قر ٷكٸمەتٸ ايماقتاردىڭ دەربەستٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار ماڭىزدى شارالاردى قولعا الدى. بۇل پروتسەسس جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارىنا بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋ, ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى باسقارۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋدا ٷلكەن ٶكٸلەتتٸكتەردٸ بەرۋدٸ كٶزدەيدٸ.
ٶڭٸرلٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن كەڭەيتۋ حالىقتىڭ ٶتٸنٸشتەرٸ مەن قاجەتتٸلٸكتەرٸنە تەز جەنە تيٸمدٸ جاۋاپ بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك رەسۋرستاردى يكەمدٸ باسقارىپ, ٶز وبلىستارىنىڭ ستراتەگييالىق دامۋىنا, اتاپ ايتقاندا, ٶڭٸردٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ بٸلٸم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋگە قاتىستى شەشٸمدەر قابىلداي الادى.
ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ تۇجىرىمداماسى بويىنشا:
قولدانىستاعى جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن ٶزٸ باسقارۋدى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە 2023 جىلى كەلەسٸ كٶرسەتكٸشتەر جٷزەگە اسىرىلدى:
اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدار, كەنتتەر, اۋىلدىق وكرۋگتەر ەكٸمدەرٸنٸڭ تٸكەلەي سايلاۋىن ٶتكٸزۋ جەنە وبلىستارداعى اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ تٸكەلەي سايلاۋىن ەنگٸزۋ;
سايلاۋ ەكٸمدەردٸڭ ٶكٸلەتتٸك مەرزٸمٸنٸڭ اياقتالۋىنا قاراي كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ٶتكٸزٸلەدٸ. 2021 جىلدىڭ شٸلدەسٸ مەن 2024 جىلدىڭ ناۋرىزى ارالىعىندا اۋىلدىق وكرۋگتەردە 2 069 ەكٸم سايلاندى. پيلوتتىق رەجيمدە 42 اۋدان مەن 3 وبلىستىق ماڭىزى بار قالا ەكٸمدەرٸن سايلاۋ ٶتتٸ.
بيۋدجەتتٸڭ IV دەڭگەي كٸرٸستەرٸ بازاسىن كەڭەيتۋ.
جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى شەڭبەرٸندە اۋىلدىق وكرۋگتەردٸڭ دەربەستٸگٸ ٷشٸن بيۋدجەتتٸڭ IV دەڭگەيٸنە سالىقتار مەن تٶلەمدەردٸڭ 25 تٷرٸ, ونىڭ ٸشٸندە 8 سالىق (تٶلەم كٶزٸنەن سالىق سالىنبايتىن جتس, جەكە جەنە زاڭدى تۇلعالاردان مٷلٸككە, جەرگە, كٶلٸككە سالىناتىن سالىق, سىرتقى جارنامانى ورنالاستىرعانى ٷشٸن تٶلەماقى, بجس, جەر ۋچاسكەلەرٸن پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەماقى) جەنە 17 سالىقتىق ەمەس تٶلەمدەر بەرٸلدٸ.
ونىڭ ٸشٸندە, 2022 جىلى بيۋدجەتتٸڭ تٶرتٸنشٸ دەڭگەيٸنە 4 تٶلەم بويىنشا تٷسٸمدەر (بجس, جەر ۋچاسكەلەرٸن پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەم, جەر ۋچاسكەلەرٸن ساتۋدان تٷسكەن تٷسٸمدەر جەنە جەر ۋچاسكەلەرٸن ساتقانى ٷشٸن تٶلەم) بەرٸلدٸ, 2022-2023 جج. قورىتىندىسى بويىنشا ولاردىڭ تٷسٸمدەرٸ 15,9 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا زاڭنامالىق بازانى ٶزگەرتۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە, ونىڭ ٸشٸندە كەلەسٸ تولىقتىرۋلاردى ەنگٸزۋ كٶزدەلەدٸ:
اۋىل ەكٸمٸ مەن اپپاراتىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن كەڭەيتۋ (كٶشە ساۋداسىن قاداعالاۋ; قوعامدىق ورىنداردىڭ سىرتقى بەزەندٸرٸلۋٸ بويىنشا جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ; ويىن الاڭدارىنا ارنالعان جابدىقتار جۇمىسىن قاداعالاۋ; اقىلى نەگٸزدە قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە ت.ب.);
سالىقتار مەن تٶلەمدەردٸڭ قوسىمشا تٷرلەرٸن بيۋدجەتتٸڭ IV دەڭگەيٸنە اۋىستىرۋ (زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كەسٸپكەرلەرگە مٷلٸك سالىعى; جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸمەن اينالىسۋ قۇقىعى ٷشٸن ليتسەنزييالىق الىم; جەكەلەگەن قىزمەت تٷرلەرٸمەن اينالىسۋعا ليتسەنزييانى پايدالانعانى ٷشٸن الىم, سۋ رەسۋرستارىن پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەمدەر);
مەسليحات ٶكiلەتتiگiن كەڭەيتۋ (ەكiمدەردiڭ حالىقپەن كەزدەسۋلەرiندە كٶتەرiلگەن مەسەلەلەردiڭ شەشiمiن ەكiمدiكتەردiڭ قاداعالاۋى; دەپۋتاتتاردىڭ ەكiمدiك بيۋدجەت كوميسسييالارىنىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋى; قاجەت بولعان جاعدايدا بيۋدجەتتi ناقتىلاۋعا باستاماشىلىق ەتۋ);
مەسليحات تٶراعاسىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن شەكتەۋ (مەسليحات سەسسييالارى, دەپۋتاتتىق ساۋالداردى باقىلاۋ, تۇراقتى كوميسسييالاردىڭ قىزمەتٸن ٷيلەستٸرۋ جەنە ت.ب.) جەنە مەسليحات اپپاراتى باسشىسىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن شەكتەۋ (كادر مەسەلەلەرٸ, ديستسيپلينارلىق جەنە كونكۋرستىق كوميسسييالار جەنە ت.ب.);
اۋىل ەكٸمٸنٸڭ ەڭبەكاقى تٶلەۋدٸڭ كەسٸمدٸ جٷيەسٸ بويىنشا ەڭبەك كەلٸسٸمشارتىمەن تۇرعىنداردى جۇمىسقا الۋ مٷمكٸندٸگٸ (مەحانيزاتور, دەنەكەرلەۋشٸ, سانتەحنيك, ەلەكتريك, زاڭگەر, ەسەپشٸ جەنە ت.ب.)
