وڭتٷستٸك قازاقستاننان سولتٷستٸك قازاقستانعا كٶشٸپ بارعان كەي تۇرعىندار ۋەدەلٸ كٶمەكتٸ ەلٸ الماي, كٷنكٶرٸستەرٸ قيىنداعانىن ايتادى. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك بۇل جاعدايدى تۇرعىنداردىڭ ٶزدەرٸنەن كٶرەدٸ.
46 جاستاعى زۇلقاينار ەرگاشەۆ ەكٸ اي بۇرىن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى سارىاعاش اۋدانى جارىقتٶبە اۋىلىنان سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى مامليۋت اۋدانىنداعى پوكروۆكا اۋىلىنا قونىس اۋدارعان.
– وڭتٷستٸكتە سولتٷستٸك ايماقتارعا كٶشۋ تۋرالى ٷگٸت-ناسيحات قىزۋ جٷرٸپ جاتىر. «ٷي بەرەمٸز, جۇمىسپەن قامتيمىز» دەپ ۋەدە ەتەدٸ. اۋىلدا ادام كٶپ, جۇمىس جوق. بالالارىم ٶسكەن سايىن كٷنكٶرٸسٸمٸز ناشارلاي باستاعان سوڭ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا قونىس اۋدارىپ, تٸرلٸك جاسايىق دەپ شەشتٸك, –دەيدٸ ول.
[caption id="attachment_18398" align="aligncenter" width="610"]
زۇلقاينار ەرگاشەۆ وڭتٷستٸكتە جٷرگٸزٸلگەن ٷگٸت-ناسيحات كەزٸندە «سولتٷستٸككە جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك جولداماسىنسىز دا كٶشە بەرۋگە بولادى» دەگەن كەڭەس بەرٸلگەنٸن ايتادى.
– ەۋەلٸ سارىاعاش اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى «جولداماسىز بولمايدى» دەدٸ. كٷتتٸك. سوسىن «جولداماسىز كەتە بەرٸڭدەر» دەدٸ. سەندٸك تە جولعا شىقتىق. ەيتپەسە 7 بالامنىڭ باسىن قاتەرگە تٸگٸپ نەم بار? – دەيدٸ ول.
[caption id="attachment_18399" align="aligncenter" width="610"]
زۇلقاينار ەرگاشەۆتٸڭ سٶزٸنشە, ول مامليۋت اۋدانىنا كٶشٸپ كەلگەن سوڭ قاجەتتٸ قۇجاتتاردى تيٸستٸ ورىندارعا تاپسىرعان, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸككە, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا حابار بەرگەن – الايدا ۋەدەلٸ باسپاناعا دا, جۇمىسقا دا قول جەتكٸزە الماپتى.
– جەتٸ بالاممەن جالدامالى پەتەردە تۇرىپ جاتىرمىز. قىمباتشىلىق. جەمٸس-جيدەك, كٶكٶنٸس اۋىلداعىداي پٸسٸپ جاتپايدى. ساتىپ الۋعا قالتاڭ كٶتەرمەيدٸ. قازٸر بالالار اعارعان ٸشكٸسٸ كەلەدٸ. سەنسەڭٸز, جەيتٸن ناندى جەتكٸزە الماي وتىرمىز. العاشقى كٶشەرپۇلدى دا الا الماي وتىرمىز. قالتامداعى بار اقشامدى جۇمساپ, ەندٸ قارىزعا تاماق الا باستادىق, – دەيدٸ زۇلقاينار ەرگاشەۆ.
«تۇراتىن ٷي مەن ٸستەيتٸن جۇمىس جوق»
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى مامليۋت اۋدانىنا كٶشٸپ كەلگەن ادامنىڭ ەندٸ بٸرٸ – 37 جاستاعى ايدىنبەك قىدىرباەۆ. ەكٸ بالالى ازامات وسى اۋدانداعى كراسنوزنامەننوە اۋىلىنا بٸر اي بۇرىن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ماقتارال اۋدانىنان قونىس اۋدارعان.
[caption id="attachment_18400" align="aligncenter" width="610"]
– وتباسىمدى كٶشٸرٸپ ەكەلمەس بۇرىن ٶزٸم كەلٸپ, قاجەتتٸ دەگەن قۇجاتتاردىڭ بەرٸن رەتتەدٸم. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكپەن ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸمشارت تا تٷزگەنمٸن. بٸراق ۋەدە ەتكەندەي ەلٸ كٷنگە ورنالاسا الماي كەلەمٸز, – دەيدٸ ول.
ايدىنبەك قىدىرباەۆ 20 كٷن بۇرىن كراسنوزنامەننوە اۋىلى ەكٸمدٸگٸنە كٶشٸپ كەلگەنٸن ەسكەرتٸپ, قۇجاتتارىن تٸركەتكەنٸن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە, تۇراتىن ٷيٸ مەن ٸستەيتٸن جۇمىس ەلٸ تابىلماعان.
– سۇراستىرىپ, بوس تۇرعان سوڭ وسى ٷيگە ۋاقىتشا كٶشٸپ كەلٸك. ٷيدە جارىق جوق. گاز باللونىن ساتىپ الۋعا اقشا جوق. دالاعا وت جاعىپ, شاي قايناتىپ, تاماعىمىزدى ەپتەپ پٸسٸرٸپ جاتىرمىز. كٶشەرپۇل رەتٸندە العان 330 مىڭ تەڭگە جول شىعىنىنان ارتىلماي قالدى. ەندٸ قايدا بارىپ, قالاي كٷن كٶرەتٸنٸمٸزدٸ بٸلمەي دەل-سال بولىپ وتىرمىز, – دەيدٸ وتاعاسى.
