قازاقستان قىسقى ازييا ويىندارىن ٶز تاريحىندا ەكٸنشٸ مەرتە ۇيىمداستىرماق. 2029 جىلى دٷبٸرلٸ دودا الماتىدا ٶتەدٸ. بۇل تۋرالى ازييانىڭ وليمپيادالىق كەڭەسٸ رەسمي مەلٸمدەدٸ. قابىلداۋشى قالا جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸمشارتقا 5 اقپاندا يتالييانىڭ ميلان قالاسىندا قول قويىلماق.
اتالعان شەشٸم قوعامدا بٸرقاتار ساۋال تۋىنداتتى. قازاقستان بۇل دودانى ٶتكٸزۋگە قانشالىقتى دايىن? ونىڭ ەل ەكونوميكاسى مەن سپورت سالاسىنا بەرەر ناقتى پايداسى قانداي? وسى سۇراقتارعا جاۋاپ الۋ ٷشٸن Dalanews.kz رەداكتسيياسى سپورت ساراپشىسى راۋان وقاس پەن ەكونوميست, R-Finance ساراپشىسى ارمان بايعانوۆتىڭ پٸكٸرٸنە جٷگٸندٸ.
قابىلداۋشى ەل نەگە اۋىستى?
باستاپقىدا قىسقى ازييا ويىندارى ساۋد ارابيياسىندا ٶتۋٸ تيٸس بولعان. بۇل ەل 2022 جىلى جارىستى قابىلداۋ قۇقىعىن يەلەنگەن. الايدا بيىل قاڭتار ايىندا ساۋد ارابيياسىنىڭ وليمپيادالىق كوميتەتٸ جارىستى ٶتكٸزۋدەن باس تارتتى. وسىدان كەيٸن ۇيىمداستىرۋشى ەلدٸ اۋىستىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
Xinhua اگەنتتٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, جاڭا قابىلداۋشى قالا رەتٸندە الماتى تاڭدالعان. ايتا كەتەيٸك, قازاقستان بۇعان دەيٸن دە قىسقى ازييا ويىندارىن قابىلداعان.
سپورت ساراپشىسى نە دەيدٸ?
سپورت ساراپشىسى راۋان وقاستىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان قىسقى ازييا ويىندارىن ٶتكٸزۋگە ينفراقۇرىلىم تۇرعىسىنان دايىن.
“بٸز 2011 جىلى ازييا ويىندارىن, 2017 جىلى قىسقى ۋنيۆەرسيادانى دا ٶتكٸزدٸك. سوندىقتان تەجٸريبەمٸز دە, نەگٸزگٸ سپورت نىساندارىمىز دا بار. ەلٸمٸزدەگٸ سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ باسىم بٶلٸگٸ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي. بٸز وزىق ٷلگٸدەگٸ كەشەندەردٸ سالىپ, وعان قىرۋار قارجى جۇمسادىق. سوندىقتان بۇل جولى ازييا ويىندارىن ٶتكٸزۋگە اسا كٶپ قاراجات قاجەت بولا قويمايدى”, - دەيدٸ ول.
ونىڭ سٶزٸنشە, قىسقى ازييا ويىندارى وليمپيادا دەڭگەيٸندەگٸ جارىسقا جاتپايدى, سوندىقتان قازاقستاننىڭ بۇل دودانى ٶتكٸزۋگە ەلەۋەتٸ جەتكٸلٸكتٸ.
“الايدا “بۇل جارىس بٸزگە كەرەك پە?” دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ول بٸزدٸڭ ابىرويىمىزدى قانشالىقتى ارتتىرادى, ەلگە قانشالىقتى پايداسى بار? وسى مەسەلەلەرگە ناقتى جاۋاپ بەرۋ قاجەت”, - دەيدٸ راۋان وقاس.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, حالىقارالىق دودا سپورتتىڭ دامۋىنا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن, الايدا ونى اسا قاجەت جوبا دەپ باعالاۋ قيىن.
“بۇعان دەيٸن قىسقى ازييا ويىندارى مەن قىسقى ۋنيۆەرسيادانى ٶتكٸزدٸك. بٸراق سپورتتاعى جاعدايىمىز تٷبەگەيلٸ جاقساردى دەپ ايتا المايمىز. وليمپيادا ويىندارىنان دا تۇراقتى تٷردە جٷلدە الىپ جٷرگەن جوقپىز. بٸر جارىستى بٸر رەت ٶتكٸزۋگە بولادى, ال ونى قايتا ٶتكٸزۋدٸڭ قانداي پايداسى بار? شىنى كەرەك, مۇنداي شەشٸمگە نە سەبەپ بولعانىن تٷسٸنە المادىم. قورىتا ايتقاندا, قىسقى ازييا ويىندارى بٸزگە اسا قاجەت دٷنيە ەمەس دەپ ويلايمىن”, - دەپ قورىتىندىلادى ول.