ورتالىقسىزداندىرۋ بويىنشا:
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ورىنداۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتتٸڭ 21 فۋنكتسيياسى تيٸستٸ سالالىق ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندارعا جەنە اقپاراتتاندىرۋ, جەكە دەرەكتەردٸ قورعاۋ, ەلەكتروندىق قۇجات جەنە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا جەنە بايلانىس سالالارىنداعى 12 فۋنكتسييا ٶڭٸرلەر ەكٸمدٸكتەرٸنە قايتا بٶلٸندٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ورىنداۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتتٸڭ 21 فۋنكتسيياسى تيٸستٸ سالالىق ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندارعا جەنە اقپاراتتاندىرۋ, دەربەس دەرەكتەردٸ قورعاۋ, ەلەكتروندىق قۇجات جەنە ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا جەنە بايلانىس سالالارىنداعى 12 فۋنكتسييا ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸنە قايتا بٶلٸندٸ.
سونداي-اق بٷگٸندە پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە ايماقتار ەكٸمدٸكتەرٸنە 38-گە جۋىق فۋنكتسييانى جەنە اۋداندىق دەڭگەيدەگٸ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا 18 فۋنكتسييانى بەرۋ ارقىلى مەملەكەتتٸك باسقارۋدى ەرٸ قاراي ورتالىقسىزداندىرۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار تٷزەتۋلەر قاراستىرىلۋدا.
جالپى بۇل شارالار مەملەكەتتٸك ورگاندارداعى بٸرٸنشٸ باسشىلاردىڭ تيٸستٸ ساياساتتى قالىپتاستىرۋىنا جەنە بارلىق دەڭگەيدەگٸ ەكٸمدەردٸڭ ونى جٷزەگە اسىرۋعا جاۋاپكەرشٸلٸكتەرٸن ارتتىرادى, سونداي-اق جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن جەدەل ەرەكەت ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بيۋدجەتتٸك دەربەستٸك بويىنشا:
جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸنٸڭ جوباسىندا كەڭ تارالعان پايدالى قازبالار مەن جەر استى سۋلارىنا پايدالى قازبالاردى ٶندٸرۋ سالىعىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەرگە اۋدارۋ كٶزدەلگەن.
قوسىمشا, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيگە تٶلەمدەر, الىمدار, باجدار, ايىپپۇلدار جەنە باسقا دا تٶلەمدەردٸ بەرۋ پىسىقتالۋدا.
سونىمەن قاتار ٶڭٸرلەردەگٸ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنداعى ديسبالانستى تٶمەندەتۋ بويىنشا ٶڭٸرلٸك ساياساتتىڭ باسىم مٸندەتٸن بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋدا پايدالانۋدىڭ مينيمالدى ستاندارتتارىن ەنگٸزۋ ارقىلى ورىنداۋ جوسپارلانعان.
وسى ماقساتتا جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸ شەڭبەرٸندە مينيمالدى ستاندارتتار تٷسٸنٸگٸ ەنگٸزٸلۋدە, اتاپ ايتقاندا, ەلەۋمەتتٸك, ينجەنەرلٸك-كوممۋنيكاتسييالىق, كٶلٸكتٸك جەنە جەنە باسقا دا ينفراقۇرىلىمنىڭ مينيمالدى ستاندارتتارىن (جەلٸلەرٸن) ەسكەرە وتىرىپ, بيۋدجەت شىعىستاردى جوسپارلاۋدىڭ زاڭنامالىق نەگٸزٸ قالانعان.
اتالعان قاعيدالار قۇرىلىس كودەكسٸنٸڭ جوباسىنا دا ەنگٸزٸلگەن.
وسى رەتتە الداعى ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تەك رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جوبالاردى عانا قارجىلاندىرۋ جوسپارلانۋدا, ال بارلىق بازالىق ينفراقۇرىلىم جب ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىلاتىن بولادى.