قانات بوزىمباەۆ: «كٶمٸر جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنەن حالىق زارداپ شەكپەۋٸ كەرەك!»
– جىلىتۋ ماۋسىمى باستالعالى وبلىسىمىزعا قاجەتتٸ قاتتى وتىن كٶلەمٸ ەلٸ تولىق جەتكٸزٸلگەن جوق. «قاراجىرا» كەن ورنىنان ەكەلٸنگەن كٶمٸر كٶلەمٸ 300 مىڭ تونناعا جۋىق نەمەسە 54% عانا قۇراپ وتىر, بۇل ٶز كەزەگٸندە حالىقتىڭ كٶپتەگەن نارازىلىعىن تۋدىرۋدا. وسىعان بايلانىستى قازٸرگٸ جيىندا جىلىتۋ ماۋسىمىنىڭ ٶتۋ بارىسىن قاراستىرامىز, - دەدٸ ق.بوزىمباەۆ.
تاقىرىپقا قاتىستى الدىمەن وبلىستىق ەنەرگەتيكا جەنە تۇرعىن ٷي - كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى باعلان تەنەكەنوۆ باياندادى. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, وبلىستا جىلۋمەن جابدىقتاۋدى جالپى 35 ورتالىقتاندىرىلعان قازاندىق جٷزەگە اسىرادى, ونىڭ 16-سى گازبەن, 16-سى كٶمٸرمەن, 3-ەۋٸ مازۋتپەن جۇمىس ٸستەيدٸ. جىلۋمەن جابدىقتاۋ كەسٸپورىندارىنا قاتتى وتىن قاجەتتٸلٸگٸ 405,3 مىڭ توننا, بٷگٸنگٸ كٷنگە 221,9 مىڭ توننا نەمەسە 55% جەتكٸزٸلگەن. قويمالارداعى كٶمٸر قالدىعى 49,9 مىڭ توننا. مازۋت قاجەتتٸلٸگٸ – 15 مىڭ توننا, قالدىعى – 6,6 مىڭ توننا.
بيۋدجەتتٸك نىساندارعا وتىن جەتكٸزۋ ٸسٸ جالعاسىپ جاتىر. مەسەلەن, مەدەنيەت, ٷيلەستٸرۋ نىساندارى بٷگٸنگٸ كٷنٸ تولىق قامتاماسىز ەتٸلسە, سپورتتىق مەكەمەلەردە دە بۇل جۇمىس 91% قامتىلىپ, جۇمىس اياقتالۋعا جاقىن. ال بٸلٸم جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارى نىساندارىنا جەتكٸزۋ تيٸسٸنشە 64% جەنە 54% قۇراپ وتىر. مۇنداعى قيىندىق نەگٸزٸنەن كەيبٸر جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ جاسالعان كەلٸسٸمشارتتارداعى ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداي الماي وتىن جەتكٸزۋدەن باس تارتقانىنا بايلانىستى تۋىنداعان. وسىعان بايلانىستى شۇعىل تٷردە شارالار قابىلدانىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸنە جاڭا جەتكٸزۋشٸلەر بەلگٸلەندٸ.
بايانداماشى حالىققا كٶمٸر جەتكٸزۋ جايىنا دا توقتالدى. ب.تەنەكەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, تۇرعىندار ٷشٸن كٶمٸر قاجەتتٸلٸگٸ 1,33 ملن. توننانى قۇرايدى. كٶمٸر «شۇباركٶل», «قاراجىرا» جەنە «ويقاراعاي» كەن ورىندارىنان جەتكٸزٸلەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنگە 1,08 مىڭ توننا كٶمٸر حالىققا ساتىلعان.
جالپى سەۋٸردەن بەرٸ وبلىستاعى تۇيىقتار مەن قويمالارعا جوسپارلانعان كٶمٸردٸڭ 3876 ۆاگونى نەمەسە 267,5 مىڭ تونناسى جەتكٸزٸلگەن جوق. جەلتوقسان ايىندا 173,5 مىڭ توننا جەتكٸزٸلۋٸ تيٸس. تۇرعىندارعا كٶمٸر جەتكٸزٸپ بەرۋگە دەمەۋشٸلەردٸڭ كٶمەگٸن, كوممۋنالدىق مەكەمەلەردٸڭ كٶلٸكتەرٸن تارتۋ ارقىلى ەلەۋمەتتٸك ەلجۋاز توپتارعا كٶمەك جاسالۋدا.
