– اۋىت مىرزا, ورالماندارعا جەر بەرۋ مەسەلەسٸنٸڭ شەشٸمٸ جٶنٸندە قۋانۋعا ەلٸ ەرتە دەگەن دە پٸكٸر ايتىلىپ قالىپ جاتىر. ونىڭ قانداي قيسىنى بولۋى مٷمكٸن?
– تٷك تە ەرتە ەمەس, قايتا بٸز سٷيٸنشٸنٸ كەش سۇراپ وتىرمىز. سوسىن ٶزٸ بٸلمەگەن, تەكسەرمەگەن مەسەلە تۋرالى تەرٸس اقپارات بەرگەندٸ, ەلدٸ شاتاستىرعاندى قويۋ كەرەك. «ورالمان» مەرتەبەسٸن العان قانداستارىمىزعا جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋ مەسەلەسٸ 2003 جىلعى 20 ماۋسىمدا قابىلدانعان قر «جەر كودەكسٸندە» (№442) شەشٸلٸپ قويعان. اتالعان كودەكستٸڭ 46, 37, 97 جەنە 100-بابىندا تايعا باسقان تاڭباداي اشىق كٶرسەتٸلگەن. مەسەلە سونىڭ ٶز دەڭگەيٸندە اتقارىلماۋىندا بولىپ تۇر عوي. بۇل جەردە كەمشٸلٸك جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸكپەن قاتار ورالمان اعايىندا دا بار. ورالماندار زاڭداعى وسى جەڭٸلدٸكتەردٸ جەنە ٶزدەرٸنٸڭ قۇقىقتارىن بٸلمەي وتىر. اتقارۋشى بيلٸك بولسا, كٶشٸپ كەلگەن قانداستار ارنايى حات جازىپ كەلٸپ سۇراماعان سوڭ, بۇل شارۋامەن اينالىسپاعان. ەكٸمدەردٸڭ «كٶشٸ-قون ەلباسى ەرتە جولعا قويعان ستراتەگييالىق ساياسات ەدٸ. ال مىناۋ مەنٸڭ الىستان كەلگەن اعايىنىم عوي. زاڭدى تٷسٸنبەيتٸن شىعار, ولارعا دەگەن قانداي جەڭٸلدٸكتەر بار ەدٸ?» دەپ قوزعالماعانى جٷرەگٸڭدٸ اۋىرتادى ەكەن. سونىڭ كەسٸرٸنەن كٶپ وتباسىلار ەلٸ جەر الا الماي وتىر. تٸپتٸ, زاڭ نورمالارىن بۇرمالاپ تٷسٸندٸرەتٸن جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىلارى مەن اۋدان ەكٸمدەرٸ بار. سول سەبەپتٸ قانداستارىمىز سەرگەك بولسىن, زاڭداعى قۇقىعى پايدالانىپ, جەڭٸلدٸكتەرٸن الۋعا كەلگەندە ەشكٸمنەن تارتىنباسىن دەمەكپٸن.
– اتقارۋشى بيلٸك «ورلمان» مەرتەبەسٸن العان اعايىنعا جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋگە باياعىدان مٸندەتتٸ ەكەن. سوندا بۇل سٷيٸنشٸدە قانداي جاڭالىق بار?
