قوجايىنى بەكەنە بولعاندا ەرگەجەيلٸنٸ ەسكە تٷسٸرەتٸن, ۇرتىنا سۋ تولتىرىپ العانداي بەت-جٷزٸ دٶڭگەلەنگەن «كورتيزول» (كورتيزول گورمونى كٶپ بٶلٸنەتٸن ادامداردىڭ بەتٸ دٶڭگەلەنٸپ كەتەدٸ دەگەندٸ بٸر جەردەن وقىپ قالعان ەدٸ), نە كٷلەيٸن تۇرعانىن, نە جىلايىن دەپ تۇرعانىن اجىراتىپ بولمايتىن, كٶزٸنەن قانداي جان ەكەنٸن تانۋ قيىن ادام. دەگەنمەن, وسى كٷلەيٸن دەپ تۇرعانى دا, جىلايىن دەپ تۇرعانى دا كٶز الدىنا مٸسكٸندٸ ەكەلەتٸن ەدٸ. باسىنىڭ ٷلكەندٸگٸ قورتىق دەنەسٸمەن سەيكەس كەلسەشٸ, تٸپتٸ, بۇل كەمشٸلٸگٸن جاسىرۋ ٷشٸن قالپاقتى باستىرا كيٸپ العان. ول قالتارىس-بۇلتارىسى كٶپ شىتىرمانعا باستادى - بٸر-بٸرٸنە جالعاپ سالا بەرگەن باراك تەرٸزدٸ جاتاقحانانىڭ قۋىس-قۋىسىنا كٷن تٷسپەيدٸ, ىزعار كەۋلەپ العان. تۋ سىرتىنان بٸرەۋ قاراپ تۇرعانداي جوتاسى شىمىرلادى. تٶبەسٸ قاڭىلتىرمەن قالقالانعان تار دەلٸزدٸڭ كٷن سەۋلەسٸنٸڭ تەك ەلەسٸ «سىز بەرگەن» تٷكپٸرٸندەگٸ جالعىز بٶلمە الدىنا بارىپ بٸر-اق توقتادى. ەسٸكتٸ ەكٸ بۇراپ اشقان بەتتە كٶگەرگەن ەلدەنەنٸڭ يسٸ مٷڭك ەتە قالدى. دىم شالىپ, سىلاعى تٷسكەن, قۇرعاقشىلىقتان تابانى تارتىلعان كٶلدٸ ەسكە تٷسٸرەتٸن - بوياۋى شىت جارىلعان جالعىز تەرەزەسٸ بار بٶلمەنٸڭ بٸر بۇرىشىندا توت باسقان جالعىز كەرۋەت, گاز پليتاسىنان باسقا مٷلٸك جوق. قىزعان مايعا ەت قۋىرعاندا شاشىراعان مايدان, جابىسىپ قالعان ساعىزدان, تٶگٸلگەن تەتتٸ سۋسىنداردىڭ قاعىنان شاڭمەن ارالاسىپ, قارايىپ كەتكەن ەدەندٸ دە ەلەمەگٸنسٸدٸ. بۇل كورتيزولمەن بٸردەن بٸر ايعا قولما-قول اقشامەن الدىن الا ەسەپ ايىرىسقاننان كەيٸن بارىپ قولىنا كٸلتتٸ ۇستاتتى.
