Elimizdegi birneshe bank biyl jalaqyny indeksatsiialaýdy keiinge qaldyrýy múmkin. DALA INSIDE derekkóziniń sózinshe, sýpertabys dáýiri 2025 jylmen bitti. Biyl barlyǵynda protsenttik túsim azaiatyndyqtan, bankter eń kemi shyǵyndardy ósirmeýge, qajet bolǵan jaǵdaida tipti qysqartýǵa da tyrysatyn bolady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Kreditten keletin kiris tómendeidi, jáne oǵan qosa jeke tulǵalarǵa berilgen kepilsiz nesieler boiynsha paidaǵa baiaǵydai 20% emes, endi 25 paiyz korporativti tabys salyǵy salynyp otyr.
"Bankterde ishki panika bastaldy. Ásirese aktsionerlerdiń kóńil-kúii joq. Olar baiaǵydai jaqsy dividend ala almaitynyn túsinip otyr. Balansynda memleketten alǵan qaryz bar bankterge endi tipti ońai bolmaidy. Basqa da aktivterin satyp jatqan iri oligarh óz bankin satý boiynsha kelissózderdi bastap ketti", - deidi, insaider.
Rasymen, 2023–2025 jyldar bankter úshin "altyn kezeń" boldy. Joǵary bazalyq stavka arqasynda ósken paiyzdyq mólsherlemeler, belsendi tutynýshylyq nesieleý jáne tsifrlyq servisterdiń ósýi qarjy uiymdarynyń kirisin buryn-sońdy bolmaǵan deńgeige shyǵardy. Biraq osy oiyn erejesine memleket engizgen úlken ózgerister biyldan bastap kúshine endi de, bankirler merekesi tez aiaqtaldy.
Ulttyq Bank málimetine sai, tek aqpan aiynyń ózinde bank sektordyń jiyntyq paidasy ótken jylmen salystyrǵanda 13,3 paiyzǵa tómendegen. Bul 2019 jylǵy daǵdarystan bergi eń álsiz nátije. Qańtarda da dál osyndai tómendeý tirkelgen. Iaǵni bul bir rettik qubylys emes, júieli ózgeristiń belgisi. Naryqtaǵy eń iri oiynshylardyń ózinde tabystyń qysqarýy baiqalady.
Bilik bankterdiń halyqqa beretin nesielerine talaptardy qatańdatqan edi. Bankter úshin eń tabysty segment tutynýshylyq kepilsiz nesieler bolyp keldi. Adamdar belsendi túrde nesie alyp, bankter joǵary paiyzben tabys taýyp otyrdy. Endi bul naryq tejele bastady. Qaryz alýshylarǵa qoiylatyn talaptar kúsheidi, táýekelder muqiiat esepteletin boldy. Oǵan qosa, prýdentsiialyq normativter kúsheidi. Qarapaiym tilmen aitqanda, bankter endi burynǵydai erkin aqsha ainaldyra almaidy. Olarǵa kóbirek rezerv ustap otyrý mindetteldi. Mysaly, eń tómengi rezervtik talaptardyń ósýi bankterdi shamamen 3 trillion teńgeni ainalymnan shyǵaryp, «qatyp qalǵan» rezervke jiberýge májbúrleidi. Bul aqsha endi nesie retinde ekonomikaǵa jumys istemeidi, tiisinshe bankter de odan tabys taba almaidy.
Munyń bári infliatsiiany tejeý úshin jasalyp otyr. Ulttyq Bank artyq aqsha massasyn qysqartyp, baǵanyń ósýin baqylaýǵa alǵysy keledi. Bankterge qoiylatyn talaptar kúsheigen saiyn, qarjy naryǵynda basqa oiynshylardyń róli arta bastaidy. Mikroqarjy uiymdary men kredittik seriktestikter úshin jaǵdai salystyrmaly túrde jeńilirek. Olarda retteý jumsaqtaý, sondyqtan olar keibir segmentterde bankterge qaraǵanda ikemdirek jumys istei alady. Bul naryqtaǵy tepe-teńdikti ózgertip, bankterdiń úlesin qysqartýy múmkin.
Endi bankterge táýekeldi tómendetý, tiimdilikti arttyrý, jańa ónimder oilap tabý syndy jańa jaǵdaiǵa beiimdelý kerek. Ázirge olar eń ońai joldan – shyǵyndardy qyzmetkerler esebinen qysqartýdan bastap otyr.