كٶمٸر باعاسىنىڭ قانشا ەكەنٸن سۇراعان قانات الدابەرگەنۇلى باسقارما باسشىسىنىڭ «كٶمٸر باعاسى 14-16 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە» دەگەن جاۋابىنا كٶڭٸلٸ تولعان جوق.
– مەندەگٸ مەلٸمەت باسقا. مەن كٶمٸردٸڭ كٶتەرمە باعاسىن ەمەس, تۇرعىندارعا ساتىلاتىن باعاسىن سۇراپ وتىرمىن. حالىق قازٸر كٶمٸردٸ 23-30 مىڭ تەڭگە اراسىنداعى سوماعا ساتىپ الىپ وتىر. نەگە بۇلاي? ەڭ الدىمەن كٶمٸر جەتٸسپەۋشٸلٸگٸن بولدىرماۋ كەرەك. ەكٸنشٸدەن, باعانىڭ كٶتەرٸلۋٸنە جول بەرمەۋ كەرەك. ەگەر كٶمٸر جەتپەي جاتسا, باعانى قالاي ۇستاپ تۇرا الاسىزدار? جۇمىستارىڭىز ناشار, – دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
وبلىس ەكٸمٸ باياندامادا نەبارى 15 كٷندٸك كٶمٸر قورى بار دەپ اتاپ ٶتٸلگەن تەكەلٸ قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ب.مولداحمەتوۆتەن نەگە مۇنداي جاعدايدىڭ ورىن العانىن, كٶمٸر جەتكٸزۋ جۇمىستارى نەگە ەرتە كەزدەن قۋزالماعانىن سۇرادى. جەنە بٸر عانا «قاراجىرا» كەن ورنىنان جەتكٸزٸلۋٸ كەرەك كٶمٸرگە عانا سەنٸپ وتىرا بەرۋگە بولمايتىنىن, الداعى ۋاقىتتا شۇباركٶل مەن ەكٸباستۇز كەن ورىندارىنان دا كٶمٸر جەتكٸزۋ جاعىن قاراستىرۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
جيىندا تالدىقورعان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ەرجان جاسىباەۆ تا قالاعا كٶمٸر جەتكٸزۋ جايلى باياندادى. قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەتتٸك مەكەمەلەر جىلىتۋ وتىندارىمەن تولىق قامتىلعان. قالادا قازاندىقتاردى گازعا اۋىستىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. تالدىقورعانداعى 9 تۇيىق پەن قويماعا كٷنٸنە 9 ۆاگون كٶمٸر جەتكٸزٸلٸپ جاتىر.
دەگەنمەن وبلىس ەكٸمٸ قانات الدابەرگەنۇلى قالا ەكٸمٸنٸڭ وتىن باعاسىن تۇراقتاندىرۋداعى جۇمىسى ناشار ەكەنٸن ايتىپ, ٸستٸ شيراتۋدى تاپسىردى.
مۇنان سوڭ ەزٸرگە قاجەتتٸ كٶمٸردٸڭ 67% عانا جەتكٸزٸلگەن قاراتال اۋدانىنىڭ, وسىنداي كٶرسەتكٸشٸ 71% بولىپ وتىرعان الاكٶل اۋدانىنىڭ ەكٸمدەرٸنەن دە جاعدايدىڭ مەن-جايى سۇرالدى.
– قاراتال اۋدانىندا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان 4 تۇيىقتىڭ 1-ەۋٸ جۇمىسىن توقتاتقان. كٶمٸرمەن قامتۋ نەبارى 67%. الاكٶلدە دە جاعداي مەز ەمەس, بار بولعانى 71% جەتكٸزٸلگەن. قانشا ۋاقىتتا 100% جەتكٸزەسٸزدەر? – دەپ تٶتەسٸنەن سۇراق قويدى وبلىس ەكٸمٸ. قاراتال اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ ە.يسابەكوۆ كٷنٸنە كەلەتٸن كٶمٸر ۆاگوندارىنىڭ كٶلەمٸن ارتتىرۋ تۋرالى تيٸستٸ ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلگەنٸن ايتسا, الاكٶل اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ ا.ابدينوۆ جەلتوقساننىڭ 15-ٸنە دەيٸن جاعدايدى تولىق تٷزەتۋگە ۋەدە بەردٸ.