– يە, باياعىدان مٸندەتتٸ. زاڭعا ەلباسى قول قويادى. سوسىن ول اتقارىلادى. ايتپاقشى, «ورالمان» مەرتەبەسٸن العان قانداستارىمىزعا جەر تەلٸمدەرٸن بەرۋ مەسەلەسٸ «حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 23-بابىندا دا ورالماندارعا جەر ۋچاسكەلەرiن بەرۋ ورالماندارعا, ەتنيكالىق قازاقتارعا جەنە ولاردىڭ وتباسى مٷشەلەرٸنە ۇسىنىلاتىن مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنىڭ تٸزبەسٸنە ەنگٸزٸلگەن. سوڭعى رەت ٶزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸلگەن «حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى تۋرالى» زاڭىنا ەلباسى 2015 جىلىدىڭ 24 قاراشاسىندا قول قويدى. 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اتقارۋعا بەرٸلدٸ. مٸنە, سودان بەرٸ بٸر جىل, بەس اي, ەكٸ كٷن ٶتتٸ. «ورالمان» مەرتەبەسٸمەن جەر الدىم دەگەن بٸر قازاقتى كٶرگەن دە, ەستٸگەن دە جوقپىن. سول ٷشٸن بۇل مەسەلەنٸ كٶتەردٸك. الدىمەن «ورالمان» مەرتەبەسٸ بار اعايىندارعا زاڭدى تٷسٸندٸرٸپ, حاتىن جازىپ, قولىن قويدىرىپ اپارىپ اۋداندىق ەكٸمدٸككە تٸركەتتٸرٸپ, ەكٸمدەردٸڭ جاۋابىن الدىق. ارى قاراي, «نۇر وتان» پارتيياسى ارقىلى وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارمالارىنا جٸبەرٸپ, ولاردىڭ دا جاۋابىن الدىق. ٶكٸنٸشكە قاراي, اۋدان ەكٸمدەرٸ دە, جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى دا بۇل زاڭنان حابارسىز بولىپ شىقتى. ەكەۋٸ دە بۇرمالاپ جاۋاپ بەردٸ. سوسىن بۇل مەسەلەنٸ «Abai.kz» اقپاراتتىق پورتالىندا دٷركٸن-دٷركٸن جازدىق. ەكٸم دە, جەر قاتىناستارى باسقارماسى دا ۇيقىسىنان وياندى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ نازار اۋدارىپ, ارنايى جينالىس ٶتكٸزدٸ. سٶيتٸپ, قىتايداعى قازاقتاردىڭ تٸلٸمەن ايتقاندا, قازٸر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ تٶمەنگە قۇجات تٷسٸرٸپ قويدى. ەندٸ «ورالمان» مەرتەبەسٸ بار اعايىندارعا شارۋاشىلىق قۇرۋ ٷشٸن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق اۋىلدى جەرلەرٸنەن جەر تەلٸمدەرٸ بەرٸلەدٸ. بۇدان بىلاي جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ بۇلتارۋعا ەش حاقىسى جوق. تەك, كٶشٸپ كەلگەن اعايىندارىمىز جەر تەلٸمٸن «ورالمان» كۋەلٸگٸن الا سالىپ, اۋىزبەن ەمەس, حات جازىپ بارىپ سۇراۋى كەرەك. سٷيٸنشٸ سۇرايتىن جەرٸمٸز – وسى!
– ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الىپ قويعان اعايىندار شە?
– ولاردىڭ «ورالمان» مەرتەبەسٸ ازاماتتىق العان كٷنٸ كٷشٸن جويادى. ەندٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن بٸردەي, قر «جەر كودەكسٸندە» كٶرسەتٸلگەن شارتتار بويىنشا جەر تەلٸمدەرٸن الۋىنا بولادى. وسى جەردە بٸر مەسەلەنٸڭ باسىن اشىپ ايتا كەتەيٸن. «ورالمان, ورالمان» دەپ نەگە شىر-پىر بولىپ جٷرمٸز? «ورالمان» دەگەن جاڭادان كٶشٸپ كەلگەن قانداستارىمىزعا بەرٸلگەن مەرتەبە. بۇل مەرتەبە تەك قازاقتارعا عانا بەرٸلەدٸ. باسقا ۇلتتارعا بەرٸلمەيدٸ. «حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى تۋرالى» زاڭدا «ورالمان – تاريحي وتانىندا تۇراقتى تۇرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەلگەن جەنە وسى زاڭدا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن تيٸستٸ مەرتەبە العان, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەگەمەندٸك العان كەزدە ونىڭ شەگٸنەن تىس جەردە تۇراقتى تۇرعان ەتنيكالىق قازاق جەنە ونىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەگەمەندٸك العاننان كەيٸن ونىڭ شەگٸنەن تىس جەردە تۋىلعان جەنە تۇراقتى تۇرعان ۇلتى قازاق بالالارى» دەپ انىقتاما بەرٸلگەن. كەرەمەت مەرتەبە! تەك قازاق ەكەنٸڭٸزدٸ دەلەلدەسەڭٸز بولعانى, ٶزٸڭٸز قونىستانعان وبلىستىڭ ەڭبەكپەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ باسقارماسىنان بەس جۇمىس كٷنٸ ٸشٸندە الا بەرەسٸز. سول «ورالمان» مەرتەبەسٸنە قولى جەتكەن قازاق بٶركٸن اسپانعا اتا بەرسە بولادى. سەبەبٸ, ول مەرتەبەنٸ العان سوڭ, سٸز جەڭٸلدەتٸلگەن تەرتٸپپەن ازاماتتىق الا الاسىز, تەگٸن ەمدەلەسٸز, تۋىلعان بالاعا جٶرگەكپۇل بەرەدٸ. ەڭ باستىسى, شارۋاشىلىق قۇرۋ ٷشٸن اۋىلدى جەردەن جەر تەلٸمدەرٸ بەرٸلەدٸ. ەگەر, سٸز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى بولساڭىز, جەر تەلٸمٸن الۋ ٷشٸن «جەر كودەكسٸنٸڭ» 48-بابىنا ساي, اۋكتسيوندارعا قاتىساسىز. الىستان كەلگەن اعايىن ٷشٸن ول قيىن شارۋا. ال «ورالمان» مەرتەبەڭٸز بولسا, ونىڭ بٸرەۋٸنە دە قاتىسپاستان, جەر تەلٸمٸن تٸكە الۋعا قۇقىعىڭىز بار. مەنٸڭ قايتا-قايتا بەيەك بولىپ جٷرگەنٸم سول – ەلباسىمىزدىڭ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ الىستان كٶشٸپ كەلگەن قانداستارىنا جاساپ وتىرعان وسىناۋ زور قامقورلىعىنان پايدالانىپ, جەر تەلٸمٸن الىپ قالسا ەكەن دەگەن وي. قيىن جەرٸ – «ورالمان» مەرتەبەسٸنٸڭ مەرزٸمٸ قازٸر بٸر جىل عانا. اعايىندار وسى ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە ٷلگٸرٸپ, جەر الىپ بولۋى كەرەك.
– ەگەر ول اۋىلدا بوس جەر جوق بولسا نە ٸستەۋ كەرەك?
– ٶتە دۇرىس سۇراق. قازاقستان حالقىنىڭ ورنالاسۋى ەرقيلى. الماتى, شىمكەنت جاقتا حالىق تىعىز قونىستانعان. ال سولتٷستٸك ايماقتاردا كەرٸسٸنشە ادام از, اۋىلدار بوس جاتىر دەۋگە بولادى. سول ٷشٸن دە ٷكٸمەت ٸشكٸ كٶشٸ-قون ٷشٸن تٶرت وبىلىستى (شىعىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار سولتٷستٸك قازاقستان), سىرتقى كٶشٸ-قون ٷشٸن جەتٸ وبلىستى (اقمولا, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, سولتٷستٸك قازاقستان) ارنايى كٶشٸپ كەلۋشٸلەر ٷشٸن بەلگٸلەپ قويدى. سول ٷشٸن كٶشتٸڭ باسىن بٸردەن وسى ٶڭٸرلەرگە تارتۋ كەرەك. بۇل – بٸر.
ەكٸنشٸدەن, «جەر كودەكسٸنٸڭ» ماناعى 100-بابىنا ساي, ورالمانداردىڭ شارۋا نەمەسە فەرمەر قوجالىعىن جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸنە بايلانىستى ٶزگە دە قىزمەتتٸ جٷرگٸزۋٸ ٷشٸن ارنايى جەر قورىنىڭ جەرٸنەن بٸرٸنشٸ كەزەكتە جەر تەلٸمدەرٸن الۋعا قۇقىعى بار. كٶردٸڭٸز بە, بٸرٸنشٸ كەزەكتە!
