قازاقستان قارجىگەرلەرٸ قاۋىمداستىعى (ققق) ەلدە تۇرعىن ٷيدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەپ جاتقانىن, بۇل يپوتەكاعا سۇرانىستى تەجەيتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸنە اينالعانىن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قاۋىمداستىقتىڭ مەلٸمەتٸنشە, بيىلعى جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا يپوتەكالىق نەسيەگە سۇرانىس ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تٶمەن دەڭگەيدە قالدى. يپوتەكا الۋعا بەرٸلگەن ٶتٸنٸشتەر سانى بٸر جىلدا 13,4%-عا ازايىپ, 419,2 مىڭعا جەتكەن.
بٸرٸنشٸ توقساندا سۇرانىس توقساندىق ەسەپپەن 20,8%-عا كٷرت تٶمەندەگەنٸمەن, ەكٸنشٸ توقساندا 18,7%-عا ٶسٸپ, بٸرشاما قالپىنا كەلە باستاعان. ساراپشىلار مۇنى نارىقتاعى ەڭ ەلسٸز كەزەڭنٸڭ ارتتا قالعانىنىڭ بەلگٸسٸ دەپ باعالايدى.
ققق دەرەگٸنشە, تۇرعىن ٷي باعاسىنىڭ حالىق تابىسىنان ەلدەقايدا جىلدام ٶسۋٸ يپوتەكاعا سۇرانىستى شەكتەپ وتىر. سوڭعى بٸر جىلدا باستاپقى نارىقتاعى باسپانا باعاسى 15,5%-عا, قايتالاما نارىقتا 11,8%-عا قىمباتتاعان. ال حالىقتىڭ ناقتى اقشالاي تابىسى نەبەرٸ 0,1%-عا عانا ارتقان.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, باسپانا قۇنى مەن تابىس اراسىنداعى الشاقتىقتىڭ ۇلعايۋى باستاپقى جارناعا قويىلاتىن تالاپتاردى كٷشەيتٸپ, يپوتەكا رەسٸمدەۋگە قاۋقارلى ازاماتتاردىڭ سانىن ازايتادى.
سوعان قاراماستان, تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان (بجزق) الىناتىن قاراجات كٶلەمٸ ايتارلىقتاي ٶسكەن. العاشقى جارتىجىلدىقتا تۇرعىن ٷي ماقساتىندا پايدالانىلعان زەينەتاقى جيناقتارى 59%-عا كٶبەيٸپ, 407,5 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.
سونىمەن بٸرگە يپوتەكالىق ٶتٸنٸشتەردٸڭ ماقۇلدانۋ دەڭگەيٸ ارتقان. بىلتىر بۇل كٶرسەتكٸش 26,1% بولسا, بيىل 28,1%-عا جەتكەن. ەكٸنشٸ توقساندا ماقۇلدانعان ٶتٸنٸشتەردٸڭ ٷلەسٸ 32,8%-دى قۇرادى. قارجىگەرلەر مۇنى بانكتەر تالاپتارىنا سەيكەس كەلەتٸن ٶتٸنٸشتەردٸڭ كٶبەيۋٸمەن جەنە جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالاردىڭ ٷلەسٸنٸڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرادى.
ٶتٸنٸشتەر سانى ازايعانىمەن, جاڭا يپوتەكالىق نەسيەلەر كٶلەمٸ 12,4%-عا ٶسٸپ, 1,1 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بۇل رەتتە جالپى بٶلشەك نەسيە نارىعى 3,6%-عا قىسقارعان.
نارىقتاعى ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ درايۆەرٸ «وتباسى بانكٸ» بولدى. بانكتٸڭ يپوتەكالىق نەسيەلەرٸ بٸر جىلدا 32,8%-عا ٶسٸپ, 916,7 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ال ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ نارىقتىق يپوتەكالىق ٶنٸمدەرٸ 39%-عا قىسقارىپ, 161,5 ملرد تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەگەن.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, يپوتەكا نارىعىنداعى وڭ كٶرسەتكٸشتەر تولىقتاي دەرلٸك «وتباسى بانكٸ» مەن مەملەكەتتٸك قولداۋ باعدارلامالارىنىڭ ەسەبٸنەن قالىپتاسىپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ نارىقتىق يپوتەكاسىنىڭ ٷلەسٸ بٸر جىل ٸشٸندە 26,2%-دان 14,3%-عا دەيٸن ازايعان.
جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالاردىڭ باسىمدىعى يپوتەكا بويىنشا ورتاشا مٶلشەرلەمەنٸ شامامەن 10% دەڭگەيٸندە ۇستاپ تۇر. بۇل كٶرسەتكٸش بازالىق مٶلشەرلەمە 18% بولعان نارىقتىق جاعدايدان ەلدەقايدا تٶمەن.
سونىمەن قاتار قازاقستاندىقتار بۇرىنعىدان ٸرٸ كٶلەمدەگٸ نەسيەلەردٸ كٶبٸرەك الا باستاعان. مەسەلەن, كٶلەمٸ 20 ملن تەڭگەدەن اساتىن يپوتەكالاردىڭ ٷلەسٸ 31,4%-دان 39,6%-عا دەيٸن ٶسكەن. ال 10 ملن تەڭگەگە دەيٸنگٸ نەسيەلەردٸڭ ٷلەسٸ 20,7%-دان 16,5%-عا تٶمەندەگەن.
ققق مۇنى جىلجىمايتىن مٷلٸك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىمەن بايلانىستىرادى. ياعني باسپانا ساتىپ الۋ ٷشٸن ازاماتتارعا بۇرىنعىدان كٶبٸرەك قارجى تارتۋعا تۋرا كەلەدٸ.
جىل باسىنان بەرٸ يپوتەكالىق پورتفەل 7,2%-عا ٶسٸپ, 7,5 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. ونىڭ ٸشٸندە «وتباسى بانكٸنٸڭ» يپوتەكالىق پورتفەلٸ 4,4 ترلن تەڭگەنٸ قۇراپ, نارىقتىڭ شامامەن 60%-ىنا جاقىنداعان.
سوعان قاراماستان يپوتەكالىق نەسيەلەر ساپاسى جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك ٷلەسٸ 0,41% دەڭگەيٸندە ساقتالعان. ساراپشىلار مۇنى كەپٸلزاتتىڭ بولۋى, باستاپقى جارنا تالاپتارى جەنە قارىز الۋشىلاردى مۇقييات ٸرٸكتەۋ جٷيەسٸمەن تٷسٸندٸرەدٸ.
ققق بولجامىنشا, ٷشٸنشٸ توقساندا جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالاردىڭ كەڭەيۋٸ مەن قۇرىلىس كومپانييالارىمەن بٸرلەسكەن جوبالاردىڭ ارقاسىندا يپوتەكاعا سۇرانىس ەرٸ قاراي قالپىنا كەلە بەرەدٸ.
الايدا قارجىگەرلەر قازٸرگٸ ٶسٸم يپوتەكا نارىعىنىڭ تولىق جاندانعانىن بٸلدٸرمەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٶيتكەنٸ ٶتٸنٸشتەر سانى ەلٸ دە ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن تٶمەن, ال نەسيەلەۋدٸڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ قۇرالدارى ارقىلى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ٷي باعاسىنىڭ حالىق تابىسىنان جىلدام ٶسۋٸ باسپانا الۋعا قاجەتتٸ باستاپقى كاپيتال كٶلەمٸن ۇلعايتىپ, ازاماتتاردى ٸرٸ كٶلەمدەگٸ نەسيەلەرگە جٷگٸنۋگە مەجبٷرلەۋدە.
زەينەتاقى جيناقتارىن پايدالانۋ بۇل مەسەلەنٸ ٸشٸنارا جەڭٸلدەتكەنٸمەن, ول تۇرعىن ٷي قۇنى مەن حالىق تابىسى اراسىنداعى نەگٸزگٸ تەڭگەرٸمسٸزدٸكتٸ تولىق جويا المايدى.
قاۋىمداستىق قورىتىندىسىندا يپوتەكا نارىعىنىڭ تۇراقتى ەرٸ تەڭگەرٸمدٸ دامۋى ٷشٸن ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردەگٸ نارىقتىق يپوتەكانى جانداندىرۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىلاندىرۋ قۇنى تٶمەندەمەي جەنە تۇرعىن ٷيدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ ارتپايىنشا, يپوتەكا نارىعىنىڭ دامۋى نەگٸزٸنەن مەملەكەتتٸك قولداۋ باعدارلامالارى مەن تۇرعىن ٷي جيناق جٷيەسٸنە تەۋەلدٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
