ادامنىڭ قييالىندا شەك جوق قوي. بٸرەۋ كٶشەدەن اقشا تولى چەمودان تاۋىپ العىسى كەلسە, ەندٸ بٸرەۋ: «شٸركٸن, ايلىعىما بٸر-ەكٸ جٷز مىڭ قوسىلسا عوي, بٷكٸل مەسەلەم شەشٸلەر ەدٸ» دەپ ارماندايدى. بٸراق, قىزىق بولعاندا, تابىس ٶسۋٸن ٶسكەنٸمەن, پروبلەما سول كٷيٸ قالا بەرەدٸ ەكەن. ەگەر كٶبەيٸپ كەتپەسە. نەگە قالتا تەسٸلە بەرەدٸ? ونىڭ قۇپيياسىن سيريل پاركينسون 1955 جىلى اشىپ قويىپتى, دەپ جازادى "قارجىلىق ساۋات" ساراپشىلارى.
پاركينسوننىڭ ەكٸنشٸ زاڭى بىلاي دەيدٸ: «شىعىن تابىسىڭا قاراي ٶسە بەرەدٸ».
ياعني, قانشا تاپساڭ - سونشا جۇمسايسىڭ. اقشاڭ كٶبەيگەن سايىن تەبەتٸڭ اشىلىپ, «حوتەلكالارىڭ» دا كٶبەيە بەرەدٸ.
200 مىڭ تاپقان ادام - سوعان ٶمٸر سٷرەدٸ, 1 ميلليون تاپسا - 1 ميلليونعا ٶمٸر سٷرەدٸ. ٶيتكەنٸ ادامنىڭ تابىسى ٶسكەن سايىن ونىڭ «قاجەتتٸلٸكتەرٸ» دە «ەكەل-ەكەل» دەپ قىلعىتىپ جۇتا بەرەدٸ ەكەن.
اقشا مەن ميدىڭ بايلانىسى
اقشا ميعا تەز سيگنال بەرەتٸن كٶرٸنەدٸ. اقشا كٶبەيە مە, سول كەزدە ادامنىڭ ميى دا جاڭا «دەڭگەيدٸ» قالاپ تۇرادى دەيدٸ. مىسالى, بۇرىن قالتا كٶتەرەتٸن قاراپايىم كوفە ٸشٸپ جٷرسەڭٸز, ەندٸ Starbucks-كە اۋىساسىز. بۇرىن اۆتوبۋسپەن جٷرگەن ادام بيزنەس-تاكسيگە وتىرا باستايدى. بۇرىن كيٸمدٸ «سكيدكامەن» الساڭىز, ەندٸ برەندتەردٸ جاعالايسىز. سولاي كەتە بەرەدٸ.
پسيحولوگييادا ونى «گەدونيستٸك بەيٸمدەلۋ» (Hedonic Adaptation) دەپ اتايدى. «ادام جاقسىعا تەز ٷيرەنەدٸ» دەگەننٸڭ عىلىمي اتاۋى - وسى. ياعني بٸز جانعا جايلى جاڭا دەڭگەيگە تەز ٷيرەنەمٸز دە, ونى «قالىپتى جاعداي» كٶرەمٸز. سوڭىندا تابىس 5 ەسە ٶسسە دە, قالتا باياعىداي بوس قالادى.
ٶمٸردەن قانداي مىسال بار?
ستاتيستيكا ٶتە قاتال: لوتەرەيا جەڭٸمپازدارى مەن ميلليونداعان دوللار گونورار الاتىن جۇلدىزداردىڭ كٶبٸ بانكروت بولاتىن كٶرٸنەدٸ. سەبەبٸ ولار ٶز-ٶزٸنە ەسەپ بەرە الماعان. تابىس تابۋىن تابادى, بٸراق شىعىنىنا يە بولا المايدى.
اتى اڭىزعا اينالعان مايك تايسوننىڭ مىسالىن الايىق. ول ٶزٸنٸڭ كەسٸبي مانسابىندا 400-500 ميلليون دوللار تازا تابىس تاپقان. بٸراق 2003 جىلى بانكروت بولىپ قالادى. نەگە? ٶيتكەنٸ اقشاسىن وڭدى-سولدى شاشتى. تامىر-تانىستىڭ بەرٸنە جٷز مىڭداعان دوللارعا ساعات, كٶلٸك دەگەندٸ سىيلاي بەردٸ. ٷيٸنە التىن جالاتىلعان ۆاننا ورناتىپ, 3 جولبارىس اسىراعان (ساتىپ العان). سونداي بٸردەڭەلەرٸ بار.
تٷك اقشا ەكەلمەيتٸن, تەك شىعىندى كٶبەيتەتٸن نەرسەگە اقشانى شاشا بەرگەن, شاشا بەرگەن. قىسقاسى, تايسون پاركينسون زاڭىنىڭ قۇربانى بولعان عوي.
پاركينسون زاڭىن قالاي جەڭەمٸز?
تابىستان ٶسٸم بار ما? كەمٸ جارتىسىن ساقتا! ياعني, جالاقى 100 مىڭ تەڭگەگە ٶسسە, سونىڭ 50 مىڭىن «كٶرمەگەندەي» بولۋىڭ كەرەك. بٸردەن دەپوزيتكە نەمەسە تابىس ەكەلەتٸن ينۆەستيتسيياعا باعىتتاۋعا بولادى. قالعان 50 مىڭىن كەرەك-جاراققا جۇمسايسىڭ.
شىعىندى دا قولمەن تەجەپ ٷيرەنۋ كەرەك ەكەن. تابىس ٶسكەن جاعدايدا دا, ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸن بٸردەن كٶتەرمەۋ كەرەك. ول كەزدە ٶزٸڭدٸ جوعالتىپ الۋىڭ مٷمكٸن.
«48 ساعات» ەرەجەسٸ دە بار. تابىسى كٶبەيگەن ادام بٸردەن قىمبات دٷنيە ساتىپ الۋعا اسىعىپ جاتادى. ٶيتكەنٸ مٷمكٸندٸگٸم بار دەپ ويلايدى. سول سەزٸمدٸ ۇستاۋ ٷشٸن كٶپ اقشا جۇمسايتىن ساۋدانى 48 ساعاتقا شەگەرٸپ قويعان دۇرىس دەيدٸ. سول ۋاقىتتا ادامنىڭ ەموتسيياسى باسىلادى. تٸپتٸ كەي جاعدايدا العىڭ كەلگەن زات كەرەك ەمەس بولىپ قالۋى مٷمكٸن.
ادام ەگەر پاركينسون زاڭىنا ەرٸك بەرەتٸن بولسا, ميللياردەر بولسا دا اقشاسىنىڭ بەرەكەتٸن كٶرە المايدى دەيدٸ. سوندىقتان, اقشاعا يە بولۋ ٷشٸن دە بەلگٸلٸ بٸر تەرتٸپكە باعىنۋعا تۋرا كەلەدٸ. سەن ونى قالا-قالاما, تەرتٸپسٸز تيىن قۇرالمايتىنىن تٷسٸنۋ كەرەك. ٶز-ٶزٸڭدٸ تەجەۋ, ەسەپ بەرۋ, ويلانۋ, ەموتسييانى باسقارۋ - بەرٸ كەرەك دٷنيە ەكەن.
ال, ەندٸ ايتىڭىز, اقشا جۇمساۋعا سٸز قالايسىز?
