تاڭعالمايمىز. ەزٸرگٸ ەڭگٸمە سايلاۋ تۋرالى ەمەس.
رەجيسسەر ۆيتاليي مانسكيي (سۋرەتتە) وسىدان 18 جىل بۇرىنعى پۋتيندٸ ەسكە الىپتى. وسىدان 18 جىل بۇرىن 26 ناۋرىزدا پۋتين بيلٸككە كەلگەن.
«بولدى. بٸتتٸ. كەتٸپ بارامىن. قولىمنان كەلگەننٸڭ بەرٸن جاسادىم... بۇل جٸگٸتتٸ (پۋتيندٸ ايتادى, رەد.) 20 ٷمٸتكەردٸڭ اراسىنان ٸرٸكتەپ الدىم» دەگەن ەدٸ مارقۇم بوريس ەلتسين.
1999 جىلى سول تۇستا فسب-نى باسقارىپ تۇرعان پۋتين پرەزيدەنت مٸندەتٸن ۋاقىتشا اتقارۋشى بولىپ تاعايىندالادى. ول جىلدارى از دا بولسا دا, ساياسي بەسەكە بار-تىن.
«پۋتين العاشقى اينالىمدا جەڭە مە, ەلدە قايتارا سايلاۋ ٶتكٸزۋدٸڭ قاجەتتٸلٸگٸ تۋىنداي ما?» دەگەن ساۋال ٶزەكتٸ-تۇعىن. پۋتيننٸڭ سايلاۋالدى شتابىن پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ جەتەكشٸسٸنٸڭ ورىنباسارى دميتريي مەدۆەدەۆ باسقارعان.
سودان بەرٸ 18 جىل ٶتٸپتٸ...
مانسكيي بولسا, اڭ-تاڭ.
«بۇل قالاي? ەلٸ وتىر ما? 18 جىل ارتتا قالدى, الدا 6 جىل بار. قوسا العاندا پۋتيننٸڭ بيلٸكتەگٸ مەرزٸمٸ 24 جىلعا سوزىلماق. شيرەك عاسىرعا جەتٸپ جىعىلماق. ودان ەرٸگە سوزىلۋى دا عاجاپ ەمەس...» دەيدٸ ول.
رەجيسسەردٸڭ رەسەي پرەزيدەنتٸ تۋرالى پٸكٸرٸن ىقشامداپ ۇسىنىپ وتىرمىز.
ايداھار
2000-شى جىلداردىڭ باسىنداعى پۋتين مٷلدە بٶلەك ەدٸ. بولمىسى بٶلەك ەدٸ. سٷيكٸمدٸ ەدٸ. سٶز تىڭدايتىن ەدٸ. پٸكٸر الماسۋعا ەزٸر ەدٸ ول.
قازٸرگٸ پۋتين مٷلدە بٶلەك. بۇل تٸپتٸ وسىدان 5 جىل بۇرىنعى پۋتين ەمەس.
انىعى, پۋتين جوق. ەت پەن سٷيەكتەن جارالعان ادام ەمەس بۇل. ايداھار. اجداھا. ادام پۋتيندٸ ايداھار پۋتين جەڭٸپ كەتتٸ. ۋىستان شىعىپ كەتتٸ ول.
انىعى, دەل قازٸر پۋتيننٸڭ قولىندا بيلٸك جوق. ول بيلٸكتەن ەلدەقاشان ايىرىلعان.
تٸپتٸ بٸر كٷنٸ تاڭسەرٸدەن ويانىپ, ٶزٸنٸڭ جازا باسقانىن, قاتەلەسكەنٸن تٷسٸنسە دە, ونى تٷزەۋگە تىرىسسا دا, قولىنان كەلمەيدٸ. سەبەبٸ, ايداھار پۋتين ەت پەن سٷيەكتەن جارالعان ادام پۋتيندٸ جوق قىلىپ جٸبەرگەن.
ٶكٸنٸشتٸسٸ, بۇل ايداھار رەسەيدٸ ەلٸ ۇزاق جىل باسقاراتىن بولادى.
