باتىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸ ورالدىق مۇعالٸم اينۇر سابىرعا قارسى ارىزىن كەرٸ قايتاردى. بۇعان دەيٸن وبلىس باسشىلىعى مۇعالٸمگە سۋ تاسقىنى كەزٸندە ەلەۋمەتتٸك كٶمەك رەتٸندە بەرٸلگەن ٷيٸن تارتىپ الماق بولعان ەدٸ. مەسەلەنٸڭ مەن-جايىن اينۇر سابىر Dalanews.kz رەداكتسيياسىنا باياندادى.
مۇعالٸمنٸڭ ايتۋىنشا, كٷنٸ كەشە ەكٸمدٸك ارىزىن كەرٸ قايتارىپ, سوت تىڭداۋى بولمايتىنى تۋرالى حابارلاعان.
“ارىز قازان ايىنىڭ سوڭىندا كەلدٸ. ٷندەۋٸمدٸ كٶپشٸلٸككە جارييالاماس بۇرىن ونى قابىلداي المادىم. سول كەزدە نە بولعانىن تٷسٸنبەي, مەڭ-زەڭ كٷيگە تٷستٸم. “نەلٸكتەن مەنٸڭ ٷستٸمنەن ارىز بەرٸلدٸ? نەگە بۇلاي بولدى?” دەگەن ويلار مازالادى. سەنۋ قيىن بولدى”, – دەيدٸ اينۇر سابىر.
مۇعالٸم بۇعان دەيٸن سوتتىڭ تەك ٷش دايىندىق رەسٸمٸ بولعانىن جەنە ول بارلىعىنا قاتىسقانىن اتاپ ٶتتٸ. الايدا ناقتى سوت تىڭداۋى بولماعان.
“جاعداي تولىق شەشٸلدٸ دەپ ايتا المايمىن. دەگەنمەن وڭ شەشٸم تابادى دەگەن ٷمٸت بار. سەبەبٸ مەنٸڭ ەش كٸنەم جوق جەنە ٶزٸمە تاعىلعان ايىپقا كەلٸسپەيمٸن”, – دەيدٸ ول.
مۇعالٸم تاسقىن كەزٸندە قالالىق ەكٸمدٸكتٸڭ حالىققا كٶرسەتكەن كٶمەگٸن دە جوعارى باعالادى.
“ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ جازبالارىمدا اتاپ ٶتكەنٸمدەي, قالادا سۋ تاسقىنى كەزٸندە جاقسى ەرٸ تيٸمدٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ. قالالىق ەكٸمدٸك حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا بار كٷشٸن سالدى. شىن مەنٸندە, ەر جاقتان ارىز تٷسٸپ, حالىق ساسىپ قالعان جاعدايدا, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەردەن كٶمەك سۇرادى. سول ۋاقىتتا مەن دە زارداپ شەككەندەردٸڭ قاتارىندا بولىپ, ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الدىم”, – دەدٸ اينۇر سابىر.
ەدٸلەتسٸزدٸكپەن كٷرەستە ەڭ قيىن نەرسە – ٶزٸڭنٸڭ ەدٸل ەكەنٸڭدٸ دەلەلدەۋ, دەيدٸ مۇعالٸم.
“وسى سىناق كەزٸندە اينالامدا جاقسى ادامدار بار ەكەنٸنە كٶزٸم جەتتٸ. ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تانىستارىم, بەلسەندٸ پەداگوگتەر مەن دوستارىم قولداۋ كٶرسەتتٸ. ولار مەنٸڭ ەدٸلەتسٸز جاعدايعا تاپ بولعانىما الاڭداپ, ٷنەمٸ حابارلاسىپ, مەسەلەنٸڭ شەشٸلۋٸنە كٶمەكتەستٸ”, – دەپ قوستى ول.
مۇعالٸم اقپاراتتىق قولداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا توقتالدى.
“مەنٸڭ ٷندەۋٸم قوعامدا ٷلكەن رەزونانس تۋدىردى. ونىڭ ٷكٸمەتكە جەتۋٸنە قاراپايىم ازاماتتاردىڭ قولداۋى سەبەپ بولدى. اقپاراتتىق قولداۋدىڭ كٷشٸ زور ەكەن. Dalanews.kz جەنە باسقا سايتتاردىڭ رەداكتورلارى, جەرگٸلٸكتٸ جۋرناليستەر حابارلاسىپ, مەسەلەمدٸ جان-جاقتى جەتكٸزدٸ. كەيبٸرٸ باعدارلاما ەزٸرلەپ جاتقانىن ايتتى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنەن دە جاعدايىمدى بٸلٸپ, قولداۋ كٶرسەتكەن ادامدار بولدى”, – دەپ قوستى ول.
اينۇر سابىر بۇل جاعدايدىڭ كٶپشٸلٸككە ساباق بولاتىنىنا سەنٸمدٸ.
“الداعى ۋاقىتتا مەن سيياقتى زارداپ شەككەندەرگە قاۋٸپ تٶنبەيتٸن شىعار. سەبەبٸ حالىقتىڭ ٷنٸن ەسكەرٸپ, ارنايى كوميسسييالار جاعدايدى باقىلاپ, كٶرٸپ وتىردى. سوندىقتان بۇل ٸس بويىنشا جاڭا اقاۋ تۋمايدى دەپ ويلايمىن”, – دەدٸ اينۇر سابىر.
