"قازاقستان مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸنە قاتىستى شەشٸم قابىلداعان كەزدە وپەك+ توبىنىڭ مٷددەلەرٸنە قاراعاندا ۇلتتىق مٷددەلەرگە باسىمدىق بەرەدٸ", - دەدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ ەرلان اقكەنجەنوۆ Reuters اگەنتتٸگٸنە بەرگەن سۇقباتىندا. وسىدان كەيٸن ەلەمدٸك نارىقتا Brent ماركالى مۇناي باعاسى تاعى 2%-عا ارزاندادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
مينيستر قازاقستاننىڭ وپەك + بەلگٸلەگەن كۆوتالارعا ساي بولا الماۋىنىڭ ەكٸ سەبەبٸن اتاپ ٶتتٸ. بٸرٸنشٸسٸ – ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ 70%-ىن قۇرايتىن بارلىق ٷش ٸرٸ جوبا (تەڭٸز, قاشاعان, قاراشىعاناق) شەتەلدٸك كومپانييالار قولىندا. مينيستر اتالعان كومپانييالارمەن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزۋگە ۋەدە بەردٸ, الايدا استانانىڭ ولارعا اسا بٸر ىقپالى جوق ەكەنٸن دە ناقتىلاي كەتتٸ.
ونىڭ ٷستٸنە, ەرلان اقكەنجەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, پٸسٸپ-جەتٸلگەن كەن ورىندارىنا تەحنيكالىق سەبەپتەر بويىنشا قول تيگٸزۋ مٷمكٸن ەمەس.
"ەگەر بٸز ەسكٸ كەن ورىندارىن جابا باستاساق, بۇل - ٶز اياعىمىزدى ٶزٸمٸزدٸڭ اتقانىمەن بٸردەي", - دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
مٸنە, وسىنداي مەلٸمدەمەلەردەن سوڭ ەلەمدٸك نارىقتا Brent ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى 2%-عا تٶمەندەدٸ. ال Bloomberg مۇناي نارىعىندا "باعا سوعىسىنىڭ" شيەلەنٸسە تٷسۋٸ قاۋپٸ قويۋالانا تٷسكەنٸن جازدى. اگەنتتٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ساۋد ارابيياسى ٶز تاراپىنان مۇناي كٶلەمٸن ارتتىرا وتىرىپ, باعانى تٷسٸرۋگە قۇلىقتى, سٶيتٸپ قازاقستان سەكٸلدٸ بەلگٸلەنگەن كۆوتانى ساقتامايتىن ەلدەردٸ جازالاماق.
بۇعان دەيٸن بٸزگە بەرگەن سۇقباتتارىندا مۇناي سالاسىنىڭ مامانى ولجاس بايدٸلدينوۆ جەنە ەكونوميست ارمان بەيسەمباەۆ تا اراب ەلدەرٸ "قارا التىن" ٶندٸرٸسٸن قاساقانا ارتتىرىپ, قازاقستاندى جازالاماق نيەتتٸ ەكەنٸن ايتقان بولاتىن.
مۇناي سالاسىنىڭ مامانى بايدٸلدينوۆ بۇل رەتتە قازاقستان شىنىمەن دە قولايسىز جاعدايعا تاپ بولىپ وتىرعانىن ايتادى. ياعني, وپەك الدىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸن قىسقارتۋعا ۋەدە بەرەدٸ, بٸراق ٸس جٷزٸندە ونى ۇلعايتا بەرەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ارادا مەسەلە قازاقستاندا ەمەس,مۇناي ٶندٸرۋشٸ سالانىڭ قۇرىلىمىندا.
"ٶندٸرٸستٸڭ 70%-ى "كيتتەرگە" تيەسٸلٸ: تەڭٸز, قاراشىعاناق, قاشاعان حالىقارالىق كونسورتسيۋمدارى. ولار ەشقانداي كەلٸسٸمگە قوسىلا المايدى. ەگەر الدا-جالدا قوسىلسا, ولارعا قاتىستى ٶز ەلدەرٸندە مونوپوليياعا قارسى تەرگەۋ باستالۋى مٷمكٸن", - دەدٸ ساراپشى.