ٸٸ
توڭازىپ ەرٸ تورىعىپ بٸراز تۇردى. مىنا بٶلمە قاشقىندارعا ارنالعان جەر سەكٸلدٸ. قاشىپ كەلٸپ تىعىلاتىن جەر سەكٸلدٸ, ەشكٸمگە تاپتىرمايدى ەرٸ سونىسىمەن قورقىنىشتى. وسى بٶلمەنٸڭ تۇتقىنىنا اينالعانداي, ەندٸ مىنا قۋىستان ٶمٸر بويى شىعا المايتىنداي ەكٸۇداي سەزٸمنەن ارىلا المادى. كٸمنەن قاشادى? سٸلٸكپەسٸن شىعارعان قۋ تٸرلٸكتەن بە, ٶزٸنەن بە, ونى ۇعىپ جارىتپادى... ول تاماق يٸسٸ مەن كٶگەرگەن سىز يٸسٸ سٸڭٸپ قالعان, شاڭ باسقان ماتراسقا قۇلاعانى سول ەدٸ, ەسٸكتٸ قاققان دىبىستان باسىن كٶتەرۋگە مەجبٷر بولدى. – ەسٸك اشىق, دەپ ايتىپ اۋىز جاپقانشا كورتيزولدىڭ قازانباسى الدىمەن كٶرٸندٸ. – ەسكەرتٸپ قويايىن, - دەپ كٸنەلٸ ادامداي كٸبٸرتٸكپەن باستاعان ول كەنەت داۋسىن قاتايتىپ: - ەشقانداي قىز-قىرقىن!... جالپى قوناقتى قاپتاتا بەرگەن بولمايدى. نە ايتقىم كەلگەنٸمدٸ تٷسٸنگەن شىعارسىز... مەن ٶزٸم قۇران, ٸنجٸل وقيتىن اداممىن... اتا-بابانى قۇرمەيتتەيمٸن... تٷسٸنگەن شىعارسىز... دەدٸ شەگەلەي قايتالاپ. بۇل ودان قۇتىلعانشا اسىق بولىپ, باسىن يزەي سالدى.
ٸٸٸ
بٶلمەنٸ رەتكە كەلتٸرۋدٸ ويلاپ جاتىپ, كٶزٸ ٸلٸنٸپ كەتٸپتٸ. بٸردەن تٷس كٶردٸ: كٶپ قاباتتى ٷيدٸڭ ىزعار كەۋلەگەن پودەزٸمەن ٶز-ٶزٸن سٷيرەگەندەي زٸلقارا تاسقا اينالعان اياعىن ەرەڭ يكەمگە كەلتٸرٸپ, كٶتەرٸلٸپ كەلە جاتىر ەكەن دەيدٸ... بٸر قىزىعى, تەك شەت-شەگٸ كٶرٸنبەيتٸن قۋىسقا كٸرٸپ كەتكەندەي بٸردە-بٸر پەتەرٸ جوق ٷڭٸرەيگەن پودەزدە باسپالداقپەن ەلٸ كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. ەلدەنۋاقىتتا بارىپ, قارسى الدىنان دەرمانتينمەن قاپتالعان ەسٸك شىقتى. تىم-تىرىس, بويىن ٷرەي بيلەپ, جۇدىرىعىن تٷيٸپ, تٶمپەشتەي جٶنەلگەنٸ سول ەدٸ... ەسٸك ارى, شالقاسىنان قۇلادى. تٶڭٸرەكتٸ الىپ كەتكەن شاڭ-توزاڭنان مۇرنىنا ەكتٸڭ قىشقىلتىم يٸسٸ كەلدٸ. شاڭ سەيٸلگەندە بارىپ, بٶلمەنٸڭ قاق ورتاسىندا تۇرعان پيانيونى كٶزٸ شالدى. جانىنا جاقىنداعاندا بارىپ, ونىڭ تابىت ەكەنٸن بايقادى. قاقپاعى اشىق تابىتتىڭ ٸشٸ زىعىر مايى تٷستەس لاي سۋعا تولىپ كەتكەنٸن اڭعاردى, سول لاي سۋدا تاقىرباس ٶلٸكتٸ كٶردٸ, ٸسٸنٸپ, كٶگەرٸپ كەتكەن, بٸتەۋ مايلى بٷيرەكتەردٸڭ قالقىپ جٷرگەنٸن كٶردٸ... كٶردٸ... كٶزٸن اشقانىندا زٸلمەاۋىر دەنەسٸن جىلبىسقا, سۋىق تەر باسىپ كەتكەن ەكەن, تٷسٸن قانشا جەردەن جاقسىلىققا جورىماق بولسا دا قاراڭعىلىق وقپانىنا جۇتىلىپ, ٷرەيگە بوي الدىرعان ساناسى ىرىق بەرمەدٸ. ەس-تٷسٸ قاشىپ, ەكٸ ملن حالقى بار قالانىڭ شەتٸندەگٸ تاۋ قۋىسىنا تىعىلعان مىنا مەكەنٸن جاتسىنعاننان شىعار وسىنداي جاعىمسىز تٷس كٶرگەنٸم دەپ جۇباتتى ٶزٸن.
