بىلتىر قازاقستاننان 34 مىڭ ادام قونىس اۋدارىپتى. بۇل 2015 جىلعى كٶرسەتكٸشتەن 16,4 پايىزعا كٶپ. كەتٸپ جاتقانداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ كٶرشٸ رەسەيگە كٶشكەن. بٸرجولاتا…
ناقتىلايىق: بىلتىر رەسەيگە 28 مىڭ ادام كٶشكەن. گەرمانيياعا – 2637, بەلارۋسكە – 393, اقش-قا – 228, پولشاعا – 173, كاناداعا – 168 ادام بٸرجولاتا قونىس اۋدارىپتى (دەرەكتەر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸنە قاراستى ستاتيستيكا كوميتەتٸنەن الىندى).
— بىلتىر كٶشٸپ كەلگەندەردەن گٶرٸ كٶشٸپ كەتكەندەر كٶپ بولدى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەلەمنٸڭ ەر تٷكپٸرٸندەگٸ قانداستارىمىزدى قارقىندى كٶشٸرۋ جٷرگٸزٸلٸپ كەلگەن. توقتاپ قالدى. قانداستاردى كٶشٸرۋمەن اينالىساتىن باعدارلامانىڭ بىلىعى كٶبەيٸپ كەتتٸ. ونىڭ ٷستٸنە قازاقستانداعى قازٸرگٸ احۋال دا وڭىپ تۇرعان جوق. بۇل دا كٶشٸ-قونعا ەسەر ەتۋدە, – دەيدٸ ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان باياعى «قوي ٷستٸنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان» مەملەكەت ەمەس. ەلدەن كەتٸپ جاتقاندار, كٶشٸپ جاتقاندار بٷگٸنٸمەن قوسا ەرتەڭٸن دە ويلاۋدا.
– ۋكرايناداعى وقيعالار ويلانتىپ تاستادى. شەشٸم قابىلداۋعا مەجبٷرلەدٸ. وسى كٷنگە دەيٸن قازاقستاندا تۇراتىنداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ «سەن تيمەسەڭ مەن تيمەمەن» ٶمٸر سٷردٸ. «قيىن-قىستاۋ زامان تۋسا كٶشٸپ كەتۋ جەڭٸل عوي» دەگەن ۇستانىم سانالارىنا سٸڭٸپ قالدى. جالپى مۇنداي يدەولوگييانىڭ ٶزٸ قاتە. مۇنى «كۆارتيرانتتار» يدەولوگيياسى دەپ اتايدى, – دەيدٸ ساياساتتانۋشى.
بۋىنىپ-تٷيٸنٸپ وتىر…
سارىمنىڭ سٶزٸنە قاراعاندا قازاقستاندا تۇراتىن ورىستٸلدٸ قاۋىمنىڭ 60 پايىزى بۋىنىپ-تٷيٸنٸپ ەزٸر وتىر. شەموداندارىن قامداپ قويعان. ولار بٷگٸن بولماسا دا ەرتەڭگٸ كٷنٸ ەلدەن كٶشەتٸنٸن بٸلەدٸ. ٶزگە 40 پايىزى قازاقستاندا قالۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداپ قويعان. ولار بۇل ەلدٸ وتانى سانايدى. ەرينە, قالار-قالماسىن ەلٸ دە بولسا انىقتاي الماي ويلانىپ جٷرگەندەردەرٸ دە بارشىلىق.
– بۇدان قاۋٸپ كٷتۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. بٸر جاعىنان زاڭدى دا. ەلدٸڭ ەرتەڭگٸ كٷنٸنە سەنبەيتٸندەردٸڭ ازايۋى مەن وسى ەلدٸڭ بولاشاعىن بٸرٸگٸپ قالاعىسى كەلەتٸندەردٸڭ كٶبەيۋٸ قالىپتى قۇبىلىس. جالپى كٶشٸ-قون پروتسەسٸن ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان زەرتتەيتٸن ينستيتۋت قاجەت. كٸمنٸڭ-كٸم ەكەنٸن بٸلۋ ٷشٸن… ايتالىق, بٸر وتباسى قونىس اۋداردى دەلٸك. نەگە, نە سەبەپتٸ كٶشتٸ? وسىنداي زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلسە ٷكٸمەت جالپى كٶشٸ-قون ساياساتىن بٸر ٸزگە تٷسٸرەر ەدٸ, –دەيدٸ ول.
