بۇل تۋرالى ول "ازاتتىققا" بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەرتە كەزدە ٶزٸ دە وسى كەڭەستٸڭ مٷشەسٸ بولعانىن ەسكە العان جٷكەەۆ ول تۇستا قۇرىلىمنىڭ قۇزٸرەتٸ اقىل-كەڭەس بەرۋمەن عانا شەكتەلگەنٸن ايتادى.
"ونىڭ قازٸرگٸ قىزمەتٸ مەن بۇرىنعى قۇزٸرەتٸنٸڭ اراسىنداعى الشاقتىق جەر مەن كٶكتەي. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ بٷگٸنگٸ ٷلگٸسٸ نازارباەۆقا لايىقتالىپ ەزٸرلەنگەن, نازارباەۆتىڭ تٶل ٶنٸمٸ ٸسپەتتەس. ساياسي شەشٸم قابىلدايتىن ەرٸ اتقارۋشى بيلٸككە ەمٸرٸ جٷرەتٸن قۇرىلىمعا اينالىپ كەتتٸ", – دەيدٸ ساياساتكەر.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ قاشانعا دەيٸن جاسايدى?
جٷكەەۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە مۇنىڭ بەرٸ ۋاقىتشا قۇبىلىس. سەبەبٸ مەڭگٸلٸك ەشتەڭە جوق. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ بار نەمەسە جوق بولۋى نازارباەۆقا بايلانىستى. نازارباەۆتىڭ كٶزٸ تٸرٸ كەزدە بۇل ورگانعا ەشكٸم قارسى كەلمەيدٸ.
"قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ بارى نازارباەۆتىڭ ەكٸۇداي كٷي كەشٸپ, بيلٸكتەن بٸرجولاتا كەتكٸسٸ كەلمەگەنٸن اڭعارتادى. اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ ناقتى مٷمكٸندٸكتەرٸن ۋىسىندا ۇستاپ, قولاستىنا توپتاستىرىپ قويدى. ٷكٸمەت تولىقتاي سول كٸسٸگە باعىنادى. تٸپتٸ توقاەۆتىڭ ٶزٸ مينيسترلەردٸ تاعايىنداۋ ٷشٸن الدىمەن وسى ورگاننىڭ الدىنان ٶتۋٸ تيٸس", – دەيدٸ جٷكەەۆ.
ال بۇل اتا زاڭعى قايشى كەلەتٸن, تٷبٸرٸمەن قاتە ٷردٸس. سٶي دەگەن ساياساتكەر نازارباەۆ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ قۇزٸرەتٸن كەڭەيتٸپ, پرەزيدەنتتٸڭ ادىمىن اشتىرماۋدا دەپ سانايدى. توقاەۆتىڭ مەملەكەتتٸك ٸسكە كەلگەندە تەۋەلسٸز شەشٸم قابىلداي الماي, كٸبٸرتٸكتەپ جاتاتىنى دا سودان.
"تۋراسىن ايتقاندا نازارباەۆ توقاەۆتىڭ قۇزٸرەتٸن تارىلتىپ, بيلٸگٸن شەكتەپ وتىر. قاجەت دەپ تاپسا توقاەۆ ٶزٸ لايىق كٶرگەن ادامدى قاۋپسٸزدٸك كەڭەسٸمەن اقىلداسپاي-اق تاعايىنداي الادى. الايدا قازٸرگٸ ساياسي احۋال وعان مۇنداي مٷمكٸنشٸلٸك بەرمەۋدە", – دەيدٸ تٶلەگەن مىرزا.
زاڭ بويىنشا پرەزيدەنتتٸڭ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸن تاراتىپ جٸبەرەتٸن قۇقى بار. جٷكەەۆتٸڭ پايىمىنشا بۇل قۇر قييال عانا. شىنايى ٶمٸردەن تىم-تىم الشاق جاتقان تەورييا.
"ەكس-پرەزيدەنتتٸڭ قۇرىعى ۇزىن, ىقپالى كٷشتٸ. بيلٸكتٸ باسىبٷتٸن بەرە سالعان جوق. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ نازارباەۆتىڭ قاس-قاباعىنا قاراپ شەشٸم شىعارادى. بارلىق جەردە "ادالدىق" انتىن بەرگەن سەنٸمدٸ سەرٸكتەرٸن وتىرعىزىپ قويعان. سوندىقتان توقاەۆ مۇنداي تەۋەكەلگە بارا قويماس. ونىڭ ٷستٸنە بۇل ەكەۋٸنٸڭ اراسىندا ەل بٸلە بەرمەيتٸن ٶزارا ۋاعدالاستىق, ورتاق كەلٸسٸم بارىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك", – دەيدٸ ساياساتكەر.
جٷكەەۆ نازارباەۆ بيلٸكتەن بٸرجولاتا كەتۋگە جٷرەكسٸنەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. ٶتكەن وتىز جىلدان ساباق العان ەكس-پرەزيدەنت ەشكٸمگە سەنۋگە بولماسىنا كٶزٸ جەتكەن. سوندىقتان "بۇل ەلدە جۇپ بيلٸك جوق" دەپ ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ مەلٸمدەگەن ەرلان قاريننٸڭ (توقاەۆتىڭ كٶمەك) سٶزٸمەن كەلٸسپەۋگە نەگٸز بار.
"ەكس-پرەزيدەنت قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ ارقىلى تالاي مەسەلەنٸ شەشٸپ وتىر. قالاسا دا, قالاماسا دا ونىمەن اقىلداسۋ, ونىمەن ساناسۋ مٸندەت. توقاەۆ نازارباەۆقا قارسى كەلمەسٸ بەسەنەدەن بەلگٸلٸ. ودان بۇرىن زاڭدى بەلدەن باساتىن قۇقى جوق. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنە قاتىستى قابىلدانعان زاڭنان توقاەۆ اتتاپ كەتە المايدى. تٷپتەپ كەلگەندە بۇل جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ بٸر تٷرٸ", – دەيدٸ ول.
