەندى بانكتەرگە تاۋەكەلدى تومەندەتۋ، تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ، جاڭا ونىمدەر ويلاپ تابۋ سىندى جاڭا جاعدايعا بەيىمدەلۋ كەرەك. ازىرگە ولار ەڭ وڭاي جولدان – شىعىنداردى قىزمەتكەرلەر ەسەبىنەن قىسقارتۋدان باستاپ وتىر.
