قازاقستاننىڭ مۇناي ەكسپورتى كاسپيي قۇبىر جەلٸسٸ كونسورتسيۋمى (كقك) ارقىلى مامىر ايىندا ەدەۋٸر قىسقارۋى مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Reuters اگەنتتٸگٸنە سٸلتەپ.
نوۆوروسسييسكٸدەگٸ رەسەيدٸڭ قارا تەڭٸز پورتى ارقىلى جٶنەلتٸلەتٸن CPC Blend ماركالى شيكٸ مۇناي ەكسپورتى سەۋٸردەگٸ تەۋلٸگٸنە 1,6 ملن باررەلدەن مامىردا شامامەن 1,5 ملن باررەلگە دەيٸن تٶمەندەيدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
كقك — قازاقستان مۇنايىنىڭ نەگٸزگٸ ەكسپورت ارناسى. سوڭعى ايلاردا بۇل باعىتتا بٸرقاتار كٸدٸرٸستەر بولدى, ال وعان ەسەر ەتۋشٸ باستى فاكتور — گەوساياسي تۇراقسىزدىق.
1 سەۋٸردەن باستاپ كقك ارقىلى ەكسپورت تەۋلٸگٸنە 1 ملن باررەلگە دەيٸن شەكتەلدٸ. بۇل نارىقتان شامامەن 700 مىڭ باررەلدٸڭ جوعالۋىنا ەكەلدٸ. بۇعان سەبەپ — 2024 جىلعى جەلتوقساندا كەرچ بۇعازىندا ورىن العان مۇناي تٶگٸلۋٸنەن كەيٸنگٸ رەسەي جٷرگٸزگەن تەكسەرٸستەردەن سوڭ نوۆوروسسييسك تەرمينالىنداعى ٷش ايلاقتىڭ ەكەۋٸنٸڭ جابىلۋى بولدى.
كەيٸن رەسەيلٸك سوت بۇل شەكتەۋلەردٸ الىپ تاستاپ, ەكٸ ايلاقتىڭ جۇمىسىنا قايتا رۇقسات بەردٸ. الايدا ٷشٸنشٸ ايلاق ەلٸ دە جۇمىس ٸستەمەي تۇر, بۇل قۇبىر ٶتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەيدٸ.
رەسەي بيلٸگٸ كەيبٸر ينفراقۇرىلىمدىق اقاۋلاردى ۋكراين دروندارىنىڭ شابۋىلىمەن بايلانىستىردى. اتاپ ايتقاندا, «كروپوتكينسكايا» سورعى ستانتسيياسى مەن وعان جاقىن مۇناي قويماسىنا شابۋىل جاسالعان. سونىمەن قاتار ۆپۋ-1 جەنە ۆپۋ-2 ايلاقتارىنىڭ جابىلۋى رەسەي كٶلٸك سالاسىن قاداعالاۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك تەكسەرٸستەرٸمەن بايلانىستى.
قازاقستان وپەك+ ٶندٸرٸس كۆوتالارىن ورىنداۋدا قيىندىقتارعا تاپ بولۋدا. سەبەبٸ مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ كەلٸسٸلگەن شەكتەردەن اسىپ كەتكەن. بۇل جاعدايعا Chevron باسقاراتىن تەڭٸز كەن ورنىنداعى ٶندٸرٸستٸڭ ارتۋى ەسەر ەتكەن.
تۋىنداعان قيىندىقتارعا جاۋاپ رەتٸندە جەنە ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ەرٸپتەستٸكتٸ ەرتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا قازاقستان جۋىردا باە-مەن جالپى قۇنى 5 ميلليارد دوللاردان اساتىن كەلٸسٸمدەرگە قول قويدى. بۇل كەلٸسٸمدەر جاسىل ەنەرگەتيكا, ينفراقۇرىلىم جەنە تسيفرلاندىرۋ سالالارىن قامتيدى, دەپ حابارلادى Astana Times باسىلىمى.
ايتا كەتسەك, 2025 جىلدىڭ 17 اقپانىندا كراسنودار ٶلكەسٸنٸڭ كاۆكاز اۋدانىندا ورنالاسقان كروپوتكينسكايا مۇناي ايداۋ ستانساسى دروندار شابۋىلىنا ۇشىرادى. قازا تاپقاندار مەن زارداپ شەككەندەر جوق, الايدا مۇناي تاسىمالداۋ نىسانى بٷلٸنٸپ, قولدانىستان شىعىپ قالدى.