ارنايى ماماندىعى جوق ايدىنبەك قىدىرباەۆ جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ «زايىبىڭدى – اعىلشىن تٸلٸ پەنٸ مۇعالٸمٸ نۇرگٷل قىدىرباەۆانى مەكتەپكە مۇعالٸم ەتٸپ جۇمىسقا ورنالاستىرامىز» دەگەن ۋەدەسٸنٸڭ اقىرىنا دا نارازى.
– جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ۇسىنعان جۇمىستىڭ جالاقىسى 20-30 مىڭ تەڭگەدەن اسپادى. مەن – جۇمىسسىزبىن. بٸر وتباسىنىڭ تاماعىنا 20-30 مىڭ تەڭگە جەتە مە? الدا قىس كەلە جاتىر. بۇل جاقتىڭ قىسى قاتتى, اياز. بٸزدٸڭ وتىرىسىمىز مىناۋ. وتىن, كٶمٸر ساتىپ الۋ بىلاي تۇرسىن, تاماعىمىزدى تابا الماي وتىرمىز, – دەيدٸ ول.
جەرگٸلٸكتٸڭ ەكٸمدٸكتەن «كٷتٸڭٸز» دەگەن سٶز عانا ەستيتٸنٸن ايتقان ايدىنبەك قىدىرباەۆ «ۋاقىتشا تۇرىپ جاتقان ٷيٸم قىستا پانا بولماس» دەپ ۋايىمدايدى.
«كەيبٸرەۋلەر جولداماسىز كٶشٸپ جاتىر»
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنداعى پوكروۆكا جەنە كراسنوزنامەننوە اۋىلدىق ەكٸمدٸكتەرٸنەن وڭتٷستٸك قازاقستاننان كٶشٸپ بارعانداردىڭ جاعدايىنا قاتىستى تٷسٸنٸكتەمە الۋ مٷمكٸن بولمادى.
ال وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ٷيلەستٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەتجان پولاتوۆ «قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋدە كٶشٸپ جاتقان تۇرعىندارعا بارىنشا كٶمەك بەرٸپ وتىرعاندارىن ايتادى».
– الايدا كەيبٸر تۇرعىندار اسىعىستىق جاساپ, كٶشەرپۇلعا شەشٸم شىعىپ, وبلىستىق كوميسسييا جولداما بەرمەستەن بۇرىن جولعا شىعىپ جاتىر. سولاردىڭ بٸرٸ – زۇلقاينار ەرگاشەۆتٸڭ وتباسى, – دەيدٸ باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
ونىڭ سٶزٸنشە, وڭتٷستٸكتەن سولتٷستٸككە كٶشەردە قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋدٸڭ تەرتٸبٸ بار – ول تەرتٸپكە باعىنباي سولتٷستٸك ايماقتارعا كٶشٸپ كەتكەندەر قۇجاتتارىن سول ٶڭٸرگە بارىپ العاننان كەيٸن رەسٸمدەيدٸ.
– مىسالى, زۇلقاينار ەرگاشەۆتىڭ وتباسىنا كٶشەرپۇل الۋىنا 25 شٸلدە كٷنٸ شەشٸم شىقتى. ەندٸ ول سارىاعاش اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ ٶتٸنٸش تاستاۋ كەرەك. بۇل ٶتٸنٸشتٸ تٸپتٸ سەنٸمحاتپەن دە باسقا ادام جازۋىنا بولمايدى. ٶتٸنٸش جازعاننان كەيٸن جولداما بەرۋ-بەرمەۋدٸ اۋداندىق, ودان كەيٸن وبلىستىق كوميسسييا شەشەدٸ, – دەيدٸ سەتجان پولاتوۆ.
ال ايدىنبەك قىدىرباەۆتىڭ وتباسىنىڭ جايىن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ٷيلەستٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باس مامانى ەسەل بەكەنوۆا ايتتى.
– ايدىنبەك قىدىرباەۆتىڭ وتباسىنا باسپانا بەرۋ جەنە جۇمىسپەن قامتۋ جايىندا سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنداعى ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن حابارلاستىق. ولار بۇل وتباسىنا جۇمىس ۇسىنىلعانىن ايتادى. الايدا ولار جەكە شارۋاشىلىقپەن اينالىساتىنىن ايتىپ باس تارتقان. قازٸر بۇل وتباسى تۋىسقاندارىنىڭ ٷيٸندە ەكەنٸن, باسپانا مەسەلەسٸ شەشٸلٸپ جاتقانىن حابارلادى, – دەيدٸ ەسەل بەكەنوۆا.
وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ٷيلەستٸرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالار باسقارماسى دەرەگٸنشە, 2016 جىلدان بەرٸ بۇل ٶڭٸردەن 70 وتباسى سولتٷستٸك ايماقتارعا قونىس اۋدارعان, 900 وتباسى كٶشۋگە نيەت بٸلدٸرٸپ, انكەتا تولتىرعان.
قازاقستان ٷكٸمەتٸ سولتٷستٸك پەن شىعىستاعى «جۇمىس كٷشٸنە تاپشى» ايماقتارعا وڭتٷستٸكتەگٸ «جۇمىس كٷشٸ ارتىق» وبلىستاردان مامانداردى شاقىرۋ ناۋقانىن بٸرنەشە جىل بۇرىن باستاعان. بۇل ايماقتار 2013 جىلى قابىلدانعان «جۇمىسپەن قامتۋ 2020 جول كارتاسى» باعدارلاماسى نەگٸزٸندە ازاماتتاردى كٶشٸرۋ جوسپارىن جاساۋعا كٸرٸسكەن.
دەرەككٶز: www.azattyq.org
Copyright (c) 2013. RFE/RL, Inc. Reprinted with the permission of Radio Free Europe/Radio Liberty, 1201 Connecticut Ave., N.W. Washington DC 20036.
