بيىلعى بەس ايدا قازاقستاندا ستالكينگ فاكتٸلەرٸ بويىنشا 248 قىلمىستىق ٸس تٸركەلٸپ, ولاردىڭ تەك 83-ٸ عانا سوتقا جولدانعان, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
«بيىلعى جىلدىڭ بەس ايىندا ستالكينگ بويىنشا 248 قىلمىستىق ٸس تٸركەلدٸ. ونىڭ ٸشٸندە 204 ٸس بويىنشا تٷپكٸلٸكتٸ پروتسەسسۋالدىق شەشٸم قابىلداندى, بۇل – 82%. سوتقا 83 قىلمىستىق ٸس جولداندى, 22 ٸس تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋىنا بايلانىستى اقتامايتىن نەگٸزدەرمەن توقتاتىلدى. ال 101 ٸس اقتايتىن نەگٸزدەرمەن, ياعني قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق قۇرامىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى قىسقارتىلدى», – دەپ اتاپ ٶتتٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى سنەجانا يماشەۆا سەيسەنبٸ كٷنٸ مەجٸلٸستەگٸ دٶڭگەلەك ٷستەلدە.
مۇنداي ستاتيستيكا ەلەۋلٸ زييان نەمەسە سالدار بولماعان جاعدايدا زاڭسىز ەرەكەتتەردٸڭ جازاسىز قالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
پرەزيدەنت جانىنداعى ەيەلدەر ٸستەرٸ جەنە وتباسىلىق-دەموگرافييالىق ساياسات جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانىڭ مٷشەسٸ, Maqsut Narikbayev University قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى, PhD دوكتورى مۋسليم حاسەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, قىلمىس قۇرامىنىڭ بولماۋى فاكتٸسٸ قۋدالاۋدىڭ ٶزٸ بولماعانىن بٸلدٸرمەيدٸ.
«وقيعانىڭ بولماۋى دەگەنٸمٸز – قۋدالاۋ فاكتٸسٸنٸڭ ٶزٸ بولماعانىن بٸلدٸرەدٸ. ال قىلمىس قۇرامىنىڭ بولماۋى – قۋدالاۋ فاكتٸسٸ بولعانىن كٶرسەتەدٸ, ياعني ستالكەر زاڭسىز ەرەكەتتەر جاساعان, بٸراق ولار ەلەۋلٸ زييان كەلتٸرمەگەن. وبەكتيۆتٸ جاعى جوق, قۇرام جوق دەپ تانىلادى. نەتيجەسٸندە مەملەكەت ستالكينگ فاكتٸسٸنٸڭ ٶزٸنە تيٸستٸ قۇقىقتىق باعا بەرە المايدى. قۋدالاۋ بولدى, بٸراق زييان مەن سالدار بولماعاندىقتان جاۋاپكەرشٸلٸك تە بولمايدى», – دەدٸ حاسەنوۆ.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, زاڭسىز قۋدالاۋ فاكتٸسٸنٸڭ ٶزٸن ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ەنگٸزۋ قاجەت.
«قىلمىستىق ٸس قىلمىس قۇرامى جوق دەگەن شەشٸممەن اياقتالعان جاعدايدا دا, ياعني فاكتٸلەر بولعانىمەن سالدارى بولماسا دا, وعان قۇقىقتىق باعا بەرٸلۋٸ تيٸس. ستالكەر جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلۋى كەرەك, ٶيتكەنٸ مۇنداي ەرەكەتتەر جازاسىز قالماۋى قاجەت. بٸزدٸڭ زاڭنامادا مۇنداي تەجٸريبە بار: ەكٸمشٸلٸك كودەكستە فورمالدى قۇرام, ال قىلمىستىق كودەكستە ماتەريالدىق قۇرام قاراستىرىلعان. سەبەبٸ مۇندا قوعامدىق قاۋٸپتٸلٸك بار», – دەدٸ ول.
سونداي-اق حاسەنوۆ ستالكينگ تۋرالى باپتى سۋبەكتٸلەرٸنە قاراي سارالاۋدى ۇسىندى.
«ەڭ الدىمەن بۇل كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى بولۋى كەرەك. ەكٸ جىل بۇرىن 16 جاسقا دەيٸنگٸ بالالارعا سەكسۋالدىق سيپاتتاعى تيٸسۋ تۋرالى باپ ەنگٸزٸلدٸ. بٸراق وندا مٸندەتتٸ تٷردە سەكسۋالدىق سيپاتتاعى ەرەكەت بولۋى قاجەت. ال ەگەر ستالكينگتە مۇنداي بەلگٸلەر بولماسا دا, ولار قاراپايىم ستالكينگكە قاراعاندا قاتاڭىراق سانكتسييالارعا جاتقىزىلۋى كەرەك. سەبەبٸ كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى ستالكينگ كٶبٸنە اۋىر قىلمىستارعا الىپ كەلەدٸ. تەجٸريبە مۇنداي ەرەكەتتەرمەن قاتاڭ كٷرەسۋ قاجەت ەكەنٸن كٶرسەتٸپ وتىر. ٶيتكەنٸ بالالار ەلدەقايدا وسال توپ», – دەدٸ سپيكەر.
ٶز كەزەگٸندە يماشەۆا ستالكينگ بويىنشا تٸركەلٸپ جاتقان ٸستەر سانى بۇل باپتىڭ قوعامدا سۇرانىسقا يە ەكەنٸن كٶرسەتەتٸنٸن ايتتى. الايدا قۇقىق قولدانۋ تەجٸريبەسٸن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن بٸرنەشە جىل قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل باپ دۇرىس نەمەسە دۇرىس ەمەس سارالانىپ جاتقانىن تٷسٸنۋ ٷشٸن سوتقا جەتپەگەن, قىلمىس قۇرامى بولماۋىنا بايلانىستى توقتاتىلعان جٷزدەن استام ٸستٸڭ ماتەريالدارىن زەرتتەۋ كەرەك», – دەپ تٷسٸندٸردٸ دەپۋتات.
ەسكە سالايىق, وسى دٶڭگەلەك ٷستەلدە ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ قايتالانعان ستالكينگ ٷشٸن بەس جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنعان بولاتىن.