قازاقستان تۇرۋعا كەلمەي مە?
ساياساتتانۋشى مۇحيت اسانباەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ٷدەرە كٶشۋدٸڭ كٶكەسٸ ەلٸ الدا.
«تۇرمىستىق احۋال. تۇراقسىزدىق. تەڭگەنٸڭ تاعدىرى. بيلٸكتەگٸ داعدارىس. بٸر بەلگٸسٸزدٸك بار. بٸر قۇلدىراۋ سەزٸلەدٸ. دەۆالۆاتسييانىڭ كەسٸرٸنەن جيعان-تەرگەنٸمٸزدەن ايىرىلدىق. ەلەۋمەتتٸك ليفتٸ اتىمەن جوق. مەديتسينانىڭ ساپاسى اناۋ. قايدا بارساڭ دا, بىلىق. جٷيەسٸزدٸك. ەدٸلەتسٸزدٸك. تامىر-تانىس. اعا-كٶكە. ەڭبەكتٸڭ قادٸرٸ جوق. ٶيتٸپ ٶسپەسٸن بەرٸ بٸلەدٸ. جاسى وتىزعا جەتپەگەن كەيبٸرەۋلەردٸڭ باستىق بوپ العانىن قالاي تٷسٸندٸرەسٸز ەيتپەسە…»
– دەيدٸ ول.
ورىستٸلدٸ قاۋىمنىڭ رەسەيگە كٶشۋٸ قالىپتى قۇبىلىس دەيدٸ اسانباەۆ. بۇل ولاردىڭ تاريحي وتانى ٶيتكەنٸ.
«سولتٷستٸكتەگٸ ورىس مەكتەبٸندە وقيتىنداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ كەيٸن رەسەيلٸك جوو-لارعا تٷسەدٸ. قالىپ قالادى. جايلى ٶمٸردٸ رەسەيدەن ٸزدەيدٸ. ال اعا بۋىننىڭ اراسىندا كٶرشٸ ەلگە كٶشٸپ جاتقاندار از. بارسا بالالارى ٷشٸن بارادى. ال باتىسقا, اقش-قا كەتٸپ جاتقانداردىڭ دەرلٸگٸ جاستار. ميلىباستار, – دەيدٸ ساراپشى.
«پەنسييا» ٷشٸن
ايتۋىنشا, قازاقستاندى ساياسي نەمەسە يدەولوگييالىق كٶزقاراسىنىڭ سەيكەسپەۋٸنە بايلانىستى تاستاپ كەتٸپ جاتقانداردىڭ ٷلەسٸ شامالى عانا. سوسىن كٶرشٸ ەلگە قونىس اۋدارعانداردىڭ اراسىندا ەگدە جاستاعىلار كٶپ ەكەن.
– بۇل بەكەر ەمەس. ەنە-مٸنە «پەنسيياعا» شىققالى وتىرعاندار رەسەيگە كٶشكەن. سەبەبٸ, ول جاقتاعى زەينەتاقى جوعارى. بۇل تاراپتاعى زاڭناماسى دا بٸزگە قاراعاندا ەلدەقايدا وزىق. سوسىن سوۆەت ٷكٸمەتٸنەن بەرگٸ ەلەۋمەتتٸك ساياساتىن ساقتاپ قالعان. بۇل ەگدە جاستاعى ازاماتتارعا ۇنايدى.
ەكٸنشٸدەن, ەربٸر ادامنىڭ تاڭداۋى بولادى عوي. كٶشكٸسٸ كەلدٸ. كٶشتٸ. بۇدان ساياسي استار ٸزدەۋدٸڭ قاجەتٸ جوق. كٶشٸپ-قونۋ ەلٸمساقتان بار قۇبىلىس, – دەيدٸ يلەۋوۆا.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
دەرەككٶزٸ: 365info.kz