قالاي دەگەنمەن دە كەلەم دەگەن قانداستارىمىز ٷشٸن مەيلٸ جەر بولسىن, مەيلٸ ازاماتتىق الۋ بولسىن, مەيلٸ بٸلٸم الۋ جاعى بولسىن – بارلىعى زاڭمەن شەشٸلٸپ, رەتتەلٸپ قويعان. مەسەلە – سونى قانداستارىمىزدىڭ تٷسٸنە بٸلۋٸندە, ورايدى قولدان بەرمەي جەدەل قيمىلداۋىندا قالدى.
ەندٸگٸ بٸر مەسەلە كەي اۋىلداردا «بوس جەر جوق» دەگەن دە ايتىلىپ قالىپ جاتقان كٶرٸنەدٸ. قازٸر «جەر كودەكسٸ» ٶزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزٸپ, قايتا قابىلداۋ ٷشٸن پارلامەنتتە تالقىلانىپ جاتىر. وندا ەلدٸڭ كەزٸندە كٶپتەپ الىپ, پايدالانباعان جەلەرٸن قايتىرىپ الۋ شارالارى قاراستىرىلىپ جاتىر. پارلامەنت, ەڭ جاقسىسى, قازٸر قولدانىستاعى نەمەسە تالقىعا تٷسٸپ جاتقان «جەر كودەكسٸنٸڭ» (2003 جىلعى 20 ماۋسىمداعى №442) ورالماندارعا جەر ۋچاسكەلەرiن بەرۋ تەرتٸبٸ كٶزدەلگەن 46, 37, 97 جەنە 100-باپتارىن ٶزگەرٸسسٸز قالدىرعانى دۇرىس.
سودان كەيٸن بولاشاقتا الىستان كەلەتٸن قانداستارىمىز ٷشٸن ەر اۋىلدان 10 پايىز جەردٸ ارنايى قورعا قالدىرۋ مەسەلەسٸن بٸرنەشە مەرتە كٶتەردٸك. بۇل زاڭمەن بەكتٸلٸلسە, تٸپتٸ كەرەمەت بولار ەدٸ.
– مەملەكتتٸك قولداۋ, كۆوتا جايلى نە ايتاسىز?
– «ورالماندار» مەن ەتنيكالىق قازاقتارعا جاسالاتىن قولداۋ شارالارى «حالىقتىڭ كٶشٸ-قونى تۋرالى» زاڭىنىڭ 23-بابىندا تۇر. سونىڭ ٸشٸندە قانداستارىمىزدىڭ ەڭ كٶپ سۇرايتىنى بٸر جولعى بەرٸلەتٸن كٶشٸپ كەلۋ سوماسى. ول ٷكٸمەت ايقىنداعان جەتٸ وبلىسقا كەلگەندەرگە عانا بەرٸلەدٸ. تىم كٶپ اقشا ەمەس. 2016 جىلى كٶشٸپ كەلگەندەردٸڭ سانى 16 مىڭ 417 وتباسى. سونىڭ ٷكٸمەت ايقىنداعان ٶڭٸرلەرگە كەلگەن 2159 وتباسىنا كٶمەك اقشا بەرٸلدٸ. سوعان قاراپ, ازاماتتىق الماي, ورالمان مەرتەبەسٸنٸڭ ۋاقىتى ٶتٸپ كەتكەندەر دە بار. ەستەرٸڭٸزدە بولسىن, سول از تيىن-تەبەنگە قاراماي-اق, ازاماتتىققا قۇجات ٶتكٸزە بەرٸڭٸزدەر. ازاماتتىق الساڭىز, ودان دا تيٸمدٸ باعدارلامالار ارقىلى مول اقشا الىپ, شارۋاشىلىق قۇراسىزدار. بٸراق, جەنە قايتالاپ ايتايىن, «ورالمان» كەزٸڭٸزدە جەر الىپ العانىڭىز ٶتە دۇرىس بولادى.
– قانداستارىمىزدىڭ ماناعى ٷكٸمەت ايقىنداعان ٶڭٸرلەرگە كەلۋٸ سەل باياۋ جەنە از سەكٸلدٸ. سٸزشە وسى مەسەلەنٸ قالاي شەشۋگە بولادى?
– بۇل جەردە بٸر نەرسەنٸ دۇرىس تٷسٸنگەن جەنە ەسكە بەرٸك ساقتاعان جٶن. مەملەكەت قازٸر شەتتەگٸ قازاقتاردى قوتارىلا كٶشٸپ كەلٸڭدەر دەپ شاقىرىپ وتىرعان جوق. ەكٸنشٸدەن, ارنايى كٶلٸك شىعارىپ, كٶشٸرٸپ ەكەلٸپ تە جاتقان جوق. بٸراق ٶز بەتٸمەن كٶشٸپ كەلەم دەۋشٸلەرگە ەسٸك ايقارا اشىق. زاڭدىق جاقتان, جوعارىدا ايتتىم عوي, بارلىق جەڭٸلدٸك جاسالىپ قويعان. قاشان, قاي ٶڭٸرگە كٶشٸپ كەلٸپ, قونىستانام دەسەڭٸز, ٶز ەركٸڭٸزدە. كەلٸڭٸز دە, زاڭ اياسىندا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن جەڭٸلدٸكتەردٸ پايدالانىپ, قونىستانا بەرٸڭٸز. مەنشە, بۇل شەتتەگٸ اعايىندار ٷشٸن زور قامقورلىق, تابىلماس وراي دەۋگە بولادى. شىنى كەرەك, بٸر ەلدٸڭ قارماعىندا وتىرعان قازاقتارعا بارىپ كٶشٸڭدەر دەۋ زاڭعا تۋرا كەلە قويماس. ٶتە-مٶتە قحر-دا وتىرعان تۋىستارعا. مەملەكەت تۇرماق, ەزٸر ولارعا ٶزٸڭ ايتا المايسىڭ كٶشٸڭدەر دەپ. قايتا, ەلباسىمىز بۇرىن «اينالايىن قازاعىم, كەلٸڭدەر دە بايىڭدار!» دەپ, بٸرنەشە قايتالاپ ايتىپ جٸبەردٸ. ونى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. سوندىقتان, ارعى بەتتەگٸ ەل دە ەسٸ باردا ەلٸن تابۋعا قۇلشىنعانى دۇرىس.
ەندٸ بٸر ۋاق تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى ەرتەرەك كەلگەن ازاماتتار – بٸز ٶزٸمٸز دە ارتتاعى ەلگە سەبٸمٸزدٸ تيگٸزۋٸمٸز كەرەك. ويلاناتىن ۋاقىت جەتتٸ. ەڭ الدىمەن ارنايى اقپاراتتاردى كٶبەيتٸپ, ساناسىن وياتىپ, ساۋاتىن اشۋ كەرەك ەلدٸڭ.
سوسىن بٸزدە الىستان ەرتەرەك كەلگەن ازاماتتار قۇرعان «قىزاي قورى», «تاڭجارىق قورى», «ەر جەنٸبەك قورى» دەگەن ونداعان قورلار مەن «مۇرات جولى», «جەبەۋ», «اسار», «جەزبۇيدا» اتتى قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر بار. ولاردىڭ باتىر اتا-بابالاردىڭ اتىن تاريحقا قالدىرۋ ماقساتىندا بٸراز جۇمىستار ٸستەگەنٸن دە ەل ۇمىتپاسا كەرەك. قىسقاسى, ماناعى باتىر بابالارى مەن تۇلعالارىن شىنايى بولاشاققا قالدىرام دەسە, ەندٸ ەكٸنشٸ قادام جاساۋى تيٸس. مىسالى, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەسٸل دەگەن اۋدانىنا 16 اۋىلدىق وكرۋگ قارايدى ەكەن. سونىڭ 11-نٸڭ اتى ورىسشا. سولتٷستٸك وبلىستارداعى ۆولوشينكا, زاگرادوۆكا, زارەچنىي, يلينكا, كورنەەۆكا, نيكولاەۆكا, پەتروۆكا, پاكروۆكا, سپاسوۆكا, ياسنوۆكا, ياۆلەنكا