ەكونوميست پٸكٸرٸ
ساراپشى ارمان بايعانوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قىسقى ازييا ويىندارىن ٶتكٸزۋ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە قارجىلاي شىعىندى قاجەت ەتەدٸ. الايدا ەلٸمٸزدە بۇرىن سالىنعان سپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ بار ەكەنٸن ەسكەرسەك, كەي نىسانداردى قايتا پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بار. وسى تۇرعىدا جارىستى ٶتكٸزۋ شىعىنى ازايۋى مٷمكٸن.
“بۇعان دەيٸن بوي كٶتەرگەن نىسانداردى تيٸمدٸ پايدالانىپ, از عانا تولىقتىرۋلارمەن شەكتەلسەك, جارىستى ٶتكٸزۋگە بولادى. ەگەر بارلىعىن قايتادان نٶلدەن باستاپ سالۋ قاجەت بولسا, بۇل بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي سالماق تٷسٸرٸپ, ٶزٸن-ٶزٸ اقتاماۋى مٷمكٸن”, - دەيدٸ ەكونوميست.
ايتۋىنشا, مۇنداي ٸرٸ سپورتتىق ٸس-شارالاردىڭ ەكونوميكالىق ەمەس, كٶبٸنە يميدجدٸك مەنٸ جوعارى. كٶپتەگەن ەل قىسقى حالىقارالىق جارىستاردى ٶتكٸزۋگە ۇمتىلادى. سەبەبٸ بۇل تۋريستەر اعىنىن ارتتىرىپ, ەلدٸڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ بەدەلٸن كٷشەيتەدٸ. وسى تۇستا ساراپشى الماتى قالاسى مەن وعان ٸرگەلەس تاۋلى ٶڭٸرلەردٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
“جالپى, كەز كەلگەن حالىقارالىق سپورتتىق جارىس حالىقتاردى جاقىنداستىرىپ, ەلدٸڭ تانىمالدىعىن ارتتىرادى. الماتى - تۋريستٸك ەلەۋەتٸ جوعارى قالا. بۇل قوناقٷي بيزنەسٸنە, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنا جەنە شاعىن كەسٸپكەرلٸككە سەرپٸن بەرۋٸ مٷمكٸن. بٸراق تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, مۇنداي جارىستار ەردايىم ٶزٸن تولىق اقتاي بەرمەيدٸ”, - دەيدٸ ارمان بايعانوۆ.
ساراپشى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ەلدەقايدا قۋاتتى مەملەكەتتەردٸڭ ٶزٸ كەيدە وسىنداي ٸرٸ جارىستاردى ٶتكٸزۋدەن باس تارتىپ جاتاتىنىن ەسكە سالدى. سەبەبٸ بۇل بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي سالماق تٷسٸرۋٸ مٷمكٸن.
“ەگەر جۇمسالعان قاراجاتتىڭ كەم دەگەندە بٸر بٶلٸگٸ سالىق تٷسٸمدەرٸ نەمەسە ۇزاق مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق پايدا ارقىلى قايتارىلسا, وندا مۇنداي جوبانى جٷزەگە اسىرۋعا بولادى. ەڭ باستىسى — جان-جاقتى تالداۋ جاساۋ. ياعني, قانشا قارجى جۇمسالاتىنىن جەنە سول شىعىننىڭ قانشاسى كەيٸن سالىق تٷسٸمدەرٸ, تۋريزم مەن قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىنىڭ دامۋى ارقىلى بيۋدجەتكە قايتىپ كەلەتٸنٸ ەسەپتەلۋٸ تيٸس. سونداي-اق سالىنعان ينفراقۇرىلىم جارىستان كەيٸن قالاي پايدالانىلاتىنى دا ماڭىزدى”, - دەيدٸ ول.
ارمان بايعانوۆ قىسقى ازييا ويىندارىنىڭ سپورتتىق تۇرعىدا وڭ ەسەرٸ بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن دە جوققا شىعارمايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جارىستار قىسقى سپورت تٷرلەرٸنٸڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرٸپ, سالىنعان ينفراقۇرىلىم وتاندىق سپورتشىلاردى دايارلاۋعا ۇزاق ۋاقىت بويى قىزمەت ەتە الادى.