جٷكەەۆ توقاەۆتىڭ قابٸلەتٸن جوعارى باعالايدى. ونى بولاشاققا جۇمىس جاسايتىن, ٶز سەتٸن سابىرمەن كٷتەتٸن ساياساتكەر دەپ سانايدى. پرەزيدەنتكە اسىعۋدىڭ قاجەتٸ جوق. ۋاقىت ونىڭ پايداسىنا جۇمىس ٸستەپ تۇر.
"نازارباەۆ دەۋٸرٸنٸڭ ۋاقىتى تاۋسىلۋعا تاقاۋ. توقاەۆ مۇنى تٷسٸنٸپ وتىر. سول سەبەپتەن ونىڭ ەسەبٸ تٷگەل. بارلىعى ٶز بابىمەن كەلەرٸنە كٶزٸ جەتكەن. جالپى قانداي ٶزگەرٸس بولماسىن ەلدٸڭ ەگەمەندٸگٸنە نۇقسان كەلتٸرمەۋٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتە ويلاۋعا تيٸسپٸز.
جۇپ بيلٸك? بۇل جاعداي قوعامنىڭ سانا-سەزٸمٸنە ايتارلىقتاي ەسەر ەتتٸ دەپ ايتا المايمىن.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ قۇرىلماعان كٷندە توقاەۆتىڭ ەسكٸ جٷيەنٸڭ استاڭ-كەستەڭٸن شىعارىپ, تٷبەگەيلٸ رەفورما جاساۋى دٷدەمالداۋ دٷنيە ەدٸ. نەگە? نازارباەۆتىڭ بيلٸكتٸ ەشبٸر جاعدايدا تاستاپ كەتپەسٸن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸن قۇرا الماسا, توقاەۆتىڭ تٶبەسٸنەن قارايتىن باسقا بٸر بالاما ورگان جاساقتار ەدٸ. وعان بۇل كٸسٸنٸڭ قۋلىعى جەتەدٸ. قازٸرگٸ پرەزيدەنت تە قاۋقارسىز ەمەس. ٶزٸنە بەرٸلگەن بيلٸكتٸ پايدالانعىسى كەلسە, ەشكٸم قارسى كەلمەيدٸ", – دەيدٸ ساياساتكەر.
...
19 قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسىنىڭ تٶراعالىعىمەن قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسى ٶتكەنٸن Dalanews.kz حابارلاعان بولاتىن.
ەلباسى سايتىنىڭ كەلتٸرگەن مەلٸمەتٸنشە, وتىرىس بارىسىندا قارۋلى كٷشتەردٸ, باسقا دا ەسكەرلەر مەن ەسكەري قۇرىلىمداردى 2030 جىلعا دەيٸن قۇرۋ جەنە دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى قارالىپ, سونداي-اق شەكارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازٸرگٸ جاعدايداعى ەسكەري قۇرىلىم مەن قارۋلى كٷشتەردٸڭ كونفيگۋراتسيياسىندا جاڭا تەسٸلدەردٸ ەزٸرلەۋ قاجەتتٸلٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
بٸز بارلىق كٶرشٸمەن بەرٸك دوستىق قارىم-قاتىناس جەنە جەتەكشٸ دەرجاۆالارمەن بەرٸك ەرٸپتەستٸك ورناتتىق. سونىمەن قاتار مىقتى ەسكەر – ەل قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ ماڭىزدى كەپٸلٸ, – دەدٸ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى.
ەلباسى بٷگٸندە اسيممەترييالىق جەنە گيبريدتٸ قاتەرلەردٸ تويتارۋعا دايىندىق, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جەنە ەسكەري پروتسەستەردٸ باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ماڭىزدى مەنگە يە بولىپ وتىرعانىن مەلٸمدەدٸ.
بٸزدٸڭ قارۋلى كٷشتەرٸمٸز ەگەمەندٸك پەن اۋماقتىق تۇتاستىقتى, ۇلتتىق مٷددەلەردٸ قورعاۋعا قابٸلەتتٸ بولۋى كەرەك. وسىنىڭ بەرٸ تاياۋداعى ونجىلدىقتا ەسكەردٸ دامىتۋدى جوسپارلاۋ كەزٸندە ەسكەرٸلۋٸ تيٸس, – دەپ تاپسىردى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى شەكارا قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مٸندەتٸن شەشۋ شەكارا قىزمەتٸنٸڭ جۇمىسىن جەنە شەكارانى قورعاۋ ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرۋدٸ عانا ەمەس, سونداي-اق ەكونوميكالىق, اقپاراتتىق, قوعامدىق جەنە ەسكەري قاۋٸپسٸزدٸك باعىتتارىنا بايلانىستى جٷيەلٸ شارالاردى تالاپ ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– شەكارانى قاۋٸپ-قاتەردٸڭ بارلىق تٷرلەرٸنەن سەنٸمدٸ تٷردە قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. شەكارا قىزمەتٸ مەن قارۋلى كٷشتەردٸڭ قۇرىلىمى ٷندەستٸرٸلٸپ, بٸرىڭعاي ستاندارتتار بويىنشا جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس. سونىمەن قاتار بٸز شەكارا قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸن كەشەندٸ, جٷيەلٸ تٷردە قاراۋىمىز كەرەك, – دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونداي-اق, ەلدٸڭ اۋماقتىق-كەڭٸستٸك دامۋىنىڭ باسىمدىقتارى شەكارالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەرمەن سەيكەس كەلۋٸ تيٸس.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