ولجاس بايدٸلدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر كونسورتسيۋمدار ٶندٸرٸستٸ قىسقارتىپ جاتسا, ولاردى كارتەلمەن سٶز بايلاسىپ, باعاعا ەسەر ەتٸپ جاتىر دەپ ايىپتاۋى مٷمكٸن. سوندىقتان ولار مۇنى جاسامايدى, ال قازاقستان ٶز بەتٸمەن كەلٸسٸمدٸ ورىنداي المايدى.
"مەنٸڭشە, تٷپتٸڭ تٷبٸندە قازاقستان وپەك ۇيىمنان شىعىپ تىنادى. ٶيتكەنٸ قازاقستان ٶز بەتٸمەن ونداعى كۆوتالاردى ورىنداپ, ساقتاۋعا قابٸلەتسٸز", - دەيدٸ ساراپشى.
ال ارمان بەيسەمباەۆ مۇناي باعاسى قۇلاسا, تەڭگە دە قۇنسىزدانا بەرەتٸنٸن ناقتىلايدى. ەگەر مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 50 دوللارعا دەيٸن تٷسسە, ونىڭ بولجامىنشا, 1 اقش دوللارى 580 تەڭگە بولىپ قالادى, وندا دا بۇل جىل سوڭىنا قاراي ورىن الۋى ىقتيمال جاعداي.
"بۇل ارادا مىنا نەرسەنٸ باسا ايتا كەتكٸم كەلەدٸ. مۇناي نارىعىنداعى باعا تۇرلاۋسىز. ول بٸر باعانى ٷنەمٸ ساقتاپ تۇرمايدى. ول بٸردە ٶسسە, بٸردە تٶمەندەپ وتىرادى. قازٸرگٸ جاعدايدا, ەرينە اقش پرەزيدەنتٸ ترامپتىڭ تاريف ساياساتى نارىقتارعا تەرٸس ىقپال ەتۋدە. سونىڭ ٸشٸندە ەلەمدٸك مۇناي نارىعىنا دا. "جىعىلعانعا جۇدىرىق" دەمەكشٸ, وپەك+ ۇيىمى دا بۇعان دەيٸنگٸ ساياساتىنان باس تارتىپ, مۇناي ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸن ارتتىراتىنىن جارييالادى. اينالىپ كەلگەندە, وسى ەكٸ فاكتور ەلەمدٸك نارىقتاردا قازٸر داۋىل تۋعىزۋدا", - دەيدٸ ول.
ساراپشى ناق وسى ەكٸ فاكتور مۇناي نارىعىندا پروفيتسيت تۋدىراتىنىن بولجايدى.
"مۇنايعا قاتىستى اراب ەلدەرٸنٸڭ سوڭعى شەشٸمٸ جارييالانعان كەزدە Bloomberg باسىلىمىندا "وپەك وسىلايشا قازاقستاندى جازالاۋدا" دەگەن ماقالا جارييالاندى. ياعني, باعا جوعارى ەرٸ قولايلى كەزدە ٶندٸرٸستٸ قىسقارتپاساڭىزدار, وندا تٷسٸرەيٸك دەگەنٸ عوي. بەلگٸلەنگەن كۆوتادان اسىرا مۇناي ٶندٸرٸپ جاتقان باسقا دا ەلدەر بار. ونسىز دا بٸزدە مۇناي ٶندٸرۋ قىمبات, كەيدە ونى ٶزٸندٸك قۇنىنان دا تٶمەن ساتىپ جاتامىز. باعا تٶمەندەسە, شيكٸزاتتى يگەرۋشٸ ەلدەر ۇسىنىستى ەرٸكسٸز ازايتادى, كٸم تاۋارىن ارزانعا ساتقىسى كەلەدٸ دەيسٸز. سٶيتٸپ باعا بٸرتٸندەپ رەتتەلۋٸ كەرەك", - دەيدٸ مامان.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "بٸر باررەلٸ – 15$". حۆق جارييالاعان بولجام مۇناي ٶندٸرۋشٸ ەلدەردٸ ورنىنان قوزعاپ جٸبەردٸ" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