بۇعان دەيٸنگٸ جاعداي
ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن ورال قالاسىنىڭ تۇرعىنى ەرٸ مۇعالٸم اينۇر سابىر بقو ەكٸمٸ ناريمان تٶرەعاليۇلىنىڭ ەرەكەتٸنە شاعىمدانىپ, پرەزيدەنتكە, ٷكٸمەتكە جەنە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا اشىق ٷندەۋ جولداعان ەدٸ. ول بىلتىرعى سۋ تاسقىنى كەزٸندە بەرٸلگەن جاڭا ٷيدٸ وبلىس باسشىلىعى “زاڭسىز بەرٸلگەن” دەگەن جەلەۋمەن سوت ارقىلى تارتىپ الماق بولىپ جاتقانىن مەلٸمدەدٸ.
"2024 جىلى ورال قالاسىن سۋ باسقان كەزدە اسا ٸرٸ كٶلەمدە زارداپ شەكتٸم. ورال قالاسى اۋماعىندا ورنالاسقان, ٸشٸنە گاز, جارىق, سۋ تارتىلعان ٷلكەن قىسقى ٷيٸم سۋعا كەتٸپ, بٸر اي بويى سۋ استىندا تۇردى.
قر پرەزيدەنتٸ ق.ك. توقاەۆتىڭ “سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەر ٷيسٸز قالماسىن” دەگەن تاپسىرماسىنا وراي, ورال قالاسى ەكٸمدٸگٸ 2024 جىلى جارامسىز ٷيدٸڭ ورنىنا ٷي بەرٸپ, شىعىندارىمىزدى ٶتەگەن بولاتىن”, - دەدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, بارلىق تەكسەرۋدەن ٶتكەن قۇجاتتار كوميسسييا تاراپىنان راستالىپ, ماماندار ٷيدٸ “تۇرۋعا جارامسىز” دەپ تانىعان. وسىلايشا ارنايى كوميسسييالار “ٷي بەرٸلسٸن” دەگەن شەشٸم شىعارعان.
“الايدا بٸر جىلدان كەيٸن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ناريمان تٶرەعاليۇلى تۇرعىنداردى سوتقا بەرٸپ, ورال قالاسى ەكٸمدٸگٸ بەرگەن ٷيدٸ زاڭسىز دەپ تانۋدى سۇراپ وتىر”, - دەپ قوستى ول.
سٶزٸنشە, تٶتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەندەرگە پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسىمەن ەلٸمٸزدٸڭ كەسٸپكەرلەرٸ كٶمەكتەسكەن.
“ماعان دا قالا ەكٸمدٸگٸنە سۋعا كەتۋدەن زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا دەمەۋشٸلٸكپەن “Alageum” زاۋىتى الىپ بەرگەن ٷيلەردٸڭ بٸرٸ بەرٸلدٸ. ٷيدٸڭ كٸلتٸن زاۋىت ديرەكتورى دٷرەن مىرزا ۇلىم ەكەۋٸمٸزگە ٶز قولىمەن تابىستاعان بولاتىن”, — دەدٸ ول.
اينۇر سابىردىڭ سٶزٸنشە, بقو ەكٸمٸ ناريمان تٶرەعاليەۆ بۇل ٷيلەردٸ “زاڭسىز بەرٸلگەن” دەپ تانىتپاق.
“ەندٸ زارداپتىڭ قارا بۇلتى سەيٸلٸپ, باستان ٶتكەن اۋىر جاعدايدى ۇمىتا باستاساق, وبلىس ەكٸمٸ ٶز تۇرعىندارىنا وزبىرلىق كٶرسەتٸپ, تٸسٸن باتىرىپ وتىر”, - دەيدٸ ول.
ەكٸمدٸك جاۋابى
اتالعان جاعدايدان سوڭ باتىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸ Dalanews.kz رەداكتسيياسىنا تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ.
“بقو بويىنشا ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتٸ جٷرگٸزگەن تالداۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا ورال قالاسى ەكٸمدٸگٸ جانىنداعى كوميسسييانىڭ جەكەلەگەن مٷشەلەرٸ تاراپىنان بقو اۋماعىنداعى سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋ كەزەڭٸندە ساياجاي الاپتارى تۇرعىندارىنا تۇرعىن ٷي بٶلۋ جەنە كەلتٸرٸلگەن زالالدى ٶتەۋ بارىسىندا زاڭعا قايشى ەرەكەتتەر جاسالعانى انىقتالدى. تالداۋ ماتەريالدارى كوميسسييا جۇمىسىن زاڭناماعا سەيكەستەندٸرۋ بويىنشا تيٸستٸ شارالار قابىلداۋ ماقساتىندا وبلىس ەكٸمٸنە جولداندى”, — دەدٸ بقو ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
ەكٸمدٸك قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەك سوت ارقىلى مەسەلەنٸڭ تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸلەتٸنٸن جەنە زاڭعا سەيكەس ەرەكەت ەتٸپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ.
“كەلٸپ تٷسكەن تالداۋ ماتەريالىن جان-جاقتى قاراپ, زاڭدى شەشٸم قابىلداۋ ٷشٸن كوميسسييا قۇرامىندا بولعان ەكٸ ادامعا قاتىستى سوتقا تالاپ-ارىز بەرٸلدٸ. بۇل مەسەلە بويىنشا باعا بەرۋ جەنە شەشٸم شىعارۋ سوتتىڭ قۇزٸرەتٸنە جاتادى.
بۇل رەتتە, اتالعان جاعدايعا تٷپكٸلٸكتٸ باعا بەرۋگە قۇزىرەتتٸ ورگان - تەك سوت, ال فاكتٸلەردٸ بۇرمالاپ, قوعامدا جالعان تٷسٸنٸك قالىپتاستىراتىن كەز كەلگەن جارييا مەلٸمدەمەلەر سوت تٶرەلٸگٸنە قىسىم جاساۋ ەرەكەتٸ رەتٸندە قاراستىرىلۋى مٷمكٸن”, — دەدٸ ولار.