پۋتيننٸڭ تۇسىنداعى رەسەيدە بولاشاق جوق. اعا بۋىنعا بەرٸبٸر. سٷرەر عۇمىرىن سٷردٸ. پۋتين بيلٸككە كەلگەن تۇستا ٶمٸرگە كەلگەن ۇرپاق جاقسى سەزٸنەدٸ مۇنى. سەزٸنەدٸ دەپ ويلايمىن...
بۇرىنعى جەنە قازٸرگٸ پۋتين
پۋتين قالىپتى ٶمٸرگە قايتىپ ورالمايدى ەندٸ. ورالا دا المايدى. مٷمكٸن ەمەس. قازٸرگٸ جٷيە, بيلٸكتٸڭ رەسەيلٸك نۇسقاسى بەرٸن بٷلدٸرەدٸ. بەرٸن بۇزادى. پۋتيننەن باستاپ بيلٸكتٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ ساتىسىندا جٷرگەن ەكٸم-قارالارعا دەيٸن بەرٸ «بۇزىلعان». كٸسٸلٸكتەن كەتكەن, ادامدىقتان الىستاعان.
بيلٸك ٶزگەرتكەن بۇلاردىڭ بارلىعىن. ازعىرعان. ازعىنداندىرعان. ەندەشە پۋتيندٸ ويلاپ كٶرٸڭٸز?
18 جىل بويى ٷزدٸكسٸز بيلەپ كەلە جاتقان پۋتين ەۋەل باستاعى, انا سٷتٸمەن دارىعان ادامي قاسيەتتەرٸن ساقتاپ قالدى دەپ ويلايسىز با? بٷگٸنگٸ بيلٸك جٷيەسٸ پۋتيندٸ مۇنىڭ بەرٸنەن ادا قىلدى.
پۋتين عانا ەمەس, باسقاسىنا دا قاتىستى بۇل. بيلٸك ٶزگەرتەدٸ ادامدى. بۇزادى. نيەتٸن بۇزادى. پيعىلىن بۇزادى.
وسىدان 18 جىل بۇرىنعى پۋتين مەن قازٸرگٸ پۋتيننٸڭ اراسى جەر مەن كٶكتەي.
2000-شى جىلدارى ٷيٸپ-تٶگٸپ بەرگەن دەموكراتييالىق ۇراندارى مەن ۋەدەلەرٸن ۇمىتىپ كەتتٸ ول. ەسٸندە جوق. ساناسىنان, كٶڭٸل كٶزٸنەن ٶشكەن. بەلكٸم, سول شاقتا ونىڭ سٶزدەرٸ شىنايى بولعان شىعار, بٸراق قازٸرگٸ شاقتا بۇلاردىڭ تىرناق ۇشىنداي كٷشٸ جوق.
پۋتين ٶز-ٶزٸن ساقتاپ قالا المادى. بىلعاندى. باتپاققا باتتى.
پۋتينيزمنٸڭ ەڭ العاشقى قۇرباندىعى دا پۋتيننٸڭ ٶزٸ. ول باس ەركٸندٸگٸنەن ەلدەقاشان ايىرىلعان. سوندىقتان ونىڭ ۇراندارى مەن ۋەدەلەرٸنٸڭ كٷشٸ دە, مەنٸ دە جوق.
ول ەندٸ قالىپتى ٶمٸرگە قايتا ورالا المايدى. مٷمكٸن ەمەس. ونى ەش جەرگە سىيعىزبايدى. ونىڭ جالعىز قونىسى دا, قورعانىشى دا بيلٸك. باسقا بارار جەرٸ, باسار تاۋى جوق.
ايتتىم عوي, سىيدىرمايدى. بيلٸكتەن كەتكەن كٷنٸ, بيلٸكتەن تايعان كٷنٸ قايدا بارادى پۋتين? قايدا پانالايدى? بٸلمەيمٸن.
بەلكٸم, ۆەنەسۋەلاعا كٶشەر. بەلكٸم, سولتٷستٸك كورەيادان پانا تابار.
ول ٶزٸ قۇرعان قاقپانعا ٶزٸ تٷستٸ. ٶز-ٶزٸن بۇرىشقا تىقتى. ٶز-ٶزٸن تىعىرىققا تٸرەدٸ.
وعان قاراعاندا...
يە, وعان قاراعاندا گورباچەۆ دۇرىس ەدٸ. پۋتينمەن دە, ەلتسينمەن دە تٸلدەسكەن اداممىن.
