قازاقباەۆ جاساعان قوبىزدارعا قىزىقپايتىن ادام جوق
ەل اراسىندا ەسٸمٸ كٶپ ايتىلا بەرمەيتٸن قانات دوتاۇلىنىڭ قولىمەن جاسالعان قوبىز سوناۋ يتالييانىڭ ۆاتيكان مەملەكەتتٸك مۋزەيٸندە قورقىت بابامىزدىڭ كٸتابىنىڭ جانىنان ورىن العان ەكەن. ول الماتىداعى ا.ۆ. گوگول اتىنداعى كٶركەمسۋرەت ۋچيليششەسٸن 1982 جىلى تەمامداعان ەكەن. ال بٷگٸنگٸ كٷنٸ قازاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق مۇرالارىن قازٸرگٸ زامان اعىمىنا لايىقتاپ, ٶڭدەپ, ولاردى شەكارادان تىسقارى جەرلەرگە ناسيحاتتاپ جٷرگەن ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ دارىندى قوبىزشى, رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭٸمپازى ەلقۋات قازاقباەۆ بٸزدٸڭ بٷگٸنگٸ كەيٸپكەرٸمٸزدٸڭ تۋعان ٸنٸسٸ ەكەنٸن بٸرەۋٸ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەس. شەبەردٸڭ سٶزٸنشە, وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن باۋىرى ەلقۋات رەسپۋبليكالىق مۋزىكا مەكتەپ-ينتەرناتىندا 4 سىنىپتا بٸلٸم الىپ جٷرٸپ, دەمالىس كەزٸندە ٷيٸنە قۇراما قوبىز الا كەلگەن كٶرٸنەدٸ. مٸنە, سول سەتتەن باستاپ قاناتتىڭ قوبىزعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى پايدا بولىپ, ونى جان-جاقتى زەرتتەي باستاعان. سول كەزدە تۇڭعىش رەت قوبىزدى قولىنا الىپ كٶرگەن ول, قوبىز جاساۋ ٶنەرٸنٸڭ ەلٸپپەسٸنە, شيكٸزاتپەن جەنە قۇرال-جابدىقپەن جۇمىس ٸستەۋگە, تٷيەنٸڭ تەرٸسٸن قالاي ٶڭدەۋ كەرەكتٸگٸنە دەن قويىپ, قازاقى قوبىزدى جاساۋعا ماشىقتانا باستايدى. قانات شەبەردٸڭ ٶتكەندٸ زەردەلەپ, ۇلتتىق اسپاپتاردى ۇلىقتاۋدان قۇرالاقان ەمەس ەكەندٸگٸن وسىدان-اق اڭعارۋعا بولاتىنداي. قالاي دەسەك تە, ۇستالىق, زەرگەرلٸك اتتى ٶنەر ەلەمٸنە اپارار جول كٸم-كٸمگە بولماسىن اتا-باباسىنان قونىپ, عاسىرلىق تاريح جەنە شەجٸرە ارقىلى, قان ارقىلى كەلەتٸنٸ بەلگٸلٸ عوي. سول سەكٸلدٸ بٸزدٸڭ كەيٸپكەرٸمٸزگە دە ۇستالىق ٶنەر ارعى اتالارىنان قونعان كٶرٸنەدٸ.
«ەلەم بويىنشا ەكٸ-اق داناسى بار «قورقىت دادا» دەگەن اسا قۇندى كٸتاپ بار ەكەن. ونىڭ تٷپنۇسقاسى ۆاتيكان مەملەكەتتٸك مۋزەيٸندە تۇرسا, ەكٸنشٸسٸ گەرمانييانىڭ درەزدەن قالاسىنداعى مۋزەيگە قويىلىپتى. 2001 جىلى ريم پاپاسى يوانن پاۆەل ٸٸ ارنايى ٸس-ساپارمەن ەلٸمٸزگە كەلگەندە, سول كەزدەگٸ ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى بولعان مەملەكەت قايراتكەرٸ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ ۆاتيكانداعى قورقىت بابامىزدىڭ كٸتابىنىڭ جانىندا ۇلتتىق اسپابىمىز قوبىز تۇرسىن دەگەن ۇسىنىس جاساپ, بەلگٸلٸ دٸن قايراتكەرٸنە قوبىز سىيلادى. باعىما وراي, سولل قوبىزدى جاساۋ ٷشٸن ماعان تاپسىرىس بەرگەن بولاتىن» - دەيدٸ ول. بۇدان بٶلەك, 2014 جىلدىڭ تامىز ايىندا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ ارحەولوگ زەينوللا ساماشەۆ باستاعان قازاق عالىمدارى التايدىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ بارىسىندا كٶنە جاۋىنگەردٸڭ جەرلەنگەن جەرٸن تاپقان. جاۋىنگەردٸ شامامەن VII عاسىردا ٶمٸر سٷرگەن دەپ توپشىلايدى. سونداعى ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارىنىڭ باستى ولجاسى – قارۋ-جاراعىمەن بٸرگە جەرلەنگەن جاۋىنگەردٸڭ جانىنان بٸر اسپاپ تابىلعان. زەرتتەي كەلە, ونىڭ جورىق الدىندا ساربازدارعا رۋح بەرەتٸن قوبىزعا ۇقساس مۋزىكالىق اسپاپ ەكەنٸ انىقتالىپتى.
جالپى, ەلٸمٸزدەگٸ كٶپتەگەن مۋزىكالىق وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸ مەن ۇستازدارى, سونداي-اق, شەتەلدٸڭ جەكە مۋزىكانتتارى مەن تانىمال ۇجىمدارى دا شۋلىق شەبەردٸڭ قولىنان شىققان اسپاپقا جان بٸتٸرٸپ, قوڭىر ٷنٸن ەۋەلەتٸپ جٷر. جالپى, بۇل وتباسىنى ٶنەر قونعان شاڭىراق دەۋگە بولادى. قازٸرگٸ تاڭدا استانا قالاسىنداعى «شابىت» ٶنەر ۋنيۆەرسيتەتٸندە قىزمەت ٸستەيتٸن ٸنٸسٸ ەلقۋات قازاقباەۆتىڭ دا ەسٸمٸن ٶنەر ەلەمٸندەگٸ جۇرتشىلىق جاقسى بٸلەدٸ. وسىلايشا, اعاسى قوبىز جاساسا, ٸنٸسٸ قوبىزدىڭ ىسقىسىنان شىققان قوڭىر ٷنٸن ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە تاراتىپ, قازاقتىڭ مۋزىكا ٶنەرٸنە ٷلكەن ٷلەستەرٸن قوسىپ كەلەدٸ.
شۋ اۋدانى