"18 اقپاندا وقيعا ورنىندا كقك باسشىلىق توبى جەنە كونسورتسيۋمنىڭ باتىس ٶڭٸرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ بولىپ, تەرريتورييانى شولىپ شىقتى. مامانداردىڭ الدىنا قىسقا مەرزٸمدە مەردٸگەرلەرمەن بٸرلەسٸپ, ستانتسييانىڭ بارلىق قوسالقى وبەكتٸلەرٸنٸڭ جۇمىسقا قابٸلەتتٸلٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن جٶندەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ مٸندەتٸ قويىلدى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ كونسورتسيۋمداعىلار.
سونداي-اق "ترانسنەفت" جاق كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمىنىڭ (كقك) "كروپوتكينسكايا" مۇناي ايداۋ ستانتسيياسىنا جاسالعان دروندار شابۋىلىنىڭ سالدارىنان قانشا شىعىن بولاتىنىن جارييالادى.
"كقك ماماندارىنىڭ پٸكٸرٸنشە, اتالعان سوققىنىڭ سالدارىنان بولعان اقاۋلاردى جويۋعا 1,5 ايدان 2 ايعا دەيٸن ۋاقىت كەتەدٸ, بۇل قازاقستاننىڭ مۇناي ايداۋ كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 30%-عا تٶمەندەۋٸنە ەكەلٸپ سوقتىرۋى مٷمكٸن", - دەپ تٷسٸندٸردٸ كومپانيياداعىلار.
ايتا كەتەيٸك, كقك تەڭٸز – نوۆوروسسييسك باعىتى بويىنشا مۇناي تاسىمالداۋدى جالعاستىرۋدا. جٷك جٶنەلتۋشٸلەردەن مۇناي قابىلداۋ شاراسى مۇنايدى ايداۋ بويىنشا ناقتىلانعان تەحنيكالىق مٷمكٸندٸكتەر بويىنشا جٷزەگە اسىرىلادى.
كاسپيي قۇبىرى كونسورتسيۋمىنىڭ كۋباننىڭ كاۆكاز اۋدانىنداعى "كروپوتكينسكايا" مۇناي ايداۋ ستانساسى رف تەرريتوريياسىندا ورنالاسقان ەڭ ٸرٸ نىسان بولىپ تابىلادى. كقك قۇبىر جەلٸلەرٸ جٷيەسٸ - تمد تەرريتوريياسىنداعى ەنەرگەتيكالىق سالاداعى ٸرٸ جوبالاردىڭ بٸرٸ. تەڭٸز-نوۆوروسسييسك قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى 1 511 شاقىرىمدى قۇرايدى. بۇل باعىت بارلىق ەكسپورتقا باعىتتالاتىن مۇنايدىڭ ٷشتەن ەكٸسٸنەن استامىن قامتيدى. مۇناي سالاسىنىڭ مامانى ولجاس بايدٸلدينوۆتىڭ ناقتىلاۋىنشا, بۇل قۇبىرمەن ايدالاتىن 63 ملن توننا مۇنايدىڭ 53,8 ملن تونناسى – قازاقتٸكٸ, ناقتىراق ايتقاندا, تەڭٸز, قاراشىعاناق جەنە قاشاعان مۇنايى (بٷكٸل كٶلەمنٸڭ 86%), سونىمەن قاتار باسقا دا قازاقستاندىق كومپانييالاردىڭ دا شيكٸزاتى بار. سوندىقتان ول قازاقستان دا بۇل رەتتە رەسمي ۇستانىمىن بٸلدٸرٸپ, ٶز اكتيۆٸن قورعاۋ كەرەكتٸگٸن ايتادى. ال الدا دا بۇل قۇبىرعا شابۋىل جاسالىپ, ول بٷلٸنەتٸن بولسا, ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, ونداي جاعدايدا قازاقستان مۇنايىنىڭ ەكسپورتى كٷرت قىسقارىپ, ٶز كەزەگٸندە ول بيۋدجەت تٷسٸمدەرٸنە, ودان ەرٸ تەڭگە باعامىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال.