ٸٷ
اتىپ تۇرىپ, تىسقا شىقتى. كورتيزول ەلٸ كەتپەپتٸ. باراك تەرٸزدٸ جاتاقحانانىڭ ارعى جاعىنان اسىعا باسىپ شىعىپ كەلەدٸ... كەڭ-مول «پٸشٸلگەن» تەرٸسٸمەن, دەنەسٸمەن الما-كەزەك الىسىپ كەلە جاتقانداي... ۇمار-جۇمار دومالانىپ تٶمەندە (بۇل ماڭعا كٶلٸك شىعا المايدى) قالعان كٶلٸگٸنە بەت الدى. مىزعىپ الدى دەگەن اتى, قالعىپ كەتٸپ قاس-قاعىم سەتتە جايسىز تٷس كٶرگەنٸ بار... ودان قالدى قالىڭ ۇيقىدان تۇرعانداي دەنەسٸ زٸل تارتقانى بار, سەل ٸسٸنگەن بەتٸ-قولىن شاياتىن سۋ ٸزدەپ, كورتيزول باراككا باستاپ كەلە جاتىپ, بىرتيعان سۇق ساۋساعىمەن نۇسقاپ, جولاي كٶرسەتٸپ كەتكەن تٶمەنٸرەكتەگٸ قالايى باشوكقا بەتتەدٸ. وندا جينالعان جاۋىن سۋىنان ٶزگە بۇل تٶڭٸرەكتە شامالاۋىنشا سۋ جوق. ەرٸنبەگەن ەتەككە تٷسٸپ, باكلاشكامەن ٸشەتٸن سۋىن مىقشىڭداپ تاسيتىن ەدٸ. ول ٷشٸن سايدى قۇلديلاۋعا تۋرا كەلەتٸن. تاياق تاستام جەرگە جارتى كٷنٸڭمەن بٸرگە جارتى عۇمىرىڭ كەتەدٸ, سايدى قۋالاعان اينالما جول بەرٸبٸر ەڭبەگٸڭدٸ ەش, تۇزىڭدى سور ەتەدٸ. باشوك تٷبٸنەن جالعانعان شٷمەكتٸ اعىتىپ, قانجىلىم سۋعا بەتٸن شايدى. – بورسىپ كەتكەن سۋدى قايناتىپ ٸشپەسەڭ, ٸشٸڭ اۋىرادى, - دەگەن جٸگەرٸن قۇم ەتەر جاسىق داۋىس شىققان جاققا جالت قارادى. ەشكٸم كٶرٸنبەدٸ. ۇشقاتتىڭ ارجاعىنان شىققانىن باجايلاعانىمەن, بەرٸبٸر ەلەڭدەپ قالدى بۇل. – تٶمەنٸرەك تٷس, - دەگەن جابىرقاۋ شىققانىمەن ەمٸرلٸ ەستٸلگەن داۋىستان, نەگە ەكەنٸ بەلگٸسٸز, جٷرەگٸ اتقاقتادى. ال تٶمەندە... جاۋىن سۋىنان قازىلا-قازىلا تامىرلارى ادىرايىپ جەر بەتٸنە شىعىپ كەتكەن, سارعايىپ سارجاعال تارتقان, قۋراي باستاعان قاراعايدىڭ تٷبٸندە ول سەمسەرلەسۋ الدىندا قارۋىن تٶمەن تٷسٸرٸپ, تٶرەشٸنٸڭ جارىستى باستاۋعا بەرەتٸن ەمٸرٸن - يەك قاعۋدى كٷتٸپ تۇرعانداي تۇرىسى ەرٸ ماڭعاز ەدٸ. جانسىز مٷسٸن سەكٸلدٸ قىبىر ەتپەي كٶزٸنٸڭ استىمەن مۇنى