"باتىس قاراجال" ۇزاق جىلدار بويى تەمٸر كەنٸ ٶندٸرٸسٸنٸڭ نەگٸزگٸ نىساندارىنىڭ بٸرٸ بولىپ كەلەدٸ. الايدا قولدانىستاعى قورلار بٸرتٸندەپ سارقىلىپ, تەرەڭٸرەك قاباتتاردى يگەرۋ جۇمىستارى ۇزاق ۋاقىت بويى ٸس جٷزٸندە جٷرگٸزٸلگەن جوق. كەڭەس دەۋٸرٸنٸڭ ٶزٸندە كەن ورنىنىڭ باتىس بٶلٸگٸندە تەرەڭدٸگٸ 700 مەتردەن اساتىن وقپاندار قازىلعانىمەن, كەيٸن ولار كونسەرۆاتسييالاندى. ودان كەيٸنگٸ جىلدارى بۇل باعىتتى اۋقىمدى تٷردە دامىتۋ مەسەلەسٸ قايتا قولعا الىنبادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
سالا ارداگەرلەرٸ وقپانداردى كونسەرۆاتسييادان شىعارىپ, جاڭا قورلاردى يگەرۋ قاجەتتٸگٸن بٸرنەشە رەت كٶتەردٸ. ولاردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جۇمىستار جٷرگٸزٸلمەسە, كەسٸپورىننىڭ ٶندٸرٸستٸك ەلەۋەتٸ بٸرتٸندەپ تٶمەندەي بەرەر ەدٸ. Qarmet كەلگەننەن كەيٸن بۇل مەسەلە بٷكٸل كەن ورنىنىڭ بولاشاعى ٷشٸن ماڭىزدى باعىتتاردىڭ بٸرٸ رەتٸندە قاراستىرىلا باستادى. شاحتانىڭ ودان ەرٸ دامۋىنا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ عانا ەمەس, قاراجال قالاسىنىڭ تۇراقتىلىعى, تۇرعىنداردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جەنە وعان ٸرگەلەس اۋماقتاردىڭ ەكونوميكاسى دا بايلانىستى.
ۆلاديمير پوليششۋك تەمٸر كەنٸ سالاسىنا 40 جىلعا جۋىق ٶمٸرٸن ارناعان. سونىڭ 25 جىلىن تٸكەلەي شاحتادا ٶتكٸزدٸ. قازٸر ول قاراجال كوللەدجٸندە تاۋ-كەن ماماندىعى بويىنشا بٸلٸم الاتىن ستۋدەنتتەردٸ وقىتىپ, بولاشاق ماماندارعا تەجٸريبەسٸن ٷيرەتٸپ جٷر.
"بٸز كەن ورنىنىڭ باتىس بٶلٸگٸن دامىتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى كٶپ جىل بويى ايتىپ كەلدٸك. وندا كەڭەس دەۋٸرٸندە قازىلعان وقپاندار بار. الايدا ولار 1994 جىلى كونسەرۆاتسييالاندى. بۇعان دەيٸن بۇل مەسەلەگە ەشكٸم قايتا ورالمادى. تەك قازٸر, Qarmet كەلگەننەن كەيٸن عانا ولاردى قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە الداعى ۋاقىتتا پايدالانۋعا دايىنداۋ بويىنشا ناقتى جۇمىستار باستالدى", – دەيدٸ ۆلاديمير پوليششۋك.
قازٸر شاحتا قولدانىستاعى +44 مەترلٸك قاباتتا جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىر. ونداعى قورلار بٸرتٸندەپ سارقىلۋعا جاقىن. سوندىقتان الداعى نەگٸزگٸ مٸندەت – تەرەڭٸرەك قاباتتارعا كٶشۋ جەنە كەن ورنىنىڭ باتىس بٶلٸگٸن دامىتۋ.
راستالعان قورلار الداعى بٸرنەشە ونجىلدىققا جوسپار قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مۇندا شامامەن 500 ميلليون توننا تەمٸر كەنٸ جەنە 300 ميلليون تونناعا جۋىق مارگانەتس كەنٸ بار. بولاشاقتا جاڭا قاباتتاردى يگەرۋ تەمٸر كەنٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸن جىلىنا 6 ميلليون تونناعا دەيٸن ارتتىرۋعا, سونداي-اق مارگانەتس ٶندٸرۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋگە تيٸس.
ماراتبەك بەكەنوۆ سالادا 40 جىلدان استام ەڭبەك ەتٸپ, جەراستى تاۋ-كەن شەبەرٸنەن باسشىلىق قىزمەتتەرگە دەيٸنگٸ جولدان ٶتتٸ. قازٸر ول تەمٸر كەنٸ دەپارتامەنتٸ باس ديرەكتورىنىڭ كەڭەسشٸسٸ بولىپ جۇمىس ٸستەيدٸ.
"سوڭعى جىلدارداعى باستى ٶزگەرٸس – كەسٸپورىننىڭ قايتادان بولاشاعى پايدا بولدى. قازٸر تٶمەنگٸ قاباتتاردى دايىنداۋ جەنە كەن ورنىنىڭ باتىس بٶلٸگٸن دامىتۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. بۇل تەك قولدانىستاعى قورلارمەن جۇمىس ٸستەۋ ەمەس, بولاشاق ٶندٸرٸستٸڭ نەگٸزٸن قالاۋ. ەگەر بٸز بۇل جۇمىستى باستاماعاندا, قازٸرگٸ قورلار بيىل-اق تاۋسىلىپ, الىپ نىسان جابىلۋ قاۋپٸنە تاپ بولار ەدٸ", – دەدٸ ماراتبەك بەكەنوۆ.