جيىن بارىسىندا وبلىس ەكٸمٸ قانات بوزىمباەۆ قىسقى وتىنمەن جەتكٸلٸكتٸ كٶلەمدە قامتۋ, تەمٸر جول ارقىلى تاسىمالداۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تيٸستٸ اكتسيونەرلٸك قوعامداردىڭ باسشىلارىمەن سٶيلەسكەنٸن, ولاردىڭ بارلىعى وبلىسقا قاجەتتٸ قولداۋ كٶرسەتەتٸنٸن ايتتى. ٸستٸڭ ەندٸگٸ نەتيجەسٸ – وسى سالاعا جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن وبلىس ەكٸمٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى لاززات تۇرلاشوۆ پەن اۋدان, قالا ەكٸمدەرٸنٸڭ جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرا بٸلۋٸنە بايلانىستى.
جيىن قورىتىندىسىندا وبلىس ەكٸمٸ قانات بوزىمباەۆ كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەنٸ قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا بٸرقاتار تاپسىرمالار بەردٸ.
– قازٸر اۋا رايى جىلىنىپ, كٶمەك بوپ تۇر. ەگەر اياز قىسىپ بەرسە نە ٸستەيسٸزدەر? كٶمٸردٸڭ 15 كٷندٸك قورى دەپ وتىرعاندارىڭىز 5-اق كٷندە تاۋسىلادى. سوندىقتان ەنەرگەتيكا جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنا, اۋدان, قالا ەكٸمدٸكتەرٸنە, بيۋدجەتتٸك باعدارلاما ەكٸمشٸلەرٸنە ەنەرگييامەن جابدىقتاۋشى كەسٸپورىنداردا وتىننىڭ نورماتيۆتٸك قورىن قامتاماسىز ەتٸپ, تەمپەراتۋرالىق رەجيمدٸ ساقتاۋدى تاپسىرامىن. بيۋدجەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ ەنەرگييامەن جابدىقتاۋشى كەسٸپورىنداردىڭ الدىنداعى دەبيتورلىق بەرەشەكتەردٸ ٶتەۋ شارالارى قابىلدانسىن. بيۋدجەتتٸك سالا نىساندارىنا وتىننىڭ كەستە بويىنشا جەتكٸزٸلۋٸ قامتاماسىز ەتٸلسٸن. حالىقتى كٶمٸرمەن قامتۋ شارالارى ۋاقىتىلى قابىلدانىپ, باعالاردىڭ ٶسۋٸنە جول بەرٸلمەۋٸن قاتاڭ تاپسىرامىن. حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعىنان قورعالاتىن وسال توپتارىنا كٶمٸردٸ كوممۋنالدىق اۆتوكٶلٸكتەرمەن جەتكٸزٸپ بەرۋ ۇيىمداستىرىلسىن. ەر اۋدان, قالادا كٶمٸر تاسىمالداۋمەن كٸمدەر اينالىسادى, قانداي كٶلٸكپەن تاسيدى, بەرٸن بٸلٸپ وتىرسىزدار. سوندىقتان ولاردى شاقىرىپ, تيٸستٸ كالكۋلياتسييا جاساپ, كەلٸسٸم نەگٸزٸندە شەكتٸ باعانى قويۋ كەرەك. وعان كٶنبەي مە, كٶمٸر تۇيىقتارىنا جٸبەرمەڭٸزدەر. باعانى باقىلاڭىزدار. كٶمٸر جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنەن حالىق زارداپ شەكپەۋٸ كەرەك! –دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
حالىقتى كٶمٸرمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ ناشار ۇيىمداستىرعانى جەنە قاناعاتتانارلىقسىز جۇمىسى ٷشٸن وبلىستىق ەنەرگەتيكا جەنە تٷكش باسقارماسىنىڭ باسشىسى باعلان تەنەكەنوۆكە سٶگٸس بەرٸلدٸ. بٸرٸنشٸ ورىنباسارى لاززات تۇرلاشوۆ پەن اۋدان, قالا ەكٸمدەرٸنە ەسكەرتۋ جاسالىپ, 15 كٷننٸڭ ٸشٸندە جاعدايدى تٷزەتۋ تاپسىرىلدى. ەگەر تاپسىرما ورىندالماسا, ولارعا قاتاڭ شارا قولدانىلاتىن بولادى.