باعىپ, قالت جٸبەرمەي قاداعالاپ تۇر... سٷلدەرٸ قۇرىعانداي... جٷدەپ تۇرعان كٷيٸ تۋرا قارامادى, ۇزىن كٸرپٸكتەرٸ قاماسىپ, سەلت تۇر. وسى پوزاسى ٶزٸنە ۇنايتىن سەكٸلدٸ. بۇل تۇرىسىندا جاۋاپ كٷتۋ دە, دەر كەزٸندە ەرەكەت ەتۋگە ٸشتەي ساقاداي ساي ەزٸرلٸك تە بايقالىپ ەدٸ. بۇل كٶزٸن تايدىرىپ ەكەتتٸ... تايدىرىپ ەكەتتٸ دە تٶمەنگە كٶز سالدى. تٶمەن ەتەك تٷگەل شىرعالاڭ. بۇل شىرعالاڭدى كەشۋ مٷمكٸن ەمەس ەدٸ. كەشۋ بىلاي تۇرسىن, قارعا ادىم جەرگە قادام باسۋدىڭ ٶزٸ مۇڭ. بٶرگەزگە بٶككەن بەتكەيدەن قولسوزىم جەردەگٸ قالاعا تٶتە تٷسۋ مٷمكٸن ەمەس. الىپ شاھاردىڭ تٶبەسٸنەن تٶنگەن بۇل ٷيلەر ەتەكتەن قاراعاندا جولىنداعى جوتا-تٶبە, تاۋ سٸلەمدەرٸ قالقالاپ, كٶرٸنبەيدٸ. قالا ٷستٸنەن كٸلكٸگەن ىس پەن تٷتٸننەن قيىر شەتتەگٸ زاۋىت-فابريكالاردىڭ, جىلۋ ستانسالارىنىڭ مۇرجالارى ەبەدەيسٸز «بوي اسىرا» سورايىپ كەتكەن ەكەن. ەتەكتە – الماتى!
ٷ
ەكەۋٸ بٸر-بٸرٸنە بارلاي قاراپ, بٸرقىدىرۋ تۇردى. – سەنٸ سىرتىڭنان كٶرٸپ قالدىم, دەپ بەيتانىس الدىمەن تٸل قاتتى. داۋسى جەر استىنان شىققانداي قۇمىعىپ, ادامنىڭ ەرٸك-جٸگەرٸن قۇمعا اينالدىراتىنداي كٶرٸندٸ. «قايدان كەلدٸڭ?» دەگەن ساۋالى «بۇل اراعا قايدان قاڭعالاقتاپ كەلە قالدىڭ?» دەگەندەي ەستٸلگەنٸ, بۇل جاڭساق ۇقپاسا... ەكەۋٸ تٷرەگەپ تۇرعان كٷيٸ بٸرقىدىرۋ تٸلدەستٸ. ەكەۋٸنە ورتاق تانىس - وسى باراكتىڭ قوجايىنى تۋرالى بٸلگٸسٸ كەلگەنٸمەن بەيتانىس ماڭدىتىپ ەشتەڭە ايتا قويمادى, تەك بٸر انىعى – جٸگٸتتٸڭ جاماعايىنى بولىپ كەلەدٸ. ال كٶلٸكتٸڭ رۋلٸن اينالدىرعاندا قورتىق دەنەسٸ بٸرگە اينالاتىن كارتيزولدىڭ تەك وسى تۋىسى تۋرالى مىنا قۋىسقا ەكەلە جاتىپ ايتقان سٶزٸنە قاراعاندا, جۇمباق جاس جٸگٸت ەكەسٸنٸڭ قايدا ەكەنٸن بٸلمەيدٸ, بەس جاسىندا شەشەسٸ مۇنى تاستاپ, قىلتاماقتان كەتٸپ قالعان. بارار جەر, باسار تاۋى جوق جٸگٸتتٸ كارتيزول