ورتا ازييانىڭ ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتٸ قانداي?

ورتا ازييانىڭ ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتٸ قانداي?
The Boston Consulting Group كومپانيياسىنىڭ زەرتتەۋٸنشە ايماقتاعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ (جٸٶ) 60 پايىزى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. 

2008-2017 جىلدارى قازاقستان ەكونوميكاعا جالپى سوماسى 82 ملرد دوللاردى قۇرايتىن تٸكەلەي ينۆەستيتسييا تارتقان. ينۆەستيتسييانىڭ باسىم بٶلٸگٸ كەن ٶندٸرۋ سالاسىنىڭ ٷلەسٸندە. 

"كەرٸموۆ كەتٸپ, بيلٸك ٶزگەرگەلٸ ٶزبەكستان دا ەسٸگٸن ايقارا اشىپ, جاڭا ەكونوميكالىق رەفورمالار جٷرگٸزۋدە. ەلدەگٸ قولايلى بيزنەس-احۋال بولاشاقتا بۇل ەلگە ينۆەستيتسييانىڭ كٶپتەپ اعىلارىن اڭعارتادى" دەيدٸ كومپانييا ماماندارى.   

ەكونوميكالىق ەرٸپتەستٸك جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگٸنشە سوڭعى 20 جىلدا ايماقتىڭ ەكونوميكالىق ٶسٸمٸ جوعارى بولعان.

2000-2010 جىلدارى ايماقتاعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم (جٸٶ) جىلىنا 8 پايىزعا ٶسٸپ وتىرعان, ال ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ ەلەمدٸك ورتاشا كٶرسەتكٸشتەردەن جوعارى بولىپتى. وسى جىلدار ارالىعىندا ايماققا باعىتتالعان تٸكەلەي ينۆەستيتسييالار 9 ەسەگە ٶسكەن. 2010 جىلدان كٷنٸگە دەيٸن ايماقتىڭ جٸٶ-سٸ 25 پايىزعا ٶسۋدە. 

قازٸرگٸ تاڭدا ايماقتىڭ ەلەمدٸك جٸٶ-دەگٸ ٷلەسٸ 0,3 پايىزدى قۇرايدى.


2017 جىلى ورتا ازييانىڭ جيىنتىق جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ 265 ملرد دوللاردى قۇراعان, بۇل كٶلەمٸ جاعىنان ورتالىق امەريكامەن (255 ملرد), فينلياندييامەن (252 ملرد) جەنە چيليمەن (277 ملرد) پارا-پار. 

ورتا ازييادا جەر شارى حالقىنىڭ 1 پايىزى تۇرادى (71,9 ملن ادام), بۇل كٶلەمٸ جاعىنان تايلاند (69 ملن ادام, جٸٶ 455 ملرد) نەمەسە تٷركييا (81 ملن ادام, جٸٶ 851 ملرد) نارىعىمەن تەڭ. 


ايماق اۋماعى 4 ملن شارشى شاقىرىم, بۇل ەۋرووداق تەرريتوريياسىمەن تەڭ.

الايدا ايماقتاعى ادام باسىنا شاققانداعى جالپى ٸشكٸ ٶنٸم (3719 دوللار) تايلاند (6594) نەمەسە تٷركييا (10541) سيياقتى دامۋشى ەلدەرگە قاراعاندا كٶپ تٶمەن. 


ايماقتاعى 2016 جىلعى جيىنتىق ەكسپورتتىڭ كٶلەمٸ 58 ملرد دوللاردى قۇراسا, سونىڭ 3 ملرد-ى (6 پايىزى) ٸشكٸ ايماقتىق الىس-بەرٸستٸڭ ٷلەسٸندە بولعان. ايماقتىق ساۋدا قازاقستان ەكسپورتىنىڭ 5 پايىزىن, ٶزبەكستان ەكسپورتىنىڭ 13 پايىزىن قۇرايدى. 

2007 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتٸ نازارباەۆ ورتا ازييا ەكونوميكالىق-ساياسي وداعىن قۇرۋدى ۇسىندى. "ەركٸن تاۋار الماسايىق, وسى ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ٶندٸرٸسٸمٸزدٸ ٶركەندەتەيٸك" دەدٸ ول. الايدا بۇل ۇسىنىس قولداۋ تاپقان جوق. 

ينۆەستورلار ٷشٸن ورتا ازييا ەلٸ دە بەيتانىس, ەلٸ دە يگەرٸلمەگەن نارىق. ولار ورتا ازيياعا قاراعاندا, بالقان ەلدەرٸ مەن ورتالىق امەريكاعا قارجى قۇيعاندى قاۋٸپسٸز كٶرەدٸ. 

ورتا ازيياداعى تٸكەلەي ينۆەستيتسييانىڭ باسىم بٶلٸگٸ كەن ٶندٸرۋ سالاسىنا باعىتتالعان, ايماقتاعى شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتورعا سالىنعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 2008-2016 جىلداعى جالپى ينۆەستيتسييانىڭ 18 پايىزىن قۇرادى.

بۇل ارالىقتا ورتالىق امەريكاداعى شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتورعا سالىنعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ 35,9 پايىزدى, ال بالقان ەلدەرٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 47,2 پايىزدى قۇراعان.  


Dalanews.kz ورتا ازييانىڭ ينۆەستيتسييالىق ەلەۋەتٸن پاش ەتەتٸن ينفوگرافيكانى نازارىڭىزعا ۇسىنادى. 



 

ماتەريالدى دايىنداعان ليايليا بولتاەۆا