اتتى اۋىلداردان سٷرٸنٸپ جىعىلاسىڭ. تٸپتٸ, لەنين, كالينين اتتى اۋىلدار دا بار. وسى قورلار مەن ۇيىمدار باس بولىپ, ٷكٸمەت ايقىنداعان ٶڭٸرلەردەگٸ كەڭەستٸك كەزەڭنٸڭ اتاۋىمەن سٸرەسٸپ تۇرعان سول ٶڭٸرگە بارىپ, بٸر-بٸر اۋىلعا ەن سالۋى كەرەك. ەكٸمدەرٸمەن سٶيلەسٸپ, سۇحبات قۇرىپ, فوتو-ۆيدەوعا اۋىلدى تٷسٸرٸپ, سايتتار ارقىلى تاراتسا, العاشقى ادامدا بەس-ون وتباسىنىڭ كٶشٸپ كەلۋٸنە ىقپال ەتسە, ارى قاراي كٶش جالعاسىپ كەتكەلٸ تۇر. ەرينە, ولار ٶز اقشاسىمەن كەلەدٸ. باسپانانى دا ٶز قاراجاتتارىنا ساتىپ الادى. اۋىلدى جەرلەردە بوس ٷيلەر كٶپ ەرٸ ارزان. جۇرت داعدارىپ قالدى. ولارعا تەك, وسىنداي ناقتى اقپارات جەنە جولباسشى كەرەك قازٸر. ٶتە كەرەك بولىپ تۇر. اۋىل حالقى كٶبەيٸپ, تٸرشٸلٸك جاندانسا, ٷكٸمەت ەرتەڭ ٶزٸ-اق ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتادى. سٶيتٸپ, الىستا قالعان تۋعان جەرٸڭ قايتا قالىپتاسادى. ۇلت كٶشباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا ورتاعا قويىلعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنىڭ دا تٷپ ماقساتى وسى. باتىر بابالار مەن ارداقتى انالاردىڭ اتى اسپا-تٶك توي-نەزٸر ٶتكٸزۋ جەنە ناۋرىز كٶجە بەرۋمەن تاريحتا قالمايدى. قايتا سولاردىڭ اقىلدى ۇرپاقتارىنىڭ ۇلتىنا, مەملەكەتٸنە سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸمەن تاريح بەتتەرٸنە جازىلادى. مىسالى, ەرتەڭ ۆولوشينكا – ەر جەنٸبەك, زاگرادوۆكا – وسپان باتىر, زارەچنىي – ەسەڭگەلدٸ باتىر, يلينكا – قىزاي انا, كورنەەۆكا – كٶدەك اقىن, نيكولاەۆكا – جەمەڭكە بولىس, پەتروۆكا – زۋحا قاجى, سپاسوۆكا – تاڭجارىق, ياسنوۆكا – باشباي شولاقۇلى, ياۆلەنكا – سەتتٸباي بي, لەنين – بايەكە بولىس, كالينين – بايتايلاق باتىر اۋىلى بولىپ ايعايلاپ تۇرسا, بابالار ٷشٸن ودان ارتىق قانداي قۇرمەت, سىي كەرەك? ەسكەرتكٸشتٸ سوندا ورناتىپ, جولدى سوندا سالىڭىز, ازامات بولساڭىز! اتا-بابا, ۇلت, مەملەكەت, وتان الدىنداعى ەڭبەك دەگەن وسى. اقىلدى ازاماتتار بولسا, بٷگٸننەن باستاپ وسى شارانى ۇيىمداستىرۋعا, وسى جوبانى جاساۋعا كٸرٸسكەنٸ جٶن. قاتارىنا شەتتە جٷرگەن قالتالى قازاقتاردى دا تارتسىن. مەنٸڭ ەزٸرگە ايتارىم وسى.
– شەشٸلٸپ سۇحبات ەرٸ تۇشىمدى كەڭەس بەرگەنٸڭٸزگە كٶپ راحمەت!
سۇحباتتاسقان
ۇلاربەك نۇرعالىمۇلى,