قولىنا العانىمەن كەيٸن قالادان پەتەر العان سوڭ مۇنى وسى باراككا ەكەپ تاستاعان. ەپ-سەتتە كٷن رايى بۇزىلدى. تٶڭٸرەك ەپ-سەتتە كٷگٸرت تارتىپ, مۇرنىنا سىز يٸسٸ كەلدٸ. سول سول ەكەن, قارسىسىنداعى بەيتانىس جٸگٸتتٸڭ تٶبەسٸندە جاي ويناپ, بۇلت بٷرٸكتٸ – الدىمەن تىسىرلاپ باستالعان جاۋىن دەم اراسىندا قالىڭ نٶسەرگە ۇلاستى. بۇل باراككا جٷگٸرە باسىپ كەتٸپ بارا جاتىپ, كٶز قيىعىمەن بەيتانىستىڭ جاۋىن استىندا تاس مٷسٸن سەكٸلدٸ كەۋدەسٸنە قولىن ايقاستىرعان كٷيٸ ەلٸ تاپجىلماي تۇرعانىن... سول كٶزگە كٶرٸنبەيتٸن تٶرەشٸنٸڭ يەك قاعۋىن كٷتٸپ تۇرعانىن بايقاپ قالدى. بۇل كەزدە قالىڭ نٶسەردٸڭ ارتى توبىقتان كەلەتٸن كٸشٸگٸرٸم سەلگە ۇلاسىپ ەدٸ.
ٷٸ
تىشقان يسٸ سٸڭٸپ قالعان, توز-توزى شىعىپ قالعان كٶرپەنٸ يەگٸنە دەيٸن قىمتانىپ بٸرتالاي جاتتى. ويىنان سەمسەرلەسۋ ٷشٸن قارسىلاسىن باعىپ, قاماسقان ۇزىن كٸرپٸكتەرٸن تٶمەن سالىپ, سەلت تۇرعان جاس جٸگٸت كەتپەي قويدى. قانشا ويلامايىن دەسە دە... ەلدەبٸر تىلسىم تىنىسىن تارىلتىپ, سىرتقا اتىپ شىقتى. قالىڭ نٶسەردەن كەيٸن اسپان شايداي اشىلعان ەكەن. بٸتٸپ تۇرعان قۇلاعى كەنەت اشىلىپ كەتكەندەي نەمەسە كٶز الدىن كٶلەگەيلەگەن شىمىلدىق سىپىرىلىپ تٷسكەندەي بەرٸ ٶز ورنىنا كەلٸپ, كٶڭٸلٸ جايلاندى. شالقايعان كەمٸك ايعا قاباعىن كەرە قاراعان بۇل باراكتىڭ ارعى تٷكپٸرٸندە تارسىل-گٷرسٸلدٸ ەستٸدٸ. ەستٸدٸ دە سولاي قاراي بەتتەدٸ. شالقاسىنان اشىق ەسٸكتٸڭ ارعى جاعىنان الدىمەن جوڭقالانعان جاس اعاشتىڭ دا, قاڭسىعان اعاشتىڭ دا ييۋ-قييۋ يٸسٸنەن شاعىن جيھاز تسەحى ەكەنٸن اجىراتتى: تٷكپٸرٸندە تاۋ تٶبە اعاش تابىت رەت-رەتٸمەن جينالعان, ستانوك قويىلعان بٶلمەدە بەلۋارىنا دەيٸن شەشٸنگەن ەكٸ جٸگٸتتٸڭ شام جارىعىمىمەن جانىعا جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنىڭ ٷستٸنەن تٷستٸ. ەسٸك كٶزٸندە تۇرعان مۇنى العاشىندى ەشقايسىسى بايقامادى. – ٸسكە سەت! دەپ داۋىستاعاننان كەيٸن بارىپ بۇعان مويىن بۇردى. بۇل امانداسۋ ٷشٸن قولىن ۇسىنعانىمەن ەكٸ ۇرتى تورسىقتاي, ال سامايىنا پىشاق جانىپ العانداي تەك تەرٸسٸ عانا سٷيەگٸنە جابىسىپ, الايعان, ادىرايعان كٶزٸنە قايعىلى رەڭك بەرگەن, مىقىنى اشىعان قامىرداي ىشقىرىنان تٶمەن سالبىراعانى ىرجيىپ كٷلدٸ... مۇنىڭ ۇسىنعان قولىن المادى. – سەن قايدان شىقتىڭ? – ولجاعا كەزٸككەندەي, جو-جوق, دەلٸرەگٸ, جەمتٸگٸن تاپقانداي جىلت ەتكەن قۋانىشىن جاسىرا الماي, مٷلەيٸمسي تٸل قاتىپ, ٶتٸرٸك تاڭدانعان بولدى. مۇنىڭ ۇسىنعان قولىنا الاقانىن جالاتا سالعان ەكٸنشٸسٸ تٸزە بٷگٸپ, شىلىم تۇتاتتى. بۇعان تۇنجىراي, كٶزٸنٸڭ استىمەن سىناي-مٸنەي قاراعانى الدىمەن تٸل قاتتى: - قايدا ٸستەيسٸڭ, دەدٸ. سونسوڭ قاقىرىنىپ, تابانىنىڭ استىنا شىرت تٷكٸردٸ. – ەش جەردە... دەپ مۇرىن استىنان مٸڭگٸرلەگەن بولدى بۇل. – قولىڭنان نە كەلەدٸ? – دەپ ساۋال قويعانىمەن مۇنىڭ جاۋابىن كٷتپەي: - كٶرٸپ تۇرسىڭ عوي, تاپسىرىسپەن جۇمىس ٸستەيمٸز. مىنانى ەرتەڭگە دەيٸن ٸستەپ بٸتٸرۋٸمٸز كەرەك, دەپ جارتىلاي بٸتپەگەن ەسٸكتٸ نۇسقادى. - قوجايىن ەرتەڭ الىپ كەتەدٸ, - دەپ, نىعىرلاپ قويدى. ەسٸكتٸڭ بٸتپەگەنٸنە بۇل كٸنەلٸدەي جازعىرۋ بار داۋسىندا. شىلىمىن شەگٸپ بولعان ول اربيعان بويىن تٸكتەپ ەدٸ, ٶزٸنەن بۇرىن كٶلەڭكەسٸ زورايىپ, مۇنىڭ مىسىن باسىپ تاستادى. كەنەت: - ە, مليا-يا, نە ٷشٸن كەلدٸڭ مۇندا?, - دەدٸ داۋسىن ٶزگەرتٸپ. – جاي, ەشەيٸن... – كەتپەك بولىپ كەرٸ بۇرىلعانى سول ەكەن, شيقىلداي كٷلگەن تورسىق ۇرتتىسى: - جەيتٸن نە بار, قازٸر بارامىز, - دەدٸ. بۇل قاڭعالاقتاپ كەپ قاقپانعا تٷسكەندەي بويىن شاراسىزدىق بيلەدٸ, دٷلەي, قورقاۋ, مەڭٸرەۋ كٷشپەن بەتپە-بەت كەلگەنٸ ساناسىنا ەندٸ جەتكەندەي... اۋىر جٷكتٸڭ استىندا تۇرعانداي تٸزەسٸ سەل بٷگٸلٸپ, ٶزٸن ادامنىڭ قورى سەزٸندٸ.
ٷٸٸ
- كٷندٸزگٸ قالىڭ نٶسەردەن كەيٸن تاۋ ٸشٸ سالقىن تارتقان. جارتىكەش اي جاپ-جارىق. جارتىكەش ايدىڭ مۇنشالىقتى جارىق شاشاتىنىن العاش رەت كٶرۋٸ. بويى توڭازىپ, باراكتىڭ تٷكپٸرٸندەگٸ بٶلمەسٸنە اسىعا باسىپ بارا جاتىر ەدٸ, ەكٸ ماما اعاشتىڭ اراسىن جالعاعان سوم تەمٸرگە تارتىلعان العاشقى تانىسىن كٶردٸ. تۋرنيككە تارتىلعان سايىن قولادان قۇيىلعان مٷسٸن سەكٸلدٸ مەرمەرداي سىمباتتى دەنەسٸن ۇرشىقشا يٸرٸپ, اسىقشا اتىپ, شىركٶبەلەك اينالعان ودان كٶز ايىرا الساشى. بۇنىڭ بار-جوعىن ەلەمەدٸ. بۇل قاراپتان قاراپ ىڭعايسىزداندى. مىنا جٸگٸت كٸم ٶزٸ? تسەحتاعى جٸگٸتتەرمەن نەگە ارالاسپايدى? نەگە بۇل وقشاۋ, ساياق جٷرەدٸ? نەگە جاماعايىنىنان ٸرگە اجىراتىپ, ٶز تٸرلٸگٸن ٸستەمەيدٸ? تسەحتاعى كٶكسوققاندار نەگە جٷر مۇندا? مۇنىڭ ٶزٸ مىنا تاۋدىڭ قۋىسىندا نە ٸستەپ جٷر? دەگەن ساۋالدار مازاسىن قاشىردى. وسى جەردەگٸلەردٸ بىلاي قويعاندا ٶزٸنٸڭ نە ٷشٸن وسىندا جٷرگەنٸن, نە ٸزدەپ كەلگەنٸن, تاۋدىڭ قۋىسىنا نەگە تىعىلعانىن تٷسٸندٸرٸپ بەرە المادى. جارتىكەش اي استىندا سوستيىپ, مىنا تۇرىسىنىڭ سٶلەكەت ەكەنٸن ويلاپ, كەتۋگە وقتالعانى سول ەدٸ: - توقتاشى? دەگەن قۇمىعىپ شىققان ٷننەن ەرٸكسٸز ايالدادى. – بٸلەم, سەنٸڭ نە ويلاپ تۇرعانىڭدى? – دەدٸ كەنەت بەيتانىس سەۋەگەيلٸك تانىتىپ. تۋرنيكتەن قارا جەرگە دٸك ەتٸپ قارعىپ تٷستٸ. – سايان, - دەدٸ قولىن ۇسىنىپ. تانىسۋعا اسىعا قويماعان بۇنىڭ كٶزٸنە تۋرا قاراپ ەدٸ, بۇل جٷزٸن تايدىرىپ ەكەتتٸ. سەن... – دەدٸ سوسىن از-كەم كٸدٸرٸپ: - سەن اناۋ جٸگٸتتەردەن ابايلا...- دەپ تسەح جاقتى نۇسقادى. - قورقىتتتى دەمە, ەسكەرتكەنٸم. ولار كٷنٸ ٷشٸن جٷرگەندەر... بارار جەر, باسار تاۋى جوق سورماڭدايلار. قوجايىننىڭ تاپسىرماسىن ورىنداپ ٸشٸپ-جەمٸن تابادى... ايتپاقشى, تاعى تەگٸن تۇرادى, - دەدٸ ارتىنشا. ٶزٸمسٸنە ٸشتارتا تٸل قاتقان جٸگٸتتٸڭ تىم اققۇبا جٷزٸ اي استىندا قۋقىل تارتىپ كەتٸپتٸ. سەمسەرلەسۋ ٷشٸن قارسىلاسىن كٷتكەندەي جٷزٸن تٶمەن سالدى... اۋزىنا شىرىن دەمٸ كەلگەندەي جٷرەگٸ لوبلىدى مۇنىڭ. – كٷرەسەيٸكشٸ, دەدٸ ەي-شەي جوق, باسىن كٶتەرمەگەن كٷيٸ. داۋسى سەل دٸرٸلدەپ, ٶتٸنگەندەي بولدى. بۇل باسىن شايقادى. – بٸلەسٸڭ بە, انا-ا-اۋ الماتىدا... – دەدٸ ول باسىن كٶتەرٸپ, تٷن قاراڭعىلىعىندا شوقتاي جايناپ جاتقان الىپ شاھارعا كٶز تاستاپ. – الماتىدا بٸر كٶشە بار... جو-جوق, سەن ويلاعانداي, ول فارابي داڭعىلى ەمەس, سەن ويلاعانداي, ەسەنتاي جاق ەمەس, ول باسقا كٶشە, وندا ادامدار... باسقاشا... وندا كٶبٸنە اۋىلدان جۇمىس تاپپاي قالاعا قاڭعىپ كەلگەندەر جٷرەدٸ. اياقتارىنان سىز ٶتكەنٸنە قاراماي قىتايدىڭ ارزانقول اياق كيٸمٸن كيەدٸ. كٶبٸنەسە سەن قۋعاندارى تۋفلي كيەدٸ سارشۇناق ايازدا... ەرتەڭ ولار قايتىپ ۇرپاق ٶربٸتەدٸ?– جۇمباق جٸگٸت مۇنىڭ جٷزٸنە, كەنەت, سىر تارتا بارلاي قارادى. مۇنىڭ ٶزٸ دە تالاي رەت شىڭىلتار ايازدا شىتىناپ ۇشقان شىنى سەكٸلدٸ جالت-جۇلت ەتكەن قالادان پانا تاپپاي وسىندا كەلدٸ ەمەس پە – تۇلا بويى شىمىرلادى ەرٸ دەنەسٸ بٸر ىسىپ, بٸر سۋىدى. كەنەت, مىنا جۇمباق جٸگٸتكە دەگەن قۇلىن مٷسٸن بولىپ قۇيىلىپ تٷسكەن اعىل-تەگٸل, ايقارا سەزٸم پايدا بولدى. تاماعى قۇرعاپ, ەرٸكسٸز جۇتىندى. ٸشتەي قۋىستانىپ, كٶزٸنٸڭ استىمەن ۇرلانا قاراپ ەدٸ, اناۋ قاپەرسٸز. نە اشىلىپ سٶيلەسۋدىڭ ىڭعايىن تاپپاي, نە كەتٸپ قالۋدىڭ جٶنٸن تاپپاي... قىزىق ديلەممادان مەڭگٸرٸپ تۇرىپ قالدى. – سول كٶشەدە... – دەدٸ جۇمباق جٸگٸت سٶزٸن جالعاپ: - اۋىلدان ٷمٸتپەن كەلگەن جاستار دٸردەكتەپ جٷرگەن سول كٶشەدە... نە قازاق ەكەنٸ, نە باسقا ۇلت ەكەنٸ بەلگٸسٸز, جاس شاماسى الپىستى القىمداعان ەگدە كٸسٸ يتٸن سەرۋەندەتەدٸ. جىل مەزگٸلٸنە قاراي تالعاممەن كيٸنەتٸن قارتاڭ كٸسٸ باس كەزٸندە بۋلدوگ جەتەكتەپ شىعاتىن. كەيٸن پيتبۋل اسىرادى. ىرسيعان ەزۋٸنەن قىزىل يەگٸ مەن سارعايىپ كەتكەن ازۋ تٸستەرٸ اقسيعان پيتبۋلگە جاقىنداۋعا ەشكٸمنٸڭ دەتٸ بارمايتىن... مىنا سورماڭدايلار دا قارعىباۋ تاققان جىرتقىش تەرٸزدٸ... تٷسٸمدە ەزۋٸ قان-قان پيتبۋل كٶردٸم, دەدٸ سونسوڭ كٷرسٸنە جۇمباقتاپ. مەنٸ تاستاپ كەتپەشٸ, دەدٸ كەنەت داۋسى دٸرٸلدەپ. – بٸلەمٸن, سەنٸڭ دە بارار جەرٸڭ جوق. سەن دە قاڭعىپ جٷرسٸڭ. تەك وسى جەردەن كەتپەشٸ, جانىمدا بولشى,- دەدٸ ول اڭتارىلا قاراعان بۇعان...
(جالعاسى بار)