سولاردىڭ اراسىندا گورباچەۆتىڭ كٸسٸلٸگٸ بارىن سەزدٸم.
ول كٸسٸلٸگٸن ساقتاپ قالدى. بيلٸك ونى بۇزا العان جوق. بۇزىپ ٷلگەرە المادى.
گورباچەۆتىڭ بيلٸگٸ ۇزاققا سوزىلعان جوق.
ول قالىپتى ٶمٸردٸڭ, قاراپايىم ٶمٸردٸڭ دەم-تۇزىن تاتتى. اعزاسىن تازارتتى. بيلٸكتٸڭ بەلكٸم دۋاسىنان, بەلكٸم ۋىتىنان امان قالدى.
بيلٸك – اۋرۋ. بيلٸكتە بولۋ – اۋرۋ. بيلٸك قۇرۋ – اۋرۋ. ودان ايىعۋ قيىن. گورباچەۆ بۇل دەرتتەن دەر كەزٸندە قۇتىلدى.
بيلٸكتٸڭ اۋرۋ ەكەنٸن دەموكراتييالىق ەلدەر باياعىدان بٸلەدٸ. بۇلاردىڭ اتا زاڭدارى ديكتاتۋراعا, ديكتاتورلارعا قاس. ديكتاتورلىق بەلگٸلەرٸ بارلاردى بيلٸككە جولاتپايدى.
مۇندايلار بيلٸككە بٸر جارماسسا, قايتٸپ جٸبەرمەۋٸ مٷمكٸن.
ديكتاتۋرا دەموكراتييانىڭ جاۋى نەمەسە كەرٸسٸنشە...
ۇزاق بيلٸكتە وتىرۋ دەموكراتييا ٷشٸن نونسەنس.
پۋتين مۇنى بٸلمەيدٸ ەمەس, بٸلەدٸ. باتىستىڭ قۇندىلىقتارىنان قورقادى ول.
بٸز
پۋتيننٸڭ بٷگٸنگٸدەي بولعانىنا, بٷگٸنگٸدەي كەيٸپكە ەنگەنٸنە بٸز, مىنا بٸز كٸنەلٸمٸز. بٸز, مىنا بٸز بٷگٸنگٸ پۋتيندٸ جاساپ شىعارعان.
انىعى, بٸز سىبايلاسىمىز ونىڭ. سىبايلاسىنا اينالعانىمىزدى بايقاماي دا قالدىق.
بٸز كٸنەلٸمٸز پۋتيننٸڭ مۇنداي بولعانىنا. بٷگٸنگٸ كەتەۋٸ كەتكەن تۇرمىسىمىزدى دا باسقادان ەمەس, ەۋەلدە ٶزٸمٸزدەن كٶرۋٸمٸز كەرەك.
پۋتيندٸ ايداھارعا اينالدىردىق. ول ٶستٸ. ٶزگەردٸ. كٷشەيدٸ.
رەسەيدەگٸ 143 ملن. حالىق رەسەيدٸڭ ەمەس, پۋتيننٸڭ قول استىندا قازٸر. پۋتين حالىقتى قولشوقپار قىلدى.
اعا بۋىن, ورتا بۋىن. ولارعا بەرٸبٸر. ولار ٶز ۇرپاعىن دا ٶزدەرٸ سيياقتى تەربيلەۋدە.
مەكتەپكە بارعان دا بالا ەرتەڭ مەكتەپ بٸتٸرگەندە دە پۋتيننٸڭ جولداۋىن تىڭدايتىن بولادى. پۋتين ول كەزدە دە بولادى. بولا بەرمەك.
پۋتين بيلٸككە كەلگەن تۇستا ٶمٸرگە كەلگەن ۇرپاقتى كرەمل ۋلاپ جاتىر قازٸر. ناسيحاتىمەن. اقپاراتىمەن...
ٸلگەرٸدە ايتتىم, الدا ەلٸ 6 جىل بار. پۋتين ەلٸ 6 جىل بيلەپ تٶستەيتٸن بولدى. جيىنتىعى 24 جىل. بۇدان كەيٸن نە بولماق? بٸلمەيمٸن. بەلگٸسٸز...
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