جاڭا ۋچاسكەلەردٸ تولىق ٸسكە قوسۋ ٷشٸن بٸرقاتار كەشەندٸ جۇمىس اتقارىلۋى قاجەت. اتاپ ايتقاندا, وقپانداردى قالپىنا كەلتٸرٸپ, جابدىقتاۋ, كٶتەرگٸش قۇرىلعىلاردى ورناتۋ, جاڭا جەراستى قازبالارىن دايىنداۋ, كٶلٸك, ەنەرگييامەن جابدىقتاۋ جەنە كەن ٶڭدەۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ كٶزدەلگەن.
سونىمەن قاتار قولدانىلاتىن تەحنيكا دا ٶزگەرٸپ جاتىر. بۇرىن جۇمىستىڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸ قولمەن باسقارىلاتىن جابدىقتاردىڭ كٶمەگٸمەن ورىندالسا, قازٸر كەسٸپورىن بٸرتٸندەپ زاماناۋي ٶزدٸگٸنەن جٷرەتٸن تەحنيكاعا كٶشٸپ كەلەدٸ. جاڭا بۇرعىلاۋ قوندىرعىلارى, جەراستى اۆتوساموسۆالدارى, ەلەكتروۆوزدار, ۆاگونەتكالار مەن ۆاگون اۋدارعىشتار جەتكٸزٸلٸپ جاتىر.
"زاماناۋي تەحنيكا جۇمىستى جىلدام ورىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ادامداردىڭ ەڭبەگٸن جەڭٸلدەتەدٸ جەنە ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ", – دەيدٸ ماراتبەك بەكەنوۆ.
كەندٸ ٶڭدەۋ كەزەڭٸ دە جاڭارتىلىپ جاتىر. كەسٸپورىندا بۇراندالى سەپاراتسيياعا ارنالعان جابدىق ورناتىلۋدا. بۇل ونداعان جىل بويى كەسٸپورىن اۋماعىندا جينالعان شلامدى العاش رەت ٶڭدەۋگە, ونىڭ قۇرامىنداعى پايدالى كومپونەنتتەردٸ بٶلٸپ الۋعا جەنە قوسىمشا تاۋارلىق ٶنٸم ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٶزگەرٸستەر ەڭبەك جاعدايىن دا قامتىدى. جەراستى جۇمىسشىلارى ٷشٸن بۇرىنعى ٷش اۋىسىمدى كەستەنٸڭ ورنىنا ەكٸ اۋىسىمدى جۇمىس تەرتٸبٸ ەنگٸزٸلٸپ, تەگٸن تاماقتانۋ ۇيىمداستىرىلدى.
قاراجال ٷشٸن كەسٸپورىننىڭ دامۋى قالا ورتاسىنا سالىناتىن ينۆەستيتسييالارمەن قاتار جٷرٸپ جاتقانى ەرەكشە ماڭىزدى. كەنشٸلەر كٷنٸنە وراي Qarmet قاراجالدا جاڭا ساياباق اشتى. بۇل – قالا تۇرعىندارى مەن كەسٸپورىن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ وتباسىلارىنا ارنالعان زاماناۋي قوعامدىق كەڭٸستٸك. بۇعان دەيٸن اۋماق قاراۋسىز جاتقان بولسا, قازٸر قالاداعى ەڭ تانىمال ورىنداردىڭ بٸرٸنە اينالعان. كومپانييا قاراجال قالاسىنا ارنايى جەنە جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن تەحنيكالار تابىستادى. سونداي-اق قالالىق ەلەكتر جەلٸلەرٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ازايتۋ ٷشٸن ترانسفورماتور ساتىپ الدى.
بالاباقشاداعى جٶندەۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر, مەكتەپكە دەيٸنگٸ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلۋدا. مەموراندۋم اياسىندا Qarmet سۇرانىسقا يە مەديتسينا ماماندارىنىڭ قاراجالدا قالىپ, ەڭبەك ەتۋٸ ٷشٸن ولارعا اي سايىن 200 مىڭ تەڭگەدەن قوسىمشا اقى تٶلەيدٸ.
"باتىس قاراجال" ارداگەرلەرٸ ٷشٸن قازٸرگٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ ماڭىزى ەرەكشە. ولار كٶپ جىل بويى العا جىلجىپ, جاڭا قاباتتاردى يگەرۋ قاجەتتٸگٸن ايتىپ كەلدٸ.
ەندٸ بۇل مەسەلە تالقىلاۋدان ناقتى ٸسكە ۇلاستى. بۇرىن كونسەرۆاتسييالانعان وقپانداردى قايتا اشۋ, جاڭا قورلاردى يگەرۋ, زاماناۋي تەحنيكا ساتىپ الۋ جەنە كەن ٶڭدەۋ ٸسٸن دامىتۋ «باتىس قاراجالعا» جاڭا ٶندٸرٸستٸك كەزەڭ باستاپ, بٷكٸل قالانىڭ ۇزاقمەرزٸمدٸ بولاشاعىنا نەگٸز قالاۋعا تيٸس